Tímarit Máls og menningar


Tímarit Máls og menningar - 01.04.1940, Síða 47

Tímarit Máls og menningar - 01.04.1940, Síða 47
TÍMARIT MÁLS OG MENNINGAR 41 konungar af Capetingaætt sáu brátt, að þeir áttu mikil- \ægan pólitískan bandamann og góðan skattþegn, þar scm var hin iðjusama en litilsvirta borgarastétt. Frá því á 12. öld áttu Frakklandkonungar í látlausri baráttu við iiinn mikilláta og volduga lénsaðal. Baráttu þessari lauk svo, að hvert stórlénið á fætur öðru féll undir konung, en háaðallinn var sviptur pólitíslcu valdi. Á 16. öld er kon- ungsvaldið búið að sameina landið undir sterkri stjórn og það hefur víðtæk umráð yfir embættaveitingum og tekjum hinnar auðugu frönsku kirkju. I baráttu sinni við sérréttindastéttirnar leitaði konungs- valdið æ oftar liðveizluhjáhinni uppvaxandiborgarastétt. Til hennar sótti það embættismenn þá, er konungur setti til stjórngæzlu i stað hins gamla lénsaðals, er nú var svipt- ur opinberum störfum. Þessi borgaralega embættismanna- stétt var laus við pólitíska og félagslega hleypidóma að- alsins, en trú konungum sinum, er höfðu sett liana til met- orða. Á öndverðri 14. öld eru fulltrúar borgaranna kvadd- ir á allsherjar-stéttaþing, og er það upphafið að íhlutun stéttanna um fjárveitingar til ríkisins. Þessi samvinna uppvaxandi borgarastéttar og stríðandi konungsvalds var um langan aldur sögulegur arfur, er nálega allir Frakk- landskonungar juku og ávöxtuðu. En eftir þvi sem konungsvaldinu óx fiskur um hrygg, tók það og að ganga á pólitískt sjálfsforræði borgara- stéttarinnar. Borgirnar misstu sjálfstjórn sína og komust undir stjórngæzlu konunglegra embættismanna. Þetta vakti um skeið mikla andúð á hinu ríka konungsvaldi, og á síðara hluta 16. aldar geisuðu borgarastvrjaldir milli hins kaþólska konungsvalds og kirkjunnar annarsvegar og borgaranna og nokkurs hluta háaðalsins hinsvegar. Hin pólitíska og trúarlega uppreisn evrópskrar borgara- stéttar á 16. og 17. öld, Calvínisminn, vann allmikið fylgi meðal franskra borgara og háaðals, sem risu upp gegn ofriki konungsvaldsins. En eftir 30 ára innanlandsstyrj- aldir voru allar stéttir hins franska þjóðfélags svo að þrot-
Síða 1
Síða 2
Síða 3
Síða 4
Síða 5
Síða 6
Síða 7
Síða 8
Síða 9
Síða 10
Síða 11
Síða 12
Síða 13
Síða 14
Síða 15
Síða 16
Síða 17
Síða 18
Síða 19
Síða 20
Síða 21
Síða 22
Síða 23
Síða 24
Síða 25
Síða 26
Síða 27
Síða 28
Síða 29
Síða 30
Síða 31
Síða 32
Síða 33
Síða 34
Síða 35
Síða 36
Síða 37
Síða 38
Síða 39
Síða 40
Síða 41
Síða 42
Síða 43
Síða 44
Síða 45
Síða 46
Síða 47
Síða 48
Síða 49
Síða 50
Síða 51
Síða 52
Síða 53
Síða 54
Síða 55
Síða 56
Síða 57
Síða 58
Síða 59
Síða 60
Síða 61
Síða 62
Síða 63
Síða 64
Síða 65
Síða 66
Síða 67
Síða 68
Síða 69
Síða 70
Síða 71
Síða 72
Síða 73
Síða 74
Síða 75
Síða 76
Síða 77
Síða 78
Síða 79
Síða 80
Síða 81
Síða 82
Síða 83
Síða 84
Síða 85
Síða 86
Síða 87
Síða 88
Síða 89
Síða 90
Síða 91
Síða 92
Síða 93
Síða 94
Síða 95
Síða 96

x

Tímarit Máls og menningar

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Tímarit Máls og menningar
https://timarit.is/publication/1109

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.