Tímarit Máls og menningar


Tímarit Máls og menningar - 01.09.1994, Síða 86

Tímarit Máls og menningar - 01.09.1994, Síða 86
ari. Hann hefði þó mátt reyna að flétta hinum pólitíska þætti frekar inn í samband Sölku og Arnalds. Myndinni til lofs má benda á tvö atriði sem taka á pólitískum veruleika bókarinnar á frumlegan og vel upphugsaðan hátt. Fyrra atriðið er frá fundinum í skólahúsinu þar sem Arnaldur kynnir fyrir íbúum þorpsins hugmyndir Marx um nýja og betri tíma. Upptendraður af orðum sínum stendur hann baðaður í ljósi peru sem hangir fyrir ofan hann. Við erum strax minnt á margar fyrri senur þar sem kaffeinninn á Hjálpræðishernum stóð í sams konar ljósi og boðaði frelsun í gegnum Jesú Krist. Hliðstæða þessara atriða bendir til skyldleika milli marxisma og kristni. Báðar stefnur fjötra sálir og ímyndunarafl manna á svipaðan máta. Mattsson beitir einnig djúp- um fókus á athyglisverðan máta. Áhorfandinn fylgist með Arnaldi í spegli á veggnum á meðan myndavélin beinist að fokvondum verkamanni. Kvik- mynd miðlar þannig miklu efni á stuttum tíma á allt annan hátt en unnt er í bókmenntunum. Hin senan sem lof á skilið fyrir frumleika lýsir því þegar Arnaldur skipar verkfallsmönnum að hella eldsneyti út í höfnina með slæmum afleiðingum fyrir fuglalífið á staðnum. Með dauða fugla allt í kringum sig bjóða Salka og Arnaldur hvort öðru birginn í áhrifamikilli senu. Þrátt fyrir að þennan atburð sé ekki að finna í skáldsögunni sýnir hann glögglega að öfgafullar athafnir framdar í þágu byltingar geta verið tilgangslausar og óafsakanlegar. Laxness gerir þetta að umræðuefni í 12. kafla Fuglsins íjjörunnilpegar hann vísar til ummæla Leníns vegna hungursneyðar í Volguhéruðum. I kvikmynd- un verks má því oft bæta inn frumsömdu efni án þess að tapa upprunalegum anda. Samband Sölku og Arnalds vegur þungt í síðari hluta sögunnar. Arnaldur snýr aftur heim í þorpið effir tíu ára fjarvist til þess að stofna verkalýðsfélag. Þau deila ákaft á fýrsta fundinum, þar sem hún kallar tal hans draumóra og hann ásakar hana fyrir afturhaldssemi. En samband þeirra fer að þróast eftir að hún verður róttækari í skoðunum og heyrir sannleikann um hringinn. Þau eru bæði ástfangin. Arnaldur opnar sig fyrir Sölku og viðurkennir að hann sé fullur af efa ólíkt því sem virðist á ytra borði. Tilfinningar Sölku til Arnalds vaxa jafnt og þétt, en hún er óreynd í kynferðismálum og sálarlega heft. Henni er því með öllu ókleift að fullkomna sambandið: Hitt gat aftur talist vafamál hvort hún kynni að kyssa, því hún opnaði aðeins munn sinn og lokaði augunum ... En á einu stigi í atlotunum var hún gripin felmtran ... Þá gat hún altíeinu brotist úr faðmi hans án þess hún vissi hvað hún gerði, og fól andlitið í gaupnum sér, en um líkama hennar fór krampakendur skjálfti, kanski grét hún (Salka Valka 414). 84 TMM 1994:3
Síða 1
Síða 2
Síða 3
Síða 4
Síða 5
Síða 6
Síða 7
Síða 8
Síða 9
Síða 10
Síða 11
Síða 12
Síða 13
Síða 14
Síða 15
Síða 16
Síða 17
Síða 18
Síða 19
Síða 20
Síða 21
Síða 22
Síða 23
Síða 24
Síða 25
Síða 26
Síða 27
Síða 28
Síða 29
Síða 30
Síða 31
Síða 32
Síða 33
Síða 34
Síða 35
Síða 36
Síða 37
Síða 38
Síða 39
Síða 40
Síða 41
Síða 42
Síða 43
Síða 44
Síða 45
Síða 46
Síða 47
Síða 48
Síða 49
Síða 50
Síða 51
Síða 52
Síða 53
Síða 54
Síða 55
Síða 56
Síða 57
Síða 58
Síða 59
Síða 60
Síða 61
Síða 62
Síða 63
Síða 64
Síða 65
Síða 66
Síða 67
Síða 68
Síða 69
Síða 70
Síða 71
Síða 72
Síða 73
Síða 74
Síða 75
Síða 76
Síða 77
Síða 78
Síða 79
Síða 80
Síða 81
Síða 82
Síða 83
Síða 84
Síða 85
Síða 86
Síða 87
Síða 88
Síða 89
Síða 90
Síða 91
Síða 92
Síða 93
Síða 94
Síða 95
Síða 96
Síða 97
Síða 98
Síða 99
Síða 100
Síða 101
Síða 102
Síða 103
Síða 104
Síða 105
Síða 106
Síða 107
Síða 108
Síða 109
Síða 110
Síða 111
Síða 112
Síða 113
Síða 114
Síða 115
Síða 116
Síða 117
Síða 118
Síða 119
Síða 120
Síða 121
Síða 122
Síða 123
Síða 124

x

Tímarit Máls og menningar

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Tímarit Máls og menningar
https://timarit.is/publication/1109

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.