Jökull


Jökull - 01.12.1980, Side 74

Jökull - 01.12.1980, Side 74
you think proper; but what it contains may be relied on as truth. I am, with great regard Dear Sir Your most obedient humble servant And. Mitchell P.S. It may be added, that the distance from mount Hecla to Zetland is between 500 and 600 miles.“ Greifadæmið Zetland tekur til allra Shet- landseyja, eða Hjaltlands öðru nafni. Scalloway var áður höfuðstaður þess, en nú er það Leirvík. Bréf Sir Andrews ber það með sér, að þremur dögum eftir að Kötlugosið 1755 hófst og daginn eftir að aska féll á Færeyjar, varð öskufall á gjörvallt Hjaltland. Er líklega rétt, það sem Eggert Olafsson virðist telja, að það hafi verið aska frá þriðja degi gossins er féll á Færeyjar og gildir það sama þá um ösk- una er féll á Hjaltland. Á mynd 4 eru merkt þau svæði fjarri Is- landi, sem getið er um að aska hafi fallið á í ofangreindum Kötlugosum og Grimsvatna- gosinu 1619. Þótt þessi svæði séu á myndinni tengd eldstöðvunum með beinum línum, er ekki þar með sagt, að gjóskan hafi farið bein- ustu leið, þótt líklega sé það ekki fjarri lagi um gosið 1625. Askan sem féll á Hjaltland kom úr suðvestri. Nefna má, að sú aska úr Heklugos- inu 1947, sem féll nærri Helsinki, hafði farið um 3800 km vegalengd, en beinasta leið milli Heklu og Helsinki er um 2100 km (S. Þórar- insson 1954, bls. 58). Bréf Sir Andrews er dæmi þess, eins og raunar eru einnig áðurnefnd ummæli ís- lenskra annála og Chr. Reitheruss, að vegna þess hve fræg Hekla var af firnum, var mönn- um gjarnt að kenna henni um fleira en hún átti sök á. Síðar átti hún sjálf eftir að senda Hjaltlendingum kveðjur, í gosinu 1845. En það er önnur saga. ABSTRACT: DISTANT TRANSPORT OF TEPHRA IN THREE KA TLA ERUPTIONS AND ONE GRIMSVÖTN(?) ERUPTION Because of the limited area of Iceland, some tephra is deposited on the sea outside the country in most explosive and mixed eruptions that occur there. However, only few eruptions in Iceland’s historical time are known through written sources to have spread tephra to other islands or to the European continent. Arnong these are three Katla eruptions, viz. those that began on Sept. 2nd 1625, Nov. 3rd 1660, and Oct. I7th, 1755. It seems likely that „blue earth“, which, according to a letter from a Danish polyhistor, Ole Worm, to a colleague in Holland, fell with rain in Scania in 1619, was volcanic dust from an eruption in Vatna- jökull, probably in Grímsvötn, which occurred that year and was formerly attnbuted to Hekla. Figs. 1—3 are isopach maps of the proximal parts of the three Katla tephras and Fig, 4 shows on which places outside Iceland tephra is recorded to have fallen. Samples of tephra from the biggest of these eruptions, the 1755-eruption, were collected in Iceland and on a ship near the Faeroe Islands. These two samples were studied in laboratory by Chr. G. Kratzenstein, professor in experimental physics at the University of Copenhagert, who conduded that they consisted ofa mixture of coal, pyrite and possibly also petroleum. A letter to the Royal Society in London concerning tephra fall on the Shetland Islands on Oct. 20th 1755, is published in extenso. REFERENCES Ann. 1400— 1800: Annálar 1400— 1800, Gefnir út af Hinu íslenska bókmenntafélagi, Reykjavík 1922 og áfram. Benediktsson, J. (Ed.), 1943: Two treatises on Iceland from the 17th century. Bibl. Arna- magnæana Vol. III. Köbenhavn. — (Ed.), 1957: Arngrimijonae Opera Latine conscripta. Vol. IV. Bibl. Arnamagnæana XII. Köbenhavn. Beskrivelse: Beskrivelse over det i Island, den 72 JÖKULL 29. ÁR

x

Jökull

Direkte link

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Jökull
https://timarit.is/publication/1155

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.