Þjóðviljinn - 07.09.1975, Page 12

Þjóðviljinn - 07.09.1975, Page 12
12 SÍÐA — ÞJÓÐVILJINN Sunnudagur 7. septeniber 1975. Magnús Stephensen Jón Karlsson Ólafsson Sæmundur Bæringsson Hjálmar Gunnarsson ÞAR STENDUR GAMLA AMTMANNS- HÚSIÐ FRÁ ARNARSTAPA Nú eiga málarar orlofsheimili að Vogi á Mýrum Þessar tvær myndir eru af gamla amtmannshdsinu. Á undanförnum árum hef ur það færst mjög í vöxt að hin ýmsu verkalýðsfé- lög komi sér upp orlofs- heimilum til hvíldar og hressingar fyrir félags- menn sína. Mörg verka- lýðsfélaganna í Reykjavík eiga hús í Ölfusborgum, þar sem Alþýðusambandið hefur haft forgöngu um framkvæmdir, en önnur hafa komið sér upp orlofs- húsum á öðrum stöðum. Þann 9. ágúst sl. var há- tíð haldin að Vogi á Mýr- um, en þá var opnað þar orlofsheimili Málarafé- lags Reykjavikur. í tilefni af opnun orlofsheimilis málaranna að Vogi ræddi Þjóðviljinn stuttlega við nokkra úr forystuliði Mál- arafélagsins. Þeir voru Magnús H. Stephensen, formaður félagsins, Jón Spjallað við nokkra forystumenn Málarafélags Reykjavíkur Karlsson ritari í stjórn fé- lagsins, Hjálmar Gunnars- son, formaður Vogsnefnd- ar Málarafélagsins, Sæmundur Bæringsson, sem einnig á sæti í Vogs- nefnd og Einar Ólafsson, formaður orlof sheimilis- nefndar, en hann er einnig gjaldkeri Málarafélagsins. Selveiði, æðarvarp, lundatekja Við spurðum fyrst formann fé- lagsins Magnús H. Stephensen, hvernig á þvi hafi staðið, að þeir málarar völdu Vog á Mýrum sem orlofsdvalarstað. — Magnús sagði: Við höfðum lengi leitað eftir heppilegri jörð til að koma okkur upp orlofsheimili, þar sem við töldum að kaup á góðri jörð væri það sem hentaði okkur best i þessum efnum. Svo var það árið 1972, að við sá- um auglýsingu i blaði, þar sem Vogur var auglýstur til sölu. Hóp- ur frá okkur fór þá strax vestur og fljótlega varð úr kaupum. — Var jörðin þá i byggð? Nei, jörðin hafði þá verið i eyði i 12 ár, en þáverandi eigandi henn- ar Sigurður Jónsson, trésmiður i Reykjavik hafði nytjað hlunnind- in að einhverju leyti. — Og þegar við spurðum Magnús Stephensen um kaupverð jarðarinnar kom i ljós að það hafði verið þrjár og hálf miljón króna. — Er þettö mikil jörð? — Jörðm er yfir 20Ö hektarar. Þarna hefur verið selveiði, æðar- varp, reki lundatekja, veiði- bjölluvarp. Silungsveiði er i Vogslæk og margar varpeyjar fyrir landi. Jörðinni fylgja tvö vötn og þrjú önnur að hálfu. Og i túninu stendur eitt elsta timbur- hús á öllu landinu, sögufrægt hús, sem áður var amtmannssetur á Arnarstapa á Snæfellsnesi, en siðar flutt að Vogi og er nú i um- sjá Þjóðminjavarðar. Hús skáldsins — Þetta er þá iiklega húsið, sem Steingrimur skáld Thor- steinsson fæddist i, eða hvað? — Jú það stendur heima. Þetta gamla timburhús var byggt af H.P. Clausen, stórkaupmanni vestur á Arnarstapa á Snæfells- nesti á árunum 1812—1815. Arið 1821 flutti Bjarni Thorsteinsson, faðir Steingrims skálds i húsið þá nýorðinn amtmaður i Vesturamt- inu. Hann keypti það fáum árum siðar og bjó þar uns hann lét af embætti. Steingrimur er þvi bæði fæddur i þessu gamla húsi og upp- alinn. Það mun svo hafa verið árið 1856, að Helgi dannebrogsmaður i Vogi á Mýrum keypti húsið og lét rifa það til flutnings og endur- reisti siðan að Vogi. Húsið var flutt á þvi mikla skipi Vogsskeið- inni, sem var tólfæringur og þoldi 50 hestburða hleðslu. Skipið hafði Helgi smiðað sjálfur og var það stærsta skip er þá gekk frá Mýr- unum og var mikið haft i flutning- um m..a. milli Mýra og Reykja- vikur. Sigurður bróðic Helga mun einnig hafa átt hlut að smiðinni, og orti hann margar visur um Vogsskeiðina, — þar á meðal eru þessar: Byrinn ýtir beint úr vör, boðinn spýtir hrönnum. Skeiðin þýtur eins og ör undir nitján mönnum. Unnið að frágangi orlofsheimilisins Sungið og spiiað á vigsiuhá tiðinni 1 Vogi. Bálið hafði verið kveikt úti úr sprekum frá fjörunni, en flytja varð hátiðina inn undir þak vegna veð- urs. Sunnudagur 7. september 1975. ÞJÓÐVILJINN — SÍÐA 13 Leið er fiogin furðu nett freyðir bogin alda. Skeið frá Vogi rennur rétt reyðar sogið kalda. — Þú nefnir Helga dannebrogs- mann I Vogi, Magnús, — er það ekki rétt munað, að hann hafi verið fyrsti alþingismaður Mýra- manna? — Mikið rétt. Og Vogur á sér merka sögu, eins og reyndar flestir bæir á islandi. t Vogi var lengi höfuðból. Þar sátu tveir fyrstu læknar Mýramanna. Þar var eitt sinn sýslumannssetur i áratug á siðustu öld. t Vogi var útræði og mikil sölvatekja auk þeirra hlunninda, sem áður var getið um, en ströndin er skerjótt og þar hafa skipsskaðar orðið. — Já, það er margt, sem sagan geymir þarna vestur i Vogi fyrir málarana og þeirra fólk til að rifja upp á kyrrlátum stundum. En nú langar okkur til að fræðast um núverandi ástand gamla hússins frá Stapa. Og mun þá ekki standa á okkur Það er Jón Karlsson, ritari Málarafélags Reykjavikur, sem verður fyrir svörum. — Húsið er mjög illa farið og brýn nauðsyn að hefja viðgerðir á þvi strax. Varanleg viðgerð mun ugglaust kosta stórfé. En þeim fjármunum væri svo sannarlega vel varið, vegna þess hve fátækir við islendingar erum af gömlum húsum og öðrum minjum frá fyrri öldum. Væri þetta hús látið grotna niður yrði það óbætanlegt tjón fyrir okkar minjasnauða land. Þjóðminjavörður hefur tek- ið þetta hús á skrá yfir gömul hús, sem varðveita ber. Það er von okkar málaranna, að rikisvaldið sjái sér fært að leggja fé af mörk- um strax, og mun þá ekki standa á okkur að gera það sem við megnum á móti. Nýja húsið fullbúið — En væntanlega er gamla amtmannshúsið ekki eina húsið, sem uppi stendur i Vogi? Það er Hjálmar Gunnarsson, formaður Vogsnefndar Málarafé- lagsins, sem svarar. — Nei, þegar við keyptum jörð- ina fyrir þremur árum fylgdi ibúðarhús, sem þá var i smiðum, tilbúið undir tréverk. Ætlunin var að hefja framkvæmdir strax sumarið 1973, en þá fengust engir smiðir, svoleiðis að þetta dróst til vorsins 1974, en þá komst skriður á byggingarframkvæmdir, og nú er húsið tilbúið. Bjarni Kristins- son, trésmiður úr Reykjavik sá um bygginguna allt til loka og stóð sig með stakri prýði. Erfið- lega gekk að fá pipulagninga- mann, en að lokum fengum við Hafstein Sigurbjarnason á Akra- nesi. Múrari varOttó Jónsson, frá Borgarnesi og Reynir Asberg, einnig frá Borgarnesi sá um allar raflagnir. Húsinu er nú lokið, eins og ég sagði áðan og bóndinn á næsta bæ, Jóhann á Laxárholti fengum við til að girða land jarð- arinnár. Næsta verkefni verður að gera barnaleikvöll, laga kring- um húsið, fullklára bilastæði og ganga frá tjaldstæði, og ætlunin erað halda áfram girðingarfram- kvæmdum. Nýting hlunninda aö fyrri tiöar hætti — En hvað um öll hlunnindin, Nýja orlofshcimiiið Þar stjáklaði Steingrimur ungur um fjalirnar Úr eldhúshorni amtmannshússin Frá fjörunni i Vogi ætlið þið að nýta þau, eða eru þau að engu oröin? Sæmundur Bæringsson, sem sæti á i Vogsnefnd Málarafélags- ins verður fyrir svörum. — Hlunnindi hafa mjög gengið saman i Vogi, eins og allsstaðar þar sem þau hafa ekki verið nýtt. Þó er þar allmikið af sel, lundi nokkur og veiðibjölluvarp veru- legt. Ahugi er á þvi meðal mál- ara, að nýta þessi hlunnindi sem best, einkum að hlúa að þvi litla æðarvarpi, sem enn er til staðar og reyna að auka það og efla, svo það komist i svipað horf og áður var. Það er álit okkar að hlunn- indi verði best varðveitt með þvi að styðjast við gamlar venjur i umgengni og nýtingu þeirra. Þá viljum við varðveita alhliða fuglalif i Vogi, meðal annars með þvi að halda mýrunum i eðlilegu ástandi og bæjgja frá ásókn byssumanna og reyna að halda mink og öðrum varg i skefjum. Þá er áhugi fyrir silungsrækt i Vogslæk og I vötnunum sem framtiðarverkefni. Þetta eru 170 kilómetrar — Og hvernig hyggjast málarar svo nota orlofsheimilið? Einar Ólafsson, formaður orlofsheimil- isnefndar svarar. — Fyrst og fremst verður húsið leigt félagsmönnum Málarafé- lags Reykjavikur til dvalar, eina viku i einu fyrir hverja fjölskyldu en frá Reykjavik vestur að Vogi eru 170 km. Þar sem við viljum reyna að nýta húsið, sem best, þá verður þó lika hægt að fá það i skemmri tima, á þeim árstimum, þegar eftirspurn er ekki i há- marki. Þá er einnig fyrirhugað að nýta húsið til námskeiðahalds á vegum félagsins, aðallega yfir vetfarmánuðina. I húsinu eru 4 svefnherbergi, stofa, stórt eldhús og 2 geymslur. Þá er þarna að sjálfsögðu hreinlætisaðstaða, bæði sérstaklega fyrir þá, sem i húsinu búa á hverjum tima og einnig fyrir þá sem tjalda. Ætlunin er að skapa i Vogi góða aðstöðu fyrir þá sem vilja koma og tjalda. Sumrin eru jafnan mik- ill annatimi hjá okkur málurun- um og menn verða oft að gripa þær fáu stundir sem gefast, — og vilji menn njóta þeirra þarna fyr- ir vestan, þá má búast við þvi að alloft verði að sætta sig við að láta tjaldið nægja, þvi að ekki geta all- ir fengið dvalarleyfi i húsinu i einu. Nábýlið er gott Við spurðum Magnús H. Stephensen, formann Málarafé- lagsins um samskiptin við ná- grannana. Hann sagði: — öll samskipti við heimamenn hafa verið eins og best verður á kosið. Hraunhreppi var að sjálfsögðu boðinn for- kaupsréttur að jörðinni sam- kvæmt gildandi lögum. Við þykj- umst geta gert okkur vonir um að öll samskipti við nágranna þar vestra verði með ágætum i fram- tiöinni eins og hingað til, og mun- um við leggja okkur fram um það. Næstu bæir við Vog eru: Akrar, Laxárholt, Traðir og Skið- isholt og allar i byggð. Og Magnús bætir við: Það er varla til sá hlutur, sem ekki er hægt að gera þarna i Vogi. Mögu- leikarnir eru ótæmandi. Okkur langar til að koma okkur upp nokkrum bátum og hyggja að veiði i sjó, golfvöll er áformað að byggja. Svo er það skógrækt. þeg- ar búið er að girða en þarna er kjarr i mýrunum og ætti að geta vaxið. Nú þegar er búið að girða sjávarmegin, en áður gekk fullt af hrossum úti i eyjunum og spilltu lundavarpinu. En nú verða hrossin að halda sig i landi. Varla er til sú islensk fuglateg- und, sem ekki er að finna i Vagi, og þar sáum við örn i vor. Þá má ekki gleyma útsýninu, sem óviða er fegurra en frá Vogi með Snæ- fellsjökul sjálfan sem höfuðprýði. sagði Magnús H. Stephensen, for- maður Málarafélagsins að lok- Æöarfuglinn verpir gjarnan i þangi, en hér hefur ein fundið sér hreiöurstaöi þaunglabing, það er ekki óalgengt Í Vogi. Klúbburinn Vogur Fyrir ári siðan var stofnaður klúbbur meöal eiginkvenna málara. Heitir hann Klúbburinn Vogur. Hugmyndin með stofnun klúbbsins var að kynnast nánar og efla félagslif innan Málarafé- lags Reykjavikur. Ennþá eru aðeins konur i klúbbnum, en ætlunin er að bæði kynin hafi þar jafnan rétt til þátttöku. Verkefni klúbbsins hafa verið spilakvöld og kynn- ingarfundir, sagði Guðrún Mel- steð Þjóðviljanum. Einnig hafa klúbbfélagar aðstoðað við val og innkaup á innbúi i orlofsheimil- iö. A vigsluhátiðinni afhenti for- maður klúbbsins orlofsheimil- inu forláta gestabók sem er gjöf frá klúbbnum. I hana var rituð þessi visa eftir hjónin Arnór Þorkelsson, málara og Huldu Ingvarsdóttur: ,,í Vogi var vina gaman og vistin undur góð. Timbriö viö tindum saman og tendruöum af þvi glóö.” Þá buðu klúbbkonur upp á rausnarlegar veitingar, sem voru framreiddar i tjaldi sem reist hafði veriö rétt hjá húsinu.

x

Þjóðviljinn

Direct Links

If you want to link to this newspaper/magazine, please use these links:

Link to this newspaper/magazine: Þjóðviljinn
https://timarit.is/publication/257

Link to this issue:

Link to this page:

Link to this article:

Please do not link directly to images or PDFs on Timarit.is as such URLs may change without warning. Please use the URLs provided above for linking to the website.