Ritmennt - 01.01.2005, Síða 39

Ritmennt - 01.01.2005, Síða 39
RITMENNT HIMNABRÉF ÖMMU MINNAR Virðast þessi þrjú sunnlenzku himnabréf vera af sama meiði. Ummæli Jóns Sigurðssonar bera það með sér, að menn undir Eyjafjöllum hafi þekkt vel til himnabréfsins um miðja 19. öld og margir hverjir lagt trúnað á efni þess, en þó ekki allir. Má þess vegna gera ráð fyrir, að bréfið hafi verið til á ýmsum bæjum, þegar Jón skrifar þessi orð, sem hann lætur fylgja uppslcrift sinni til Jóns Árnasonar. Á þessu hefur síðan orðið slík breyting eftir daga Jóns, að Þórður Tómasson, safnvörður í Skógum, segist einungis hafa séð nokkur undir Eyjafjöllum og nefnir samt aðeins einn bæ á þeim slóðum öld síðar. í Byggðasafninu í Skógum undir Eyja- f jöllum er til rifrildi - eða tvö blöð - af himna- bréfi, sem komið er frá Jóni Guðmundssyni, bónda á Ægisíðu í Holtum. Það, sem eftir er af þessu bréfi og lesið verður, bendir ein- dregið til þess, að það sé að rnestu runnið af sömu rót og Hb og þau önnur himna- bréf, sem hér hafa verið nefnd. - Annars er hér ek ki ætlunin að reyna að gera neina tæmandi úttekt á liérlendum himnabréfum, enda munu þau jafnvel leynast í enn fleiri handritum en fundin verða eftir liinum prentuðu handritaslcrám, að ónefndum hér- aösskjalasöfnunum. Áhrif himnabréfsins á íslenzka alþýðu Heimildir um himnabréfið á íslandi eru næsta fátældegar og enn síður um þau álrrif, sem það hugsanlega hefur haft á þá, sem áttu það í fórum sínum. Þó er eltlti ólíltlegt, að menn hafi viljað fara eftir því, sem þar er Iroðað, hvort sem þeir lögðu fullan trúnað á það, sem í því stóð, eða eklti. Eins og hér hefur ltomið fram, lögðu menn í mörgum löndum slílta ofurtrú á nrátt himnabréfsins, að í styrjöldum bitu til dæmis engin vopn á þann, sem bar það á sér innan ltlæða. Þessi trú hefur lifað eitthvað erlendis allt fram á þennan dag. Þórður Tómasson í Sltógum sagði mér sltemmtilegt dæmi um þetta vorið 2002, er ég var þar í hópferð. Þá greip Þórður bréf eitt og sagði það vera svonefnt hinrnabréf. Hygg ég, að ferðafélagar mínir hafi eltlti ltannazt við slíltt bréf. í því sambandi sagði Þórður sögu, senr ég lrafði eltlti áður lreyrt. Bað ég hann um sltriflega frásögn af því, sem hann hafði frætt oltltur um um áhrifamátt himna- bréfsins. Hann gerði það í bréfi, og er hún á þessa leið: „Sumarið 1999 ltonr gönrul dönslt ltona frá Suður-Jótlandi í heimsóltn í Byggðasafnið í Sltógum. Hún sá þar Himnabréf og heyrði frá því sagt. Henni var Himmels brev vel kuirnugt frá heinrabyggð sinni og lrún sagði: „Faðir minn fór í stríðið 1914. Hann hafði eltlti Himnabréf nreð sér og lrann var drep- inn í stríðinu. Maðurinn nrhrn fór í finnslta stríðið 1940. Hann hafði Himnabréf með sér og hann ltonr lreill til balta." „Svo einfalt var það. Því nriður sltráði ég eltlti nafn lton- unnar," segir Þórður í bréfi sínu. Síðan bætti Þórður við enn freltari fróð- leilt um lrimnabréf hér á landi í bréfi sínu: „Hjá Guðrúnu Pálsdóttur á Setbergi í Nesj- um í Austur-Sltaftafellssýslu sá ég árið 1971 ganralt Himnabréf. Það var vel um búið, alveg nreð sanra hætti og verið lrafði hjá föður Guðrúnar, Páli Árnasyni, en hann hafði það alltaf með í brjóstvasa sínum 35
Síða 1
Síða 2
Síða 3
Síða 4
Síða 5
Síða 6
Síða 7
Síða 8
Síða 9
Síða 10
Síða 11
Síða 12
Síða 13
Síða 14
Síða 15
Síða 16
Síða 17
Síða 18
Síða 19
Síða 20
Síða 21
Síða 22
Síða 23
Síða 24
Síða 25
Síða 26
Síða 27
Síða 28
Síða 29
Síða 30
Síða 31
Síða 32
Síða 33
Síða 34
Síða 35
Síða 36
Síða 37
Síða 38
Síða 39
Síða 40
Síða 41
Síða 42
Síða 43
Síða 44
Síða 45
Síða 46
Síða 47
Síða 48
Síða 49
Síða 50
Síða 51
Síða 52
Síða 53
Síða 54
Síða 55
Síða 56
Síða 57
Síða 58
Síða 59
Síða 60
Síða 61
Síða 62
Síða 63
Síða 64
Síða 65
Síða 66
Síða 67
Síða 68
Síða 69
Síða 70
Síða 71
Síða 72
Síða 73
Síða 74
Síða 75
Síða 76
Síða 77
Síða 78
Síða 79
Síða 80
Síða 81
Síða 82
Síða 83
Síða 84
Síða 85
Síða 86
Síða 87
Síða 88
Síða 89
Síða 90
Síða 91
Síða 92
Síða 93
Síða 94
Síða 95
Síða 96
Síða 97
Síða 98
Síða 99
Síða 100
Síða 101
Síða 102
Síða 103
Síða 104
Síða 105
Síða 106
Síða 107
Síða 108
Síða 109
Síða 110
Síða 111
Síða 112
Síða 113
Síða 114
Síða 115
Síða 116
Síða 117
Síða 118
Síða 119
Síða 120
Síða 121
Síða 122
Síða 123
Síða 124
Síða 125
Síða 126
Síða 127
Síða 128
Síða 129
Síða 130
Síða 131
Síða 132
Síða 133
Síða 134
Síða 135
Síða 136
Síða 137
Síða 138
Síða 139
Síða 140
Síða 141
Síða 142
Síða 143
Síða 144
Síða 145
Síða 146
Síða 147
Síða 148
Síða 149
Síða 150
Síða 151
Síða 152
Síða 153
Síða 154
Síða 155
Síða 156
Síða 157
Síða 158
Síða 159
Síða 160
Síða 161
Síða 162
Síða 163
Síða 164
Síða 165
Síða 166
Síða 167
Síða 168
Síða 169
Síða 170
Síða 171
Síða 172

x

Ritmennt

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Ritmennt
https://timarit.is/publication/859

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.