Árbók Hins íslenzka fornleifafélags

Ukioqatigiit

Árbók Hins íslenzka fornleifafélags - 01.01.1974, Qupperneq 125

Árbók Hins íslenzka fornleifafélags - 01.01.1974, Qupperneq 125
LESANDABRÉF 131 Saraa sagan virðist hér hafa gerzt nokkru utar í héraðinu. Álfgeir hét maður og nam land „um Álfgeirsvöllu“ segir í Landnámu. Það byggðarheiti er í fyrnsku fallið. 1 óprentaðri ömefnalýsingu Álf- geirsvalla telur Margeir Jónsson að það vísi til sveitarinnar sem nú heitir Efribyggð. Svo er að skilja á óljósri frásögn Landnámu, að Álfgeir hafi numið stærra svæði en Efribyggð, eða land allt að Sæ- mundará og niður þaðan fyrir sunnan Langholt og þá líklega að Jökulsá (Héraðsvötnum) sem að fornu, a. m. k. á Sturlungaöld, í'ann út Vallhólm vestanverðan, en suðurmörk á landnámi hans eru sögð við Mælifellsá, og gætu þau hafa fylgt henni allt ofan til Svartár, Álfgeir hafi því einnig numið Neðribyggð. Ólafur Lárusson (Land- nám í Skagafirði) álítur byggðarheitið Álfgeirsvelli sprottið af mis- gáningi skrásetjara, það hafi aldrei þekkzt, því ekki hagi svo til í landnámi Álfgeirs að þar verði talað um velli að almennri málvenju; muni skrásetjari hér hafa misskilið heimild sína og dregið of víð- tæka ályktun af bæjarnafninu Álfgeirsvellir, en Landnáma segir að Álfgeir hafi búið á Álfgeirsvöllum. Sé bæjamafnið talið eðlilegt, hlýtur það að skírskota til staðhátta nærlendis (svo lágkúrulegt er nafnið tæpast að það vísi til skáka í túni!), en þar eru ekki vellir í nútíðarskilningi. Af þessari ástæðu er vant að sjá, hvers vegna bæj- arheitið ætti að vera réttnefni fremur en byggðarheitið. Nærtækt er að ætla að byggðarheitið forna lifi í nafni staðarins þar sem Álfgeir húsaði bæ sinn, hann hafi verið samnefndur landnámi hans ellegar að heiti þess, og er það miklu sennilegra, hafi færzt yfir á hann af sömu orsök og gilda mætti um þá Goðdali sem nú eru. Álf- geirsvellir voru höfuðból um aldir og er talið að þar væri kirkja í kaþólskum sið, þeir urðu því miðstaður í landnáminu. Eitt byggðarheiti í Skagafirði hefur visnað til hálfs en ekki fulls líkt og Goðdalir og Álfgeirsvellir, það er SæmundarhlíS. Langt fram eftir öldurn náði hún til sjávar við Sauðárkrók og voru norðurmörk hennar Gönguskarðsá; talað var um Sauðá í Sæmundarhlíð, og eyði- býli þar út og upp heitir enn Hlíðarendi. Nú á tímum vísar örnefnið ekki lengra en út á móts við Reynistað, Sæmundarhlíð hefur stytzt því sem næst um helming. Nafnhnikun gagnstæð þessari, þ. e. að merkingarsvið örnefnis víkki, er einnig kunn í Skagafirði. Tindastóll hét að fornu og lengi síðan Eilífsfjall, eftir Eilífi emi landnámsmanni segir sagan. Norð- an í fjallinu gnæfa rismiklir bergtindar, og hefur þar án efa heitið Tindastóll frá upphafi. Mikilleitir fjallsendar og gnúpar eru sums
Qupperneq 1
Qupperneq 2
Qupperneq 3
Qupperneq 4
Qupperneq 5
Qupperneq 6
Qupperneq 7
Qupperneq 8
Qupperneq 9
Qupperneq 10
Qupperneq 11
Qupperneq 12
Qupperneq 13
Qupperneq 14
Qupperneq 15
Qupperneq 16
Qupperneq 17
Qupperneq 18
Qupperneq 19
Qupperneq 20
Qupperneq 21
Qupperneq 22
Qupperneq 23
Qupperneq 24
Qupperneq 25
Qupperneq 26
Qupperneq 27
Qupperneq 28
Qupperneq 29
Qupperneq 30
Qupperneq 31
Qupperneq 32
Qupperneq 33
Qupperneq 34
Qupperneq 35
Qupperneq 36
Qupperneq 37
Qupperneq 38
Qupperneq 39
Qupperneq 40
Qupperneq 41
Qupperneq 42
Qupperneq 43
Qupperneq 44
Qupperneq 45
Qupperneq 46
Qupperneq 47
Qupperneq 48
Qupperneq 49
Qupperneq 50
Qupperneq 51
Qupperneq 52
Qupperneq 53
Qupperneq 54
Qupperneq 55
Qupperneq 56
Qupperneq 57
Qupperneq 58
Qupperneq 59
Qupperneq 60
Qupperneq 61
Qupperneq 62
Qupperneq 63
Qupperneq 64
Qupperneq 65
Qupperneq 66
Qupperneq 67
Qupperneq 68
Qupperneq 69
Qupperneq 70
Qupperneq 71
Qupperneq 72
Qupperneq 73
Qupperneq 74
Qupperneq 75
Qupperneq 76
Qupperneq 77
Qupperneq 78
Qupperneq 79
Qupperneq 80
Qupperneq 81
Qupperneq 82
Qupperneq 83
Qupperneq 84
Qupperneq 85
Qupperneq 86
Qupperneq 87
Qupperneq 88
Qupperneq 89
Qupperneq 90
Qupperneq 91
Qupperneq 92
Qupperneq 93
Qupperneq 94
Qupperneq 95
Qupperneq 96
Qupperneq 97
Qupperneq 98
Qupperneq 99
Qupperneq 100
Qupperneq 101
Qupperneq 102
Qupperneq 103
Qupperneq 104
Qupperneq 105
Qupperneq 106
Qupperneq 107
Qupperneq 108
Qupperneq 109
Qupperneq 110
Qupperneq 111
Qupperneq 112
Qupperneq 113
Qupperneq 114
Qupperneq 115
Qupperneq 116
Qupperneq 117
Qupperneq 118
Qupperneq 119
Qupperneq 120
Qupperneq 121
Qupperneq 122
Qupperneq 123
Qupperneq 124
Qupperneq 125
Qupperneq 126
Qupperneq 127
Qupperneq 128
Qupperneq 129
Qupperneq 130
Qupperneq 131
Qupperneq 132
Qupperneq 133
Qupperneq 134
Qupperneq 135
Qupperneq 136
Qupperneq 137
Qupperneq 138
Qupperneq 139
Qupperneq 140
Qupperneq 141
Qupperneq 142
Qupperneq 143
Qupperneq 144
Qupperneq 145
Qupperneq 146
Qupperneq 147
Qupperneq 148
Qupperneq 149
Qupperneq 150
Qupperneq 151
Qupperneq 152
Qupperneq 153
Qupperneq 154
Qupperneq 155
Qupperneq 156
Qupperneq 157
Qupperneq 158
Qupperneq 159
Qupperneq 160
Qupperneq 161
Qupperneq 162
Qupperneq 163
Qupperneq 164
Qupperneq 165
Qupperneq 166
Qupperneq 167
Qupperneq 168
Qupperneq 169
Qupperneq 170

x

Árbók Hins íslenzka fornleifafélags

Direct Links

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Árbók Hins íslenzka fornleifafélags
https://timarit.is/publication/97

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.