Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Lesbók Morgunblašsins

og  
S M Þ M F F L
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30 31 . . . .
Smelltu hér til aš fį meiri upplżsingar um 21. desember 
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |

Ašalrit:

Morgunblašiš


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Lesbók Morgunblašsins

						um félögum úr skáldahópnum sem slæddust

úr hringsólinu um höllina með mér inn í þenn-

an sal, og fínn þau aftur fyrir framan fuglinn

á svörtu stönginni sem eitt sinn gat látið hann

snúast með tónum úr dósinni undir, svo sá sem

tregaði hann fékk aðhlynningu fyrir minning-

arnar, og gat aftur farið að hugsa sér það

hvernig það var þegar hann var lifandi í sínu

gyllta búri, og jafnvel söng. Jafnvel söng hann

stundum. Og bærði vængina þá svo einkenni-

lega, einsog það titraði allt af þrá, viðraði

stundum vængina varlega til að slá þá ekki í

fínlegu gylltu rimlana svo þeir færu að titra

af bældum tóni. Og það var hægt að seilast

með einum fingri milli rimlanna og ýfa fiðrið

á bringu hans, meðan hann kúrði sig hrædd-

ur. Kannski alltaf hræddur. í þessu iíka fallega

búri, og svo dáður; að eigandinn barst lítt af

þegar hann lá einu sinni dauður, einsog sprung-

inn af ofþéttum tóni, af vannærðri þrá. Og lá

á gólfinu.

Þau voru frá Caracas í Venezuela, skáld-

konan kennd við kóng og hinn dularfulli tálg-

aði fylgdarmaður hennar úr einhverri eyði-

mörk, úr einhverjum helli innan við kaktusa

þar sem langar grænar eðlur skruppu um

gólf skutust um veggi meðan skegg mannsins

lengdist og andlitið togaðist á langinn og

augnalokin hvelfdust yfir hin dökku innsæju

augu að leita að einhverju haldbæru í djúpi

sín sjálfs í stormum tíðarinnar og hverfulleik;

og notaði síðan sjaldnast orð nema í kurteisis-

skyni þegar hann hvarf frá verki að reyna

aftur og aftur að ná einhverju fram á dúka

sína sem gæti lifað nóttina af og hann þyrfti

ekki að þurrka burt að morgni. Og við bætt-

ist þýzk-ítölsk skáldkona úr iðnskrölti og

mengun Ruhr-héraðsins sem faldi sitt netta

andlit bak við stór skyggð gleraugu í horn-

spangaumgerð sem bar það ofurliði sam-

kvæmt öryggisleysi og með hellensk meand-

ros-mynstur svartteiknuð á hvítri treyju ein-

sog völundarhús án útkomuleiðar og hafði

klippt af sér síða svarta hárið til að dyljast

frekar og bundið aftan í það sem leifðist í

hnakkanum einhverja glerperlufesti sem féll

með marglitum kúlum niður á herðablöðin sem

hennar einkanlega Glasperlenspiel í stað þess

sem hún fann ekki sem síyrkjandi skáld innra

með sér þrátt fyrir einlægan ásetning og elju

í heimi sem breyttist of hratt til þess að hún

næði að koma sér upp heimsmynd eða varan-

legri sýn fyrir skáldskap.

Fuglinn stóð á sinni mjóu svörtu stöng og

vængjunum hafði verið lyft einsog nú væri

honum látið eftir að þykjast vera á flugi líkt

og væri annars heims; en Beethoven kom

miklu seinna en þær tónafléttur sem voru

tamar hans tíð, og tók ekki í vængi hans né

tókst þessum tvíefldu skáldkonum að anda

honum á flug.

Þegar út kom voru bara örsmáir fuglar á

snöggum flugþeytingi. Kanarífuglar. Skyldi

vera búið að éta alla hina?

Undir hátíðarlokin var veizla í boði forseta

landsins, Soares sem kom á móti okkur, fas-

mjúkur maður með mjúkar hendur og mildi-

legur. Hann hélt ræðu yfir okkur og talaði

um skáldið Sengor sem var eitt sinn forseti

Senegal, skáld í mikum metum og Nóbelshöf-

undur ásamt því að vera frelsisleiðtogi. Hon-

um var hugleikið ásamt öðrum skáldum svo

sem Aimé Césare og fleiri skáldum sem ortu

með ágætum á frönsku að hefja til nýrrar

virðingar afrískan anda undir merkjum nég-

ritude sem hann orðaði svo að sínu lyndi hvað

myndi búast í sál blökkumanna, og vinna

þeim bókmenntum þegnrétt í franskri menn-

ingu líka, í menntafágun franskri ásamt

tryggð við auðugan menningararf sem þeir

höfðu þegið með þjóðum sínum. Sengor nýtur

hvarvetna virðingar. Hann kom til Frakklands

ungur og menntaðist þar og varð svo mikils

metinn sem skáld hjá Frökkum að hann var

kosinn í Frönsku akademíuna fyrir hversu

mikið hann hefði auðgað franskar bókmenntir.

Og Soares vitnar í rit eftir Theilhard du

Chardin sem eitt sinn var kallaður bannaði

Jesúítinn, heimspekingur og vísindahyggju-

maður sem sætti kárínum og umvöndunum

frá páfastóli á sinni tíð fyrir skarpskyggni

og andríki í skrifum, Sengor hefur eftir honum

orð hans um mystére de la condition huma-

ine, um leyndardóminn í hlutskipti manns,

dul þess að vera til, (leyndardóma tilverunn-

ar) - mystére de l'étre. Soares mælti á fínni

frönsku, enda var hann alllengi í útlegð í

Frakklandi meðan fasistar réðu Portúgal og

Doktor Salazar ríkti. Hann minntist hlýlega

þess hve vistin hefði verið góð í Frakklandi.

Og talaði síðan um það hve brýnt væri að

forystumenn þjóða, les hommes d'état, þjóðar-

leiðtogar, hve brýnt væri að þeir hlustuðu á

skáldin og leituðu þangað leiðsagnar og hlust-

uðu eftir vitnisburði skálda um hvað mönnun-

um líður. Ég hitti Soares á eftir að máli og

hann talaði af hrifníngu um hvað ísland væri

máttugt og fagurt, og talaði af mikilli hlýju

og hrifningu um þáverandi forseta okkar Vig-

dísi og hve vel hún kynnti sína þjóð.

LIFANDI GERVITRE

FYRIR þrjátíu og sjö árum stóð

jólatré í búðarglugga suður með

sjó. Beint á móti búðarglugga-

num var sjórinn að mála fjöru-

grjótið hvítt. Hann var búinn að

hamast allt haustið og þegar

jólatréð kom í gluggann var allt

grjótið orðið hvítt, þannig að

jólatréð vissi ekki nema að fjörugrjót væri

alltaf hvítt. Ef til vill vissi tréð ekki neitt eða

hugsaði en ef það gæti hugsað þá myndi það

geta sagt okkur sögu sína. Það er hins veg-

ar óþarfi því að ég þekki sögu þess.

Þar sem það stóð nú þarna og horfði á

grjótið og reyndi að skilja heiminn varð því

skyndilega brugðið því að eitthvað þaut fram

hjá glugganum. Fyrst kom það frá hægri en

svo kom það frá vinstri og var aldrei eins á

litinn. Jólatréð fór að velta því fyrir sér hvað

þetta gæti verið.

Ef við hefðum staðið þarna hjá trénu þá

hefðum við getað sagt því hvað var að ger-

ast. Þetta voru nefnilega bílar. Stórir fjöl-

skyldubílar. Fyrir svona mörgum árum síðan

voru fjölskyldubílar risastórir, þeir voru eigin-

lega eins og litlar stofur á hjólum, því að

framsætið var sófi og aftursætið var sófi og

í hvoru sætinu fyrir sig hefði fullorðin kona

geta sofið.

Sumir bílar á þessum tíma voru stórir af

því að þeir höfðu verið smíðaðir stórir en

aðrir virtust vera stórir af öðrum ástæðum.

Til dæmis voru skódar þannig að það var

eins og þeir hefðu verið smíðaðir litlir en síð-

an breytt í stóra bíla. Það hefði mátt ímynda

sér að fyrir utan verksmiðjuna sæti risi sem

tæki hvern og einn og blési í púströrið á

þeim, þannig að þeir stækkuðu þangað til

að þeir urðu stórir og bústnir. Þessir skódar

voru þess vegna aldrei kallaðir annað en

blöðruskódar því að þeir voru eins og útblásn-

ar blöðrur á hjólum.

Blöðruskódi renndi nú upp að búðar-

glugganum og skyggði á útsýni trésins og

langleitur maður i þykkri peysu kom í stað-

inn. Hann horfði upp og niður eftir trénu I

glugganum. Svo kom gustur þegar maðurinn

opnaði hurðina og með gustinum kom vetrar-

kuldinn og hríslaðist um tréð.

Trénu var lyft upp á toppnum og það bor-

ið inn að afgreiðsluborðinu. Höndin sem hélt

um tréð var þykk af vinnubólgu og af henni

lagði óþægilegan þef. Það voru hvítir kristall-

ar á hönd mannsins sem hrundu nú niður

eftir trénu. Þessir hvítu kristallar voru litlir

saltmolar. Maðurinn sem var að kaupa tréð,

vann í saltfiski. Hann hafði lítinn tíma og

var fljótur að kaupa tréð.

Hann flýtti sér með tréð á blöðruskódanum

heim í húsið sitt. Þetta var lítið hvítt hús og

það var alveg nákvæmlega eins og hús sem

krakkar teikna þegar þau byrja að teikna

hús. Öll húsin v$ þessa götu voru eins. Sem

betur fer rataði maðurinn í húsið sitt þó

hann hefði mikið að gera. Inni beið dökk-

hærð myndarleg kona ásamt þremur börnum

sínum með jólabros á vörum. Þetta voru tveir

drengir og ein stúlka. Seinna kom einn hrokk-

inhærður drengur til viðbótar en þá voru þau

flutt í annað hús sem hafði gleymt þakinu

heima hjá sér. Drengirnir voru dökkhærðir

og hrokkinhærðir eins og mamman en stúlk-

an var ljóshærð eins og pabbinn.

Þau skreyttu tréð með jólaseríu og marglit-

um perum, bréfpokum, öskjum og körfum.

Dökkhærða konan, mamman, setti stundum

sælgæti í pokana. Fótur jólatrésins var

klæddur með snjóhvítri bómull.

Allt líf jólatrjáa gerist á jólum. Þau muna

því ekkert og vita ekkert um það sem gerist

á milli jóla. Jólatréð sá börnin vaxa, verða

fullorðin og fara að heiman eins og í hraðspól-

aðri kvikmynd á myndbandi.

Allt í einu var jólatréð statt inni í lítilli

íbúð. Hún var ekki nema eitt herbergi. Veg-

girnir voru ljósbrúnir og gólfið blátt. Eldhús-

ið var inni í stofunni og svefnherbergið var

hólfað frá með hálfum steinvegg. Iitil patt-

araleg stelpa með hnöttóttan koll vappaði í

kringum tréð berrössuð. Hún brosti út að

eyrum. Tréð var alveg hlessa því að pattara-

lega stelpan var næstum alveg eins og stelp-

an í hvíta húsinu suður með sjó. Tréð vissi

ekki hvort það ætti að trúa sínum eigin

barrnálum, sem voru reyndar úr plasti. Vír-

inn sem hélt plaststrimlunum var úr ekta

járni og plastið úr ekta jarðolíu. Greinarnar

voru og eru þannig gerðar að plaststrimlun-

um hafði verið komið inn á milli víra sem

síðan voru vafðir saman.

SMASAGAEFTIR

ASGEIRBEINTEINSSON

Allt líf jólatrjáa gerist á jól-

um. Þau muna því ekkert og

vita ekkert um það sem ger-

ist milli jóla. Jólatréð sá

börnin vaxa, veróa fulloróin

og farg að heiman eins og

í hraóspólaðri kvikmynd

á segulbandi.

	

*Æ	_LJffL/ ,

WÍ^u^P	

E*ti««	

	

<5 ¦,	¦ ¦ % . .

	II

Lesbók/Kristinn.

JÓLATRÉÐ sem gengið hefur í endurnýjun

lífdaganna. Nú átti fyrir þvf að liggja að

vera dregið fram í dagsljósið snemma í

desember, flutt niður á Morgunblað þar

sem því var stillt upp með kertaljósum

inni Ijósmyndastúdíói.

Allt í einu kom ljóshærð kona og tók

berrössuðu stelpuna upp og klæddi hana í

náttföt, það voru jólanáttföt. Fólkið í íbúð-

inni litlu átti ekki peninga fyrir lifandi jóla-

tré þess vegna hafði fólkið í hvíta húsinu

suður með sjó gefið því tréð. Ljóshærða kon-

an sem nú var orðin mamma hafði einu sinni

verið lítil stúlka hjá þessu tré og fengið sér

gotterí úr pokunum sem dökkhærða konan,

hafði sett í þá. Þetta rifjaðist nú upp fyrir

trénu. Þegar hér er komið sögu er dökk-

hærða konan og langleiti maðurinn sem

keypti tréð orðin amma og afi.

Fyrir jólatrjám þá sérstaklega gervijólatrj-

ám sem lifa að eilífu eru áratugir eins og

einn dagur. Eins og allir vita þá er ein eilífð

jafnlöng og það tekur spörfugl að mylja grjót

sem er á stærð við blokk, með því að brýna

gogginn á því, þess vegna er eins og gervi-

jólatré séu alltaf ný alveg sama hvað þau

verða gömul.

Það versta sem getur komið fyrir gervitóla-

tré er að þau hætti að vera í tísku. Þegar

ljóshærða konan og dökkhærði maðurinn með

skeggið og síða hárið fengu jólatréð þá var

ekkert sérstaklega fínt að vera með gervijóla-

tré en af því að þau voru af hippakynslóð-

inni þá fannst þeim það fínt og sniðugt. Hipp-

arnir elskuðu nefnilega allt sem hafði sál og

átti sér sögu.

Það var sem sagt ekkert í tísku hjá venju-

legu fólki að hafa gömul gervijólatré heim

hjá sér á jólunum. En mikið var tréð ánægt

að það skyldu vera til hippar. í mörg ár var

tréð alveg sérstaklega hamingjusamt, en svo

fór það að taka eftir því að fólkið á heimilinu

breyttist smátt og smátt í venjulegt fólk. Það

hætti að vera hippar, hárið á dökkhærða

manninum varð stutt og skeggið líka, það

hætti að vera í háskólanum að læra að verða

eitthvað, því að það var orðið eitthvað. Ljós-

hærða konan og dökkhærði maðurinn urðu

kennarar og fóru að vinna fyrir sér.

Alveg eins og tréð hafði óttast mest þá

urðu þau venjulegt fólk. Hvað haldiðið að

þá hafi heyrst á heimilinu?

„Pabbi, við viljum ekki eiga gamalt lítið

og druslulegt gervitjólatré sem er alveg eins

og stutt kústskaft sem einhver hefur stungið

grænum flöskuburstum inn í."

Fyrst voru það bara stelpurnar sem sögðu

þetta, því að nú voru þær orðnar þrjár, svo

kom mamman líka og þá var fokið í flest

skjól hjá trénu.

„Nú hættum við að nota tréð frá mömmu

og pabba og kaupum lifandi tré, jú , ekkert

múður, þau eru hvort eð er svo ódýr." Sagði

ljóshærða konan.

„En mér finnst tréð svo fallegt og það

hefur sál og það hugsar." Sagði þá dökk-

hærði maðurinn, það var ennþá lítill hippi

inni í honum. Stelpurnar og mamman litu nú

á pabbann eins og hann væri eitthvert viðr-

ini, var hann kannski orðinn vitlaus að halda

annað eins og að gömul gervijólatré gætu

hugsað. I nokkra daga reyndi pabbinn að

halda því fram að það væru ekki til neinir

peningar til þess að kaupa jólatré fyrir en á

endanum varð hann að gefast upp. Því að

þau voru löngu orðin venjuleg fjölskylda og

hætt að vera hippar.

Það ár var jólatréð ekki tekið innan úr

gulnuðum Morgunblöðunum sem það var

vafið inní. Pabbinn fór samt upp á háaloft

til að spyrja tréð hvort hann mætti ekki nota

fótinn undan því til að hafa lifandi tré í hon-

um um jólin. Gamla gervijólatréð hafði nefni-

lega haft afnot af járnfót sem venjulega eru

notaðir fyrir lifandi tré. Upprunalegi fóturinn

hafði brotnað í litla húsinu suður með sjó.

Það var auðfengið að fá fótinn lánaðan.

Pabbinn sagðist ætla að borga trénu ein-

hvern jóladaginn fyrir greiðasemina. Hver

jólin á fætur öðrum reyndi pabbinn að halda

því fram að þau jólin ættu þau að nota gamla

gervitréð. En allt kom fyrir ekki. Blöðin utan

um tréð héldu áfram að gulna og rykfalla í

skúmskoti upp á háalofti. Sumir á heimilinu

héldu meira að segja að tréð væri týnt eða

jafnvel ónýtt.

Svo kom sorgardagur í lífi trésins. Pappír-

inn var tekinn utan af því og það voru ekki

jól. Það voru ekki jól. Tréð var lafhrætt og

hélt saman greinunum sínum. Það hafði aldr-

ei séð heiminn öðruvísi en skreyttan og í

jólaskapi. Þennan dag brotnuðu síðust leif-

arnar af fætinum sem það hafði.

„Hentu trénu, það er hvort eð er ónýtt og

engum til gagns, við flytjum ekki rusl á

milli húsa." Sagði mamman við pabbann.

Já, fjölskyldan var að flytja og tréð hafði

lent á milli húsganga í flutningabílnum. Tréð

beið nú þess að lenda ofan í ruslatunnu fyr-

ir utan nýja húsið. Af því að tré muna aldr-

ei neitt, sérstakelga gervitré, þá varð það

alveg gapandi hissa núna í fyrra.

Það var tekið mjög varlega utan af því

og fótbrotið skoðað í krók og kring. Jú, þetta

er hægt hugsaði dökkhærði maðurinn sem

nú var kominn með grátt í skeggið. Mikið

líður tíminn hratt hugsaði tréð.

Tréð sá hvernig maðurinn smíðaði, boraði

og límdi. Tréð gat ekki vitað hvað maðurinn

var að gera því að gervitré hafa ekkert vit

á smíðum en þegar því var stungið ofan í

gullfallegan hvítan furufót og gat staðið

sjálft, þá skildi það vel hvað maðurinn hafði

verið að gera.

Síðan skreytti maðurinn gamla gervijóla-

tréð með nýrri seríu, setti tréð á góðan stað

á efri hæðinni heima hjá sér. Nú átti fjölskyld-

an ekki bara heima í einu herbergi eins og

forðum heldur í íbúð sem var á tveimur

hæðum.

„Komið." Hrópaði pabbinn.

Mamman og stelpurnar komu hlaupandi

upp stigann því að þær héldu að himinn og

jörð væru að farast, en það var nú öðru

nær. Þær táruðust við að sjá hvað gamla

tréð var orðið fallegt. Allir urðu sammála

um það að tréð fengi að vera á þessum stað

á heimilinu til eilífðar, það fengi að ráða ríkj-

um á efri hæðinni.

Nú er öllum boðið að sjá tréð og öllum

er sagt hvað það á sér merkilega sögu.

Sagan er byggð á sönnum atburðum og

hefur verið lesin fyrir sögupersónurnar sem

gerðu að henni góðan róm.

Höfundur er skólastjóri.

14    LESBÓK MORGUNBLAÐSINS ~ MENNING/LISTIR     21. DESEMBER  1996

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32