Morgunblaðið - 24.11.1996, Page 13

Morgunblaðið - 24.11.1996, Page 13
MORGUNBLAÐIÐ SUNNUDAGUR 24. NÓVEMBER 1996 13 Rússlands. Forsetinn leggur til að ný þingdeild, efri deild, verði stofn- uð með 60 fulltrúum og hyggst hann sjálfur velja sex þeirra. A móti vill hann að fækkað verði þing- mönnum í neðri deild. Lúkasjenko vill að innleitt verði ákvæði sem banni ftjálsa sölu land- næðis, sem margir telja eina af forsendum fyrir efnahagsumbótum í landinu. Auk þessa munu kjósend- ur þurfa að gera upp hug sinn gagn- vart breytingum sem þingið vill að gerðar verði á stjómarskrá lands- ins. Þar er m.a. að finna tillögu þess efnis að forsetaembættið verði lagt niður en þess í stað verði völd- in færð í hendur forsætisráðherra. Aukinheldur er lagt til að ráðamenn í borgum og bæjum verði kjörnir beint í lýðræðislegum kosningum en þá skipar forsetinn nú. Lúkasjenko er vitan- lega andvígur þessari til- lögu svo og þeirri að dauðarefsingar verði af- lagðar í Hvíta-Rússlandi. Eins og ljóst má vera af þessari upptalningu er hér um mjög flóknar kosningar að ræða, ólíkir valdahóp- ar standa að baki mismunandi til- lögum og telja má víst að það vefj- ist fyrir kjósendum að ganga frá atkvæðinu í kjörklefanum. „Vitfirringslegir“ stjórnarhættir í fyrstu bar mest á undrun á Vesturlöndum og í röðum erlendra sendimanna í Minsk sökum fram- ferðis forsetans. Landið hafði enda gleymst í vestri og fáir sýnt því raunverulegan áhuga. Nú hefur orðið snögg breyting þar á. Vest- rænir þingmenn lýstu á mánudag yfir stuðningi við starfsbræður sína í glímu þeirra við forsetann og for- seti Norður-Atlantshafsþingsins, sem þingmenn í Norður-Ameríku og Evrópu skipa, lét svo ummælt að framferði forsetans væri í senn „ólöglegt, ólýðræðislegt og á köfl- um vitfirringslegt." Þessi yfirlýsing barst skömmu eftir að Lúkasjenko hafði hvatt andstæðinga sína til að hverfa úr landi sigraði hann í þjóð- aratkvæðagreiðslunni. Fleiri vísbendingar hafa komið fram sem gefa til kynna að forseti Hvíta-Rússlands sé ekki einungis maður sérlundaður. Nýverið greindi fyrrum háttsettur starfsmaður á skrifstofu Lúkasjenko frá því að vinnudagur hans hæfist jafnan á því að hann ætti fund með aðalrit- ara Öryggisráðs forsetans. Sá gæfi honum jafnan skýrslu þess efnis að hann væri umsetinn óvinum. Honum væri ávallt gerð grein fyrir nýjasta samsæri hatursmanna sinna í landinu og í Bandaríkjunum. Þegar þessum fundi lyki kæmi yfir- maður skrifstofu efnahagsrann- sókna forsetaembættisins á fund Lúkasjenko og íjallaði um spilling- una sem einkenndi nánustu sam- starfsmenn hans og undirsáta. Því næst kæmi aðstoðarskrifstofustjóri forsetaembættisins til fundar við forsetann og færi í gegnum óvin- samleg skrif um Lúkasjenko í dag- blöðum stjórnarandstöðunnar. „Þessu lýkur ekki fyrr en um hádeg- isbil og menn geta gert sér í hugar- lund í hvers konar ástandi forsetinn er þá,“ sagði þessi heimildarmaður. Þessar ofsóknarhugmyndir for- setans, sem einkenndu svo mjög marga af leiðtogum kommúnista í fyrrum leppríkjum Sovétmanna í Austur-Evrópu, hafa líkt og áður getið af sér öfluga leyniþjónustu- starfsemi. Nýverið rakti Lúkasj- enko ítarlega fyrir sendiherrum NATO-ríkja í Minsk samtal þeirra sem farið hafði fram í breska sendi- ráðinu í borginni tíu dögum áður. Öllu óhefðbundnari þótti orðræða forsetans í samtali við sendiherra Bandaríkjanna í borginni sem hefur aðsetur i næsta húsi við forseta- skrifstofuna. Lúkasjenko vændi sendimanninn um að hafa átt fundi með andstæðingum sínum. Er for- setinn var spurður hvaðan hann hefði þessa vitneskju kvaðst hann fylgjast grannt með hinum banda- rísku nágrönnum sínum og hefði í því skyni látið gera gat á vegg milli húsanna sem hann horfði iðu- lega í gegnum í nafni þjóðaröryggis. Óvissa um kjarnorkuvopn Áhyggjur í nágrannaríkjunum og á Vesturlöndum af þróun mála í Hvíta-Rússlandi og þeim óstöðug- leika sem einkennir stjórnarfarið hafa ekki síst verið tilkomnar sök- um þeirra kjarnorkuvopna sem þar hefur verið að finna. Samkvæmt START-sáttmálanum um fækkun langdrægra gereyðingarvopna bar Hvít-Rússum að afhenda rússnesk- um stjórnvöldum vopn þessi til eyði- leggingar. Fullkomin óvissa hefur ríkt um framkvæmd þessa. í land- inu hafa fram til þessa verið geymd- ar langdrægar kjarnorkueldflaugar, sagt var að þær væru ýmist tíu eða átján að tölu. Flutningunum til Rússlands bar, samkvæmt sáttmál- anum, að Ijúka á þessu ári. Óvissa í þesu efni hefur víða valdið áhyggjum. Menn á Vesturlöndum voru jafnvel teknir að óttast að hvít-rússnesk stjórn- völd hygðust nota vígtól- in til að treysta samningsstöðu sína i viðræðum við Vesturlönd, ekki síst þar sem ráðamenn í Eystra- saltsríkjunum og Póllandi hafa lýst yfir sífellt meiri áhyggjum af vopn- unum í höndum Lúkasjenkos og manna hans. Á föstudag bárust hins vegar þær fréttir að Hvít-Rúss- ar hefðu uppfyllt ákvæði START- sáttmálans, vopnin hefðu öll verið flutt til Rússlands. Ástandið og óstöðugleikinn í Hvíta-Rússlandi kann einnig að hafa áhrif á umræður um fram- kvæmd þeirrar ákvörðunar að stækka Atlantshafsbandalagið (NATO) til austurs, en nú liggur fyrir að sú stækkun verður að veru- leika, trúlega árið 1999. Hvíta- Rússland á landamæri m.a. að Pól- landi (sjá kort) sem er eitt þeirra rikja sem þrýstir hvað ákafast á að fá aðild og verður í fyrsta hópi nýrra NATO-ríkja. Stækkun NATO við þær aðstæður sem ríkja í Hvíta- Rússlandi mun ekki verða til þess að draga úr þeirri óvissu sem nú ríkir á þessari nýju brotalínu aust- urs og vesturs í Evrópu. Því er ljóst að áhrifa upplausnarinnar og valda- baráttunnar í Hvíta-Rússlandi kann að gæta langt utan landamæra rík- isins. Sjálf niðurstaða þjóðaratkvæða- greiðslunnar í Hvíta-Rússlandi mun tæpast skipta sköpum fyrir fram- vindu mála í þessu sérkennilega ríki, sem samkvæmt landfræðilegri skilgreiningu heyrir Evrópu til en virðist fljóta um í tómarúmi eigin tilvistarkreppu. Fullyrða má að landsins bíður aðeins enn meiri ein- angrun takist Lúkasjenko forseta að auka enn völd sín. Frekari óstöð- ugleiki á stjórnmálasviðinu virðist óhjákvæmilegur því telja má ólík- legt að forsetinn láti staðar numið þótt hann verði undir í kosningun- um. Fullvíst má og heita að þing- heimur neiti að viðurkenna niður- stöðu þeirra. Ef'nahagsaðstoð útilokuð Á vettvangi efnahagsmála. bíða aðeins áframhaldandi fátækt og dapurleg lífskjör landsmanna. Langt er um liðið frá því að vest- rænar hjálparstofnanir á þessu sviði, Alþjóða gjaldeyrissjóðurinn og Alþjóðabankinn, lýstu yfir því að Hvít-Rússar gætu ekki vænst frekari að- stoðar;efnahagur lands- ins ætti sér ekki viðreisn- ar von á meðan stjórn- völd þráuðust við að hefja nauðsynlegar umbætur. Hvít-Rússum hefur ef til vill tek- ist að öðlast sérstöðu í Evrópu sam- tímans þótt tæpast verði það til þess að þjappa landsmönnum sam- an undir fána þjóðernisvitundar. Hvíta-Rússland er við að verða eins konar „útlagaríki" í Austur-Evrópu; skólabókardæmi um hvernig unnt er að kalla pólitíska einangrun og einsemd yfir bláfátæka og illa upp- lýsta þjóð, sem á sér enga von um framfarir og bætt lífskjör. Þetta er að sönnu dapurlegt hlutskipti, sem engin breyting verður á um fyrirsjá- anlega framtíð nema nýir stjórnar- hættir verði innleiddir með nýjum valdhöfum. í því efni er hyggilegast að stilla bjartsýni í hóf. Hann harmar endalok Sov- étríkjanna „Ólöglegt, á köflum vitfirr- ingslegt" Hættulaust fitulyf í sjónmáli? Washington. Reuter. BANDARÍSKIR vísindamenn hafa skýrt frá því að nýjar upp- götvanir geti orðið til þess að brátt verði hægt að þróa hættu- laust lyf sem dragi úr fitunni í líkamanum án þess að fólk þurfi að fara í megrun. Rannsóknir vísindamann- anna miða að því að finna leið- ir til að stjórna prótíninu OB eða leptín, sem fitufrumur geta af sér, en það sendir boð til heilans og hefur áhrif á matar- lyst manna og efnaskipti líkamans. Þeir segja að nýjar uppgötvanir um virkni leptíns geti greitt fyrir árangursríkum og hættulausum lyfjum sem gætu dregið úr ofáti og minnk- að fituna í líkamanum til lang- frama. Vísindamennirnir segjast hafa einangrað viðtaka leptíns, eða frumur sem nema prótín- ið og gegna veigamiklu hlut- verki í því að koma boðum til heilans. ♦ ♦ ♦---- Boðið upp á „sýndar- ódauðleika“ London. The Daily Telegraph. FOLK sem vill senda „ástar- og saknaðarkveðjur“ til ástvina sinna getur nú sent þær í geim- inn til varðveislu í þúsundir ára. Eilífðarfyrirtækið, sem er með höfuðstöðvar í London, býður upp á þá þjónustu að geyma skilaboð og myndir á tölvudiskum, sem verður komið fyrir í rússneskum gervihnetti. Honum verður skotið á loft í október á næsta ári og gert er ráð fyrir að hann verði á braut um jörðu í þúsundir ára. Þessi „sýndaródauðleiki", eins og fyrirtækið kallar þjón- ustuna, kostar sem svarar tæp- um 2.000 krónum fyrir 80 orða skilaboð. Greiða þarf jafnvirði 3.200 króna fyrir hundrað orð og ljósmynd. Fyrirtækið hyggst safna slíku efni á allt að tíu tölvu- diska, sem verða geymdir í litlu hylki í gervihnettinum. Dagur harmonikunnar Fjölskylduskemmtun í Danshúsinu Glæsibæ við Álfheima kl. 15.00 sunnudaginn 24. nóv. Tónleikar, kaffiveitingar og dans í lokin. Fram koma einleikarar, duettar og hljómsveitir. Harmonilmfélag Reuhjavíhur. Flugffy/tfpGisting :ana RÍ Á EINSTÖKIIM KJÖRIIM 1 “ ~ ~ . i M Cm m ■ m Fiugoggisting /■ ■ ■ ■ ■ m I pr. mann. / ■ w ■ ■■ 1^^ Flugv.skattar innif, Verðið miðast við gistingu í 11 daga á Aguacates 4. jan. 2 fullorðnir og 2 börn 2-11 ára. Flug og gisting pr. mann. lug ww Flugv.skattar innif. Verðið tniðast við gistingu í 11 daga á Aguacates 4. jan. 2 fullorðnir saman í íbúð. Verd pr. mann frá kr.: 59M- BROTTFARARDAGAR TIL KANARIEYJA: 21. des., 4.jan., 8.jati., 29.jan., 5feb., 12.feb., 19feb., 26.feb., 5.mar., 12.mar. Nánari upplýsingar hjá sölumönnum. OPIÐ Á LAUGARDÖGUM kl.: 10-14 FERÐIR Faxafeni 5 108 Reykjavík. Sími: 568 2277 Fax: 568 2274 SILFURBUÐIN Kringlunni 8-12 - Sími 568-9066 20°/« kynningarafsláttur af þtssum (fassíslqi (qistaCsgtösum, allar tegundir til vikuna 25. nóvember- 2. desember Ávaíít fyrirdggjandi &. zawiei "Vetrarbrautin" handskorinn krista.ll

x

Morgunblaðið

Direct Links

If you want to link to this newspaper/magazine, please use these links:

Link to this newspaper/magazine: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Link to this issue:

Link to this page:

Link to this article:

Please do not link directly to images or PDFs on Timarit.is as such URLs may change without warning. Please use the URLs provided above for linking to the website.