Árbók Hins íslenzka fornleifafélags

Árgangur

Árbók Hins íslenzka fornleifafélags - 01.01.1974, Síða 41

Árbók Hins íslenzka fornleifafélags - 01.01.1974, Síða 41
RÓÐUKROSSINN í FANNARDAL 47 norðfirðingum sem þá voru ofar moldu en hafa nú safnast til feðra sinna.72 Gef ég þá Bjarna Þórðarsyni orðið: „Ekki langt fyrir innan Haga, sem áður hefur verið getið í þáttum þessum,73 en undir svokölluðum Bakkabökkum er lítil en falleg skeifumynduð vík eða vogur milli tveggja kletta og er fjara fyrir botni víkurinnar. Fjara þessi nefnist Krossfjara og er sagt að þaðan hafi sjór verið stundaður fyrr á öldum og er það trúlegt því lending er þar án efa miklu betri en víða annars staðar þar sem útræði hefur verið. Ekki hef ég heyrt þess getið að nafn væri á voginum ....74 Ein mótsögn er í þessari sögu [þ. e. sögu dr. Björns Bjarnasonar um Fannardalskrossinn]. Tröllskessan er látin segja að krossinn (er látin segja fiskur því að sjálfsagt hafa heiðnar vættir ekki mátt taka sér í munn krossnafnið) hafi rekið í fjarðarbotn, en fjarri fer því að Krossfjara sé í fjarðarbotni. Þetta örnefni gæti því verið dregið af öðru, t. d. fiskiskálum, á sama hátt og Krossskálavík sem drepið var á í síðasta blaði.75 f pápískum sið var líka, sem alkunn- ugt er, mjög mikið um að krossar voru reistir á víðavangi, einkum þar sem einhverjar hættur leyndust. Munu mörg krossnöfn dregin af þess háttar helgitáknum. Kunnastir þessara krossa voru krossinn í Njarðvíkurskriðum, sem enn er haldið við, og krossinn í Kaldaðar- nesi. Hugsanlegt er að örnefnið Krossfjara sé dregið af slíkum krossi sem reistur hefur verið þar á bökkunum eða í fjörunni. Rétt er að geta þess að sumir telja að skessan hafi átt að segja: „Fiskur er rekinn í fjarðarkjaft og er það sennilegra ef þjóð- sagan á í raun og veru við Krossfjöru. En hvað sem þessum tilgátum líður getur meginuppistaða sög- unnar verið sönn því þessi kross var til og er til og ekkert líklegra en að hann hafi rekið af sjó. Kross þessi var, sem í sögunni segir, geymdur í Fannardal. Enginn veit aldur hans, en víst er að hann er mjög gamall. Mér hefur sagt Þorbergur Guðmundsson, sem fæddur er og uppalinn í Fannardal 72 Austurland, 7. árg., 7. tbl. 15. febrúar 1957, bls. 2. Aðalfyrirsögn er Ör- nefni í Neskaupstað, en undirfyrirsögn A. Krossfjara. Allar neðan'málsgrein- ar eru gerðar af liöfundi þessarar ritgerðar (B. V.). 73 Austurland, 7. árg., 5. tbl., 1. febrúar 1957, bls. 2. 74 Hér tekur Bjarni upp sögu dr. Björns Bjarnasonar um Fannardalskrossinn og hefur fyrir henni dálítinrí formála, en því er hvorutveggja sleppt hér. 73 Austurland, 7. árg., 6. tbl., 8. febrúar 1957, bls. 2: Ömefni í Neskaupstað, 3. Guðrúnarsteinn í Krossskálavík.
Síða 1
Síða 2
Síða 3
Síða 4
Síða 5
Síða 6
Síða 7
Síða 8
Síða 9
Síða 10
Síða 11
Síða 12
Síða 13
Síða 14
Síða 15
Síða 16
Síða 17
Síða 18
Síða 19
Síða 20
Síða 21
Síða 22
Síða 23
Síða 24
Síða 25
Síða 26
Síða 27
Síða 28
Síða 29
Síða 30
Síða 31
Síða 32
Síða 33
Síða 34
Síða 35
Síða 36
Síða 37
Síða 38
Síða 39
Síða 40
Síða 41
Síða 42
Síða 43
Síða 44
Síða 45
Síða 46
Síða 47
Síða 48
Síða 49
Síða 50
Síða 51
Síða 52
Síða 53
Síða 54
Síða 55
Síða 56
Síða 57
Síða 58
Síða 59
Síða 60
Síða 61
Síða 62
Síða 63
Síða 64
Síða 65
Síða 66
Síða 67
Síða 68
Síða 69
Síða 70
Síða 71
Síða 72
Síða 73
Síða 74
Síða 75
Síða 76
Síða 77
Síða 78
Síða 79
Síða 80
Síða 81
Síða 82
Síða 83
Síða 84
Síða 85
Síða 86
Síða 87
Síða 88
Síða 89
Síða 90
Síða 91
Síða 92
Síða 93
Síða 94
Síða 95
Síða 96
Síða 97
Síða 98
Síða 99
Síða 100
Síða 101
Síða 102
Síða 103
Síða 104
Síða 105
Síða 106
Síða 107
Síða 108
Síða 109
Síða 110
Síða 111
Síða 112
Síða 113
Síða 114
Síða 115
Síða 116
Síða 117
Síða 118
Síða 119
Síða 120
Síða 121
Síða 122
Síða 123
Síða 124
Síða 125
Síða 126
Síða 127
Síða 128
Síða 129
Síða 130
Síða 131
Síða 132
Síða 133
Síða 134
Síða 135
Síða 136
Síða 137
Síða 138
Síða 139
Síða 140
Síða 141
Síða 142
Síða 143
Síða 144
Síða 145
Síða 146
Síða 147
Síða 148
Síða 149
Síða 150
Síða 151
Síða 152
Síða 153
Síða 154
Síða 155
Síða 156
Síða 157
Síða 158
Síða 159
Síða 160
Síða 161
Síða 162
Síða 163
Síða 164
Síða 165
Síða 166
Síða 167
Síða 168
Síða 169
Síða 170

x

Árbók Hins íslenzka fornleifafélags

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Árbók Hins íslenzka fornleifafélags
https://timarit.is/publication/97

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.