Morgunblaðið - 01.02.2002, Qupperneq 29

Morgunblaðið - 01.02.2002, Qupperneq 29
MENNTUN MORGUNBLAÐIÐ FÖSTUDAGUR 1. FEBRÚAR 2002 29 SPURNINGIN „Hvað ergreind?“ er erfið spurning,enda vinsæl á prófum í fé-lagsvísindum. Skilgreinið hugtakið greind, er einnig þekkt verkefni. Greind er oftast talin safn margra hæfileika. Hún er sögð felast í rökrænni hugsun, að vera fljót(ur) að tileinka sér nýja hluti og finna góð- ar lausnir á vandamálum. Skilningur á sértækum hugmyndum og sam- hengi hlutanna vegur einnig þungt. Upphaf nútíma greindarprófa má rekja til Frakkans Alfreds Binet, 1857–1911, en hann gerði próf til að spá fyrir um gengi nemenda í skóla. Prófið sló í gegn á Vesturlöndum, það hefur þróast mikið síðan og er mest notað í þróuðum iðnríkjum, til dæmis Bandaríkjunum. Almennt varð viður- kennt að eitthvað væri til sem kalla mætti greind og hægt væri að mæla. Hefðbundin greindarpróf eru mjög vönduð, og hafa oft reynst vel. Skipta má greindarprófum í tvo þætti, málfarslegan hluta og ómál- farslegan hluta. Annar snýst um tungumálið, almenna þekkingu, skilning á þjóðfélaginu, orðaforða, hugarreikning og minnispróf. Hinn felur í sér prófun til að raða eða púsla, skoðun mynda, rýmdarhugs- un, og rýmdarvinnslu. Fjölgreindir í skólastofunni Greindarpróf mæla þá vitsmuni sem taldir eru/voru skipta mestu máli fyrir árangur í skóla. Árið 1983 urðu hins vegar tímamót í sögu hug- taksins greindar, sem leiddu til þess að skólamenn eru byrjaðir að nota orðið í fleirtölu: Greindir. Howard Gardner, prófessor í sálar- og mennt- unarfræðum við Harvard-háskólann og prófessor í taugafræði við Boston- háskóla, birti niðurstöður rannsókna sinna í bókinni Frames of Mind (Rammar hugans). Hann sýndi fram á að í vestrænni menningu hefði hug- takið greind verið skilgreint of þröngt, og hann setti fram þá kenn- ingu að til væru a.m.k. sjö grunn- greindir. Seinna bætti hann áttundu greindinni við og setti fram tilgátu um þá níundu. Kenning Gardners féll vel að reynsluheimi kennara og hefur hún verið þróuð áfram innan kennslu- fræðinnar. Einn áhrifamesti fræði- maðurinn á því svið er Thomas Armstrong sem hefur ritað nokkrar bækur út frá kenningunni, m.a. Mult- iple Intelligences in the Classroom árið 1994, sem hann endurskoðaði ár- ið 2000 og sem Erla Kristjánsdóttir lektor við Kennaraháskóla Íslands hefur nú þýtt og JPV útgáfa gaf út í síðustu viku. Hún nefnist Fjölgreind- ir í skólastofunni (168 bls). Móta snemma námsleiðir Hvert barn býr yfir öllum greind- unum og getur þróað þær allar á við- unandi getustig. Snemma beygist þó krókurinn og börn sýna tilhneigingar í ákveðna átt. Gardner segir að um það leyti sem börn hefji skólagöng- una hafi þau þegar mótað námsleiðir sem einkennast meira af sumum greindum en öðrum. Armstrong seg- ir svo frá því í bókinni hvernig kenn- arar geti hafist handa við að kort- leggja þróuðustu greindir nemenda þannig að þeim gefist kostur á að beita þeim. Erla Kristjánsdóttir, þýðandi bók- arinnar, segir að margir íslenskir kennarar þekki nú til kenningarinnar um fjölgreind. „Hún fellur í góðan jarðveg hjá þeim eins og kennurum í öðrum löndum,“ segir hún. „Leik- skólakennarar hafa einnig sýnt kenn- ingunni mikinn áhuga og ég hef verið með margar kynningar hjá þeim og einnig foreldrum leik- og grunn- skólabarna.“ Howard Gardner hefur skrifað að hann vonist til að gert verði fjölþætt átak til að móta menntastefnu sem tekur fjölgreindirnar alvarlega; „nái það fram að ganga verðum við í að- stöðu til að meta hverjar af þessum „hugsunum“ og „virknitilraunum“ reynast skynsamlegar og hverjar óhentugar eða óráðlegar.“ Vísir að FG-skólum hér Sennilega er enginn fjölgreinda- skóli (FG-skóli) hér á landi, en þó hef- ur Klébergsskóli á Kjalanesi unnið með hliðsjón af kenningunni í vetur með góðum árangri, og Korpuskóli hefur einnig nýtt sér hana ásamt öðru prógrammi sem Gardner stýrir og er nefnt „að læra er að skilja“ (Le- arning for understanding). Þóranna Ólafsdóttir kennari í Klé- bergsskóla segir að kennarar skólans hafi farið á námskeið hjá Fræðslu- miðstöð Reykjavíkur um fjölgreinda- kenninguna, og að þau hafi verið að þróa starfið í vetur eftir henni. Ný skólabygging er þar í smíðum og er hún hönnuð eftir nýjum hugmyndum um skólastofur, þar sem „fjóðri vegg- urinn“ er horfinn (opnar stofur). Gott er að iðka kenninguna í þannig stof- um, betra að skipta nemendum í hópa, og auðveldara að fá alla til að njóta sín. „Skólinn á að byggja upp sjálfsmynd nemenda, en ekki brjóta niður,“ segir hún. Allir nemendur eru þjálfaðir í öllum greindunum, en síð- an fá þeir sérstaklega að beita þeim námsstíl sem hentar þeim best. Fjölgreindakenningin rúmast því vel innan nýrrar stefnu í hönnun skólabygginga (opið rými), a.m.k. í Reykjavík, og einnig fellur hún að skólastefnunn þar:  Að allir nemendur njóti alhliða menntunar við hæfi hvers og eins og fái hvatningu til náms í sam- ræmi við þroska sinn og áhuga, samanber áherslur í grunnskóla- lögum.  Að vinnudagur nemenda í skólun- um skiptist með ákveðnum hætti í bóklegt nám, verklega þjálfun, iðk- un lista og tómstundastarf. (www.- grunnskolar.is). Finnst gaman að . . . Greindirnar sem Gardner setti fram verða að uppfylla mörg skilyrði, menningarleg, söguleg, sálfræðileg og lífeðlisleg. Í bók Armstrongs eru þær skoðaðar frá ýmsum sjónarhól- um, t.d. um hvernig á að kenna kenn- inguna, hvernig hún nýtist sem kennsluaðferð, við námskrárþróun, stjórnun á bekk, námsmat, sér- kennslu og til hönnunar skólastofu. Einnig er hver greind skýrð mjög vel. Hér verða þær nefndar út frá því sem nemanda finnst gaman að gera: 1) Málgreind: finnst gaman að lesa, skrifa, segja sögur, nota orðaleiki. 2) Rök- og stærðfræðigreind: finnst gaman að gera tilraunir, spyrja leysa rökgátur, reikna. 3) Rýmisgreind: hanna, teikna, sjá fyrir sér, krota. 4) Hreyfigreind: dansa, hlaupa, stökkva, byggja, snerta, nota handahreyfingar til að tjá sig og leggja áherslu á e-ð. 5) Tónlistargreind: finnst gaman að syngja, blístra, raula, slá takt með höndum og fótum, hlusta. 6) Samskiptagreind: hafa forustu, skipuleggja, tengjast, ráðskast með, miðla málum, taka þátt í sam- kvæmum. 7) Sjálfsþekkingargreind: finnst gaman að setja markmið, miðla málum, dreyma, áætla, íhuga. 8) Umhverfisgreind: leika við gælu- dýr, vinna í garðinum, rannsaka náttúruna, rækta dýr, sýna um- hyggju fyrir jörðinni. 9) Níunda greindin gæti orðið tilvist- argreind, þegar búið verður að skilgreina hana. Hún snýst um umhyggju fyrir grundvallarmál- efnum lífsins: að finnast t.d. gaman að velta fyrir sér tilvist mannsins, merkingu lífs og dauða, örlögum og djúpstæðri andlegri reynslu. Frá Binet til Gardners Tuttugasta öldin var öld mál- greindar og rök- og stærðfræði- greindar í skólakerfinu, m.a. fyrir til- stuðlan Alfreds Binets og samstarfsmanna. Margt bendir til þess að tuttugasta og fyrsta öldin verði öld fjölgreinda. Kenning Gardners og þróun hennar m.a. hjá Thomas Armstrong hefur fallið í góð- an jarðveg kennara, og fræðsluyfir- valda. Kennsluaðferðin er skýrð í umræddri bók, Fjölgreindir í skóla- stofunni, og bent á leiðir fyrir uppal- endur og kennara á öllum skólastig- um til að nýta sér kenninguna. Fjölgreindakenningin er fyrst og fremst tæki eða verkfæri til að efla nemendur í skólastofunni. Lokaorðin hefur því Abraham Maslow sem sagði: „Ef eina verkfærið sem þú átt er hamar lítur allt í kringum þig út eins og nagli.“ Fjölgreind/Til að styrkja sjálfsmynd nemenda hefur kenning Howards Gardners um fjölgreind reynst vel. Gunnar Hersveinn kynnti sér nýþýdda bók um fjölgreindir í skóla- stofunni og ræddi við skólafólk. Kennsluaðferðinni er vel tekið af kennurum. Framundan fjölgreindur aldarbragur  Árið 1983 urðu mikilvæg tímamót í sögu hugtaksins greindar.  Æ fleiri nota nú hugtakið í fleirtölu og segja: Greindir. Morgunblaðið/Kristinn Thomas Armstrong kom hingað á skólamálaþingið Inn í nýja öld árið 1999 og hreif fjölmarga kennara með erindi um fjölgreindakenninguna. Kyn: Kona Aldur: 18 ára. Spurning: Ég er búin að vera þrjú ár í framhaldsskóla og á þremur brautum. Ég er í vand- ræðum með hvað ég vil verða, en ég veit bara að ég vil læra eitthvað skemmtilegt en þó eitthvað sem er vel borgað. Hvað get ég gert? Svar: Ákvarðanir sem fólk stendur frammi fyrir eru miserf- iðar og krefjandi og hafa einnig mismikil áhrif á framtíðina. Þeg- ar staðið er frammi fyrir ákvörð- un um náms- eða starfsval þarf t.d. að taka mið af áhuga, hvaða markmið maður setur sér og að hvers konar námi er stefnt (iðnnámi, starfsnámi, háskólanámi). Einnig skiptir mjög miklu máli að leita sér upplýsinga og taka svo ákvörð- un á grundvelli þeirra. Það er á þér að heyra að þú hafir vítt áhugasvið og sért opin fyrir nýjum tækifærum. En það getur einnig gert þér erfiðara að velja og hafna og raða hlutum í forgangsröð. Þú getur leitað til námsráðgjafa í þínum skóla og rætt við hann um framtíð- aráform þín, jafnvel þótt þau séu óljós á þessari stundu. Leitaðu upplýsinga um nám sem vekur athygli þína og ræddu það við námsráðgjaf- ann. Reyndu að gera þér ljóst hvað skiptir þig máli og hvar þú sérð sjálfa þig í framtíðinni – í hvers konar starfi og á hvaða starfsvettvangi. Kynntu þér upplýsingar um nám og störf á idan.is. Í spurningu þinni nefnir þú einnig atriði sem varða starfs- gildi, þ.e.a.s: að hafa ánægju af starfi sínu, hafa trygga af- komu og samspil náms og starfs. Þetta eru allt atriði sem þarf að vega og meta þegar tek- in er ákvörðun um framtíðina. Hvað launin snertir er ráðlegt að leita til launþegasamtaka og fá uppgefna launataxta. Slíkar upplýsingar er oft að finna á netinu. Þú stendur vissulega á tíma- mótum og því er vert að staldra við og vega og meta stöðuna. Ræddu einnig við foreldra þína og aðra þá sem þér finnst að gegni áhugaverðum störfum. Fáðu að vita hvernig þeir fóru að því að taka ákvörðun á sín- um tíma. Það er mikilvægt að þekkja sjálfan sig, að hverju hugurinn beinist og hvað maður telur að gefi lífinu gildi. Oft er þetta í raun ævilangt verkefni og spurninga, eins og þeirra sem þú spyrð, er oft spurt á lífs- leiðinni. Nám og störf TENGLAR ....................................... Svörin eru unnin úr www.idan.is í samstarfi við nám í náms- ráðgjöf við Háskóla Íslands Starfsmenntaáætlun 18. janúar sl. rann út umsókn- arfrestur í Leonardo da Vinci, starfsmenntaáætlun Evrópusam- bandsins. Alls bárust 32 um- sóknir, 27 í mannaskipta- verkefni og 5 tilraunaverkefni. Mat á verkefnum verður kunngert í lok febrúar og kemur þá í ljós hvaða mannaskiptaverkefni hljóta styrk að þessu sinni og hvaða tilrauna- verkefni fá leyfi til að halda áfram og senda inn lokaumsókn. Ráðstefnuhald Styrkumsóknir til ráðstefnuhalds á sviði starfsþjálfunar þurfa að uppfylla ákveðin skilyrði og rúmast innan eftirfarandi ramma:  Að verkefnið sé í samræmi við stefnu ESB.  Að það feli í sér evrópska vídd.  Að það sé skipulagt í samvinnu við ESB. Hámarksstyrkur er 50.000 evrur og fer aldrei yfir 50% af heild- arkostnaði. Valið verður úr um- sóknum eftir 28. febrúar 2002 varð- andi þá atburði sem eiga sér stað frá maí til september 2002 og eftir 31. júlí 2002 varðandi þá atburði sem eiga sér stað frá október 2002 til mars 2003. Nánari upplýsingar og umsókn- areyðublöð er að finna á vef Rann- sóknaþjónustu Háskólans http:// www.rthj.hi.is IST-verðlaunin Leitað er eftir umsóknum um Evrópsku IST-verðlaunin (The European Information Society Tecnologies Prize 2002) sem veitt verða í átt- unda sinn á þessu ári. Verðlaunin eru veitt fyrir nýja, auðselj- anlega vöru byggða að miklu leyti á upplýsingatækni. Frumgerð vör- unnar skal liggja fyrir en ef um fullgerða vöru er að ræða má hún ekki hafa verið markaðssett fyrir 1. júní 2000. Tuttugu umsækjendur hljóta verðlaun, 5.000 evrur hver. Úr þeim hópi mun sérskipuð dómnefnd velja þrjá vinningshafa sem hljóta í verðlaun 200.000 evrur hver auk verðlaunagrips. Umsóknarfrestur er til 15 maí, en umsóknareyðublöð og allar nán- ari upplýsingar er að finna á http:// www.it-prize.org Sókrates-áætlun SÓKRATES/Comeníus styrki til kennara, skólastjórnendur og skólastofnanir.  Endur- mennt- unarnám- skeið kennara í e-u þátttökulandi Sókratesar í 1–4 vikur.  Evrópsk samstarfsverkefni og skólaþróunarverkefni leik-, grunn- og framhaldsskóla. Verkefni byggjast á 3 landa samstarfi að lágmarki. Leit að samstarfsaðila: http:// partbase.eupro.se/  Tungumálaverkefni er byggja á nemendaskiptum hópa 14 ára og eldri, tveggja vikna gagn- kvæmar heimsóknir.  Tungumálakennarar í grunn- og framhaldsskólum og í fullorð- insfræðslustofnunum geta sótt um að fá evrópska aðstoðar- kennara frá e-u ESB-landi í 3–8 mánuði. Umsóknarfrestur er til 1. mars. Umsóknareyðublöð er að finna á slóðinni: www.ask.hi.is/eydublod Netföng: katei@hi.is og rz@hi.is Upplýsingaskrifstofur um Evrópumál

x

Morgunblaðið

Direct Links

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.