Eimreiðin


Eimreiðin - 01.05.1897, Qupperneq 32

Eimreiðin - 01.05.1897, Qupperneq 32
112 alvarlegur, og gramur við gamla fólkið, sem getur hvorki skilið yngri kynslóðina nje hefur neinar sömu tilfinningar og hún. — Eins og hann byrjar, eins endar hann. I öllum hans bókum er hatur, stífni og þung- lyndi undiraldan. Líkt og Gestur lýsir hann yfirgangi hinna efnuðu og voldugu, og kúgun þeirri og niðurlæging, sem aumingjarnir og litil- magnarnir verða fyrir, svo að þeir verða huglausir og óhreinskilnir. En Finne dregur þetta upp fyrir okkur með miklu grófari litum en Gest- ur, og hlifist ekki við að gera það eins átakanlegt og auðið er; einkum tekur þó út yfir, er hann i »Doktor Wangs börn« segir frá viðureign og baráttu foreldra og barna. I þeirri bók eru margar óþvegnar lýs- ingar; það er ekki laust við, að mönnum ofbjóði að lesa það. Bezt rituð af bókum hans er »To Damer.« f*að er saga um hjóna- band, sem fer út um þúfur, og það er eins og Finne skoði svo, sem Strindberg, að hjónabandið geti ekki orðið annað en barátta og stríð milli manns og konu, þar sem »hvort um sig reynir að ota sem mest sínum eiginleikum fram, svo hitt kæfi þá ekki með sínum«. I þessari bók er góð lýsing á mannlegu eðli, eðli kvennmanns og karlmanns, og stendur þessi lýsing í sambandi við náttúrulýsing, og er það aðalkafli sögunnar. I bæjarmollunni og bæjarónytjungsskapnum, þar sem enginn má hreyfa sig fyrir hinum, þar er rót hins skaðvænlega ósjálfstæði og óhreinskilni. En úti á viðáttumiklu, hrikalegu vesturlandsheiðunum, þar sem svartskyggðir, ægilegir fjallatindar grúfa yfir gljádökku, sogandi fjarðardjúpi og náttúran er hrein og ósnert, þar verða mennirnir fyrst sannir og hreinskilnir, þar komast þeir til sjálfs sin. Og það er úti i þesskonar náttúru, að Finne lætur þau hjónin talast við og það ræki- lega. — Þegar við lesum rit Vilhelm Krag’s, þá er eins og við sjeum úti í tunglskini á kyrri næturstund, er himininn allur dökkblár er ljós- um þakinn. En þegar við lesum rit Gabriels Finne, þá er eins og við sjeum úti i dimmviðri með þrumum og eldingum, er himininn allur kolsvartur er þakinn skýjum. Svo að við komumst úr dimmviðris- og harðneskjuloptinu, er fylg- ir Gabriel Finne í hverju sem er, vil jeg minnast nokkrum orðum á hið lýriska skáld Kristofer Randers. I stað þrumudynjandans hjá Finne heyrum við kveða við hljómfagran óðsöng í »Astarvorvísum« Randers, ýmist borinn af viðkvæmum, sælljúfum tónum, eða sterkum, hreimskær- um hrynjanda. Randers er, auk þess að vera skáld, einnig gagnrýninn ritdómari. Hann segir i einni ritgjörð sinni í »Svensk Tidsskrift:« »Lýriskur kveðskapur er fyrst og frernst hljómfegurð eða söngur orð- anna, en til þess að hann, eins og hver annar söngur, verði áhrifamikill og annað en hvellandi hljómur, verður sál mannsins að gefa honum allan sinn styrk.« Og óðsöngvar Randers eru heldur ekki neinn sálar- laus strengleikur. Hver maður getur lifað með honum upp aptur sitt eigið ástarlif allt frá hinum fyrstu óljósu tilfinningum, þar til þær brjót- ast út i brennandi ástarofsa, sem eptir sára saknaðarþrá loks fær svalað sjer i algleymingsöldum sælunnar ■— svo hrífandi slær hann á strengi hjartans. — En eins og Björnsson segir í hinni nafnkunnu grein sinni um nútímabókmenntir Norðmanna, er út kom i ár, það er engin skemmti- skúta i öllum skáldflota Norðmanna. Fungljmdið og alvaran er samfara norsku eðli og náttúru Noregs. Randers lætur líka til sin heyra þung
Qupperneq 1
Qupperneq 2
Qupperneq 3
Qupperneq 4
Qupperneq 5
Qupperneq 6
Qupperneq 7
Qupperneq 8
Qupperneq 9
Qupperneq 10
Qupperneq 11
Qupperneq 12
Qupperneq 13
Qupperneq 14
Qupperneq 15
Qupperneq 16
Qupperneq 17
Qupperneq 18
Qupperneq 19
Qupperneq 20
Qupperneq 21
Qupperneq 22
Qupperneq 23
Qupperneq 24
Qupperneq 25
Qupperneq 26
Qupperneq 27
Qupperneq 28
Qupperneq 29
Qupperneq 30
Qupperneq 31
Qupperneq 32
Qupperneq 33
Qupperneq 34
Qupperneq 35
Qupperneq 36
Qupperneq 37
Qupperneq 38
Qupperneq 39
Qupperneq 40
Qupperneq 41
Qupperneq 42
Qupperneq 43
Qupperneq 44
Qupperneq 45
Qupperneq 46
Qupperneq 47
Qupperneq 48
Qupperneq 49
Qupperneq 50
Qupperneq 51
Qupperneq 52
Qupperneq 53
Qupperneq 54
Qupperneq 55
Qupperneq 56
Qupperneq 57
Qupperneq 58
Qupperneq 59
Qupperneq 60
Qupperneq 61
Qupperneq 62
Qupperneq 63
Qupperneq 64
Qupperneq 65
Qupperneq 66
Qupperneq 67
Qupperneq 68
Qupperneq 69
Qupperneq 70
Qupperneq 71
Qupperneq 72
Qupperneq 73
Qupperneq 74
Qupperneq 75
Qupperneq 76
Qupperneq 77
Qupperneq 78
Qupperneq 79
Qupperneq 80

x

Eimreiðin

Direct Links

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Eimreiðin
https://timarit.is/publication/229

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.