Árbók Hins íslenzka fornleifafélags

Årgang

Árbók Hins íslenzka fornleifafélags - 01.01.1969, Side 119

Árbók Hins íslenzka fornleifafélags - 01.01.1969, Side 119
tvær doktorsritgerðir 123 8. Víðast hvar í Evrópu deyr alþýðulist út á 19. öld, og hún gerir það einnig á íslandi. Mikið er samt til af tréskurði frá þessum tíma, og frú Mageroy hefur fundið 151 hlut, sem ber ártal. Flestir þeirra eru frá áratugnum 1840—50, en mjög fáir eftir 1880. Margt kemur merkilegt fram, þegar rakið er eftir tímasettum hlutum. Yfirleitt er lakara verk á þessum tréskurði en áður var, þó að margt gott fljóti með. Það er eins og lengra á milli góðra hluta. Formin eru stærri og grófari, og flöt upphleyping er orðin mikið til einráð. Eins og þegar var nefnt, eru verk atvinnutréskera að mestu leyti horfin, tréskurð- urinn hefur lækkað í þjóðfélagslegri virðingu. Teinungafyrirkomu- lagið er enn í heiðri haft, en hinn „íslenzki stíll“ má heita horfinn. Eins konar fjöldaframleiðsla gerir vart við sig. Rokokoáhrif, sem greinileg voru á 18. öld, eru horfin. Af nafngreindum tréskerum fjall- ar höf. um Bólu-Hjálmar, Guðmund Viborg og Filippus Bjarnason, sem allir eru vel þekktir sem tréskerar í Þjóðminjasafninu. Ég hefði kosið, áð hún fjallaði rækilegar um hinn síðastnefnda og ættmenn hans, sem saman mynda sérstakan skóla. Skyldi ekki vera hægt að rekja betur til róta, hvaðan þeim kom sá skurðstíll, sem einkennir þá? Enn fremur hefði ég óskað þess, að athugað væri, hvort Vest- fjarðameistari sá, sem Guðmundur Viborg hefur sýnilega orðið fyrir miklum áhrifum frá, muni ekki hafa verið faðir hans, sem einnig á að hafa verið listamaður á tréskurð. En það gegnir sama máli um þetta og sitthvað annað, sem taka þyrfti fyrir í sérstökum rannsókn- um, en varla er von að ger'ð séu full skil í þessu yfirlitsverki. Fróðlegt er að sjá, að Vestfirðir eru sá landshluti, sem sýnir mesta blómgan í tréskurði á 19. öld, Norðurland reyndar sæmilega líka og Suðurland, en Austfirðir eru enn sem fyrri að baki öðrum lands- hlutum í þessari list. Það virðist hafa verið svo um allar aldir, en þó má ekki gleyma því, að Austfirðir eru afskekktari en aðrir lands- hlutar frá mi'ðstöð þjóðlífsins á Suðvesturlandi, og þaðan kunna því að hafa borizt færri hlutir í opinber söfn. Þetta hefur einhver áhrif, en samt getur það alls ekki skýrt fæð tréskurðarminja af Austur- landi. 9. Bókinni lýkur með stuttum yfirlitskafla. Þar reynir höf. að draga saman í sem skemmstu máli nokkur höfuðatriði. Veigamest af þeim öllum er að fá fram einhverja viðhlítandi línu í feril teinungsins, sem
Side 1
Side 2
Side 3
Side 4
Side 5
Side 6
Side 7
Side 8
Side 9
Side 10
Side 11
Side 12
Side 13
Side 14
Side 15
Side 16
Side 17
Side 18
Side 19
Side 20
Side 21
Side 22
Side 23
Side 24
Side 25
Side 26
Side 27
Side 28
Side 29
Side 30
Side 31
Side 32
Side 33
Side 34
Side 35
Side 36
Side 37
Side 38
Side 39
Side 40
Side 41
Side 42
Side 43
Side 44
Side 45
Side 46
Side 47
Side 48
Side 49
Side 50
Side 51
Side 52
Side 53
Side 54
Side 55
Side 56
Side 57
Side 58
Side 59
Side 60
Side 61
Side 62
Side 63
Side 64
Side 65
Side 66
Side 67
Side 68
Side 69
Side 70
Side 71
Side 72
Side 73
Side 74
Side 75
Side 76
Side 77
Side 78
Side 79
Side 80
Side 81
Side 82
Side 83
Side 84
Side 85
Side 86
Side 87
Side 88
Side 89
Side 90
Side 91
Side 92
Side 93
Side 94
Side 95
Side 96
Side 97
Side 98
Side 99
Side 100
Side 101
Side 102
Side 103
Side 104
Side 105
Side 106
Side 107
Side 108
Side 109
Side 110
Side 111
Side 112
Side 113
Side 114
Side 115
Side 116
Side 117
Side 118
Side 119
Side 120
Side 121
Side 122
Side 123
Side 124
Side 125
Side 126
Side 127
Side 128
Side 129
Side 130
Side 131
Side 132
Side 133
Side 134
Side 135
Side 136
Side 137
Side 138
Side 139
Side 140
Side 141
Side 142
Side 143
Side 144
Side 145
Side 146
Side 147
Side 148
Side 149
Side 150
Side 151
Side 152
Side 153
Side 154
Side 155
Side 156
Side 157
Side 158
Side 159
Side 160
Side 161
Side 162
Side 163
Side 164

x

Árbók Hins íslenzka fornleifafélags

Direkte link

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Árbók Hins íslenzka fornleifafélags
https://timarit.is/publication/97

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.