Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Dagblašiš Vķsir - DV

og  
S M Þ M F F L
. . . . . . 1
2 3 4 5 6 7 8
9 10 11 12 13 14 15
16 17 18 19 20 21 22
23 24 25 26 27 28 29
30 31 . . . . .
Smelltu hér til aš fį meiri upplżsingar um 58. tölublaš 
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga breidd


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Dagblašiš Vķsir - DV

						¦$• X
16 *
menning
MÁNUDAGUR 10. MARS 1997
Ráðgátur málverksins
Monory: Ráögáta nr. 17.
A yfírgrips-
mikilli sýningu
franska málar-
ans Jacques
Monory á Kjar-
valsstöðum sjá-
um við olíumál-
verk máluð í
köldum bláum
tónaskala þar
sem ólíkum að-
fóngum er stefnt
saman í eina
heild án þess aö
samhengið sé
okkur að fullu
skiljanlegt.
Heimurinn, sem
Monory birtir, er
eins og séður í
gegnum bláa
filmu eða skjá.
Þetta er mynd-
mál ljósmyndar-
innar og sjón-
varpsins, yfir-
fært í efni og
langa hefð olíu-
málverksins.
Heimur Monorys er þannig tilbúinn í tvennum
skilningi: sem máluð olíumynd af sýndarveru-
leika h'ósmyndarinnar og sjónvarpsskjásins. Fyr-
irbærin í þessum myndheimi eru tiltölulega fá og
hafa gegnumgangandi skirskotun í goðsagnaheim
nútímafjölmiðlunar þar sem ofbeldið birtist okk-
ur í dulargervi byssunnar, tæknibúnaðarins,
gullsins, tækniumhverfisins og hins kynferðis-
lega valds sem þessi bunaður færir karlímynd-
inni á bak við dökk sólgleraugu undir barðastór-
um og skuggsælum hatti.
Myndir sínar kallar Monory ráðgátur en sýn-
ingin hefur yfirskriftina Kuldi og má hvort
tveggja til sanns vegar færa: málverkin eru ráð-
gátur sem hafa enga augh'ósa merkingu og lita-
skalinn er kaldur, eins og andrúmsloftið sem
málverkin miðla. Það er haft eftir málaranum í
inngangsorðum i sýningarskrá að merking þess-
ara mynda sé honum sjálfum ráðgáta ekki síður
en okkur sem á horfum og vili greinarhöfundur
meina að áhugi málarans beinist einkum að alls-
herjarmerkingarkreppu í samtimanum og við-
leitni hans sé meðal annars að losa málverkiö við
ákveðna merkingu og breyta þessari tilraun í
grunnmerkingu listar sinnar. Þessi þversögn
skilar okkur reyndar skammt í að nálgast þessar
myndir en væntanlega er tilgangurinn með því
að rjúfa það rökrétta orsakasamhengi í mynd-
Myndlist
Ólafur Gíslason
rænni framsetningu, sem h'ósmyndin býður til
dæmis upp á, sá aö leiða í h'ós annað samhengi
sem kannski er mikilvægara.
Samhengiö, sem kemur í hós þegar búið er að
tæma málverkið af augh'ósri merkingu, hefur
meðal annars með sálræna virkni myndmiðilsins
.að gera og samspilið á milli myndmáls og tungu-
máls. Þegar við mætum fyrirbærum eins og
byssu, hátæknibúnaði, tækniandrúmslofti og
kaldri birtu neonhosanna sem umgjörð um glæp-
inn, morðið og hetjukossinn frá Hollywood, þá
erum við öll á heimavelli: allt þetta þekkjum við
úr fjölmiðlaheimi og umhverfi samtímans. Þetta
er heimur sem við getum líka kennt við vih'ann
til valds, eins og Nietzsche orðaði það, þar sem
sagan er túlkuð út frá frumspekilegri kennisetn-
sam-
felld
martröð     sem
manninum beri
nauðsyn til að
frelsa sig und-
an.
En mynd-
heimur Monor-
ys er ekki heim-
ur beinnar eft-
irlíkingar held-
ur heimur lik-
inga í öðru
veldi og sem
slíkur er hann
viðfangsefni til
túlkunar. Af
honum verður
ekki dregin nein ályktun um söguspeki eða aðra
frumspeki, þvert á móti getum við lesið út úr
þessari notkun táknmálsins ákveðna
losun þess við frumspekilega lík-
ingu við algildan sannleika eða al-
gilt sjónarhorn. Með því að losa
myndmáliö undan hinu beina og
augljósa orsakasamhengi og hinu
eina og algilda sjónarhorni sem hefð-
bundin fjarvíddarframsetning rýmis-
ins byggir á, getur myndheimur Monor
ys orðið tilefni til að koma auga á dulið
samhengi, til dæmis á milli ofbeldis og
vissrar notkunar myndmáls í víðasta
skilningi þess orðs. Eða á milli ofbeldis og tækni-
hyggju, ofbeldis og vissrar tegundar iönhönnunar
og umhverfismótunar. Þessi myndheimur er eins
og ráðgátur sem hafa í sér innbyggðar mótsagnir
þar sem orsakalögmál, tungumál og myndmál
rekast á.
Ráðgátur Monorys á Kjarvalsstöðum eru verð-
ugt umhugsunarefni þeirra sem hafa áhuga á að
kryfja það sjónræna áreiti sem umlykur okkur
alls staðar og getur hæglega gert okkur blind ef
ekkert er að gert
Sýning Monorys stendur til 31. mars á Kjarvals-
stöðum.
Smásagnameistarinn
Um helgina var á íslandi góður
gestur sem áður hefur heimsótt
okkur: norski rithöfundurinn Kjell
Askildsen. Hann hefur verið kallað-
ur meistari smásögunnar, og margt
ósannara hefur verið sagt eins og
þeir vita sem hafa lesiö hann á
norsku eða þýðingu Hannesar Sig-
fússonar á nokkrum smásögum
hans í bókinni Síðustu minnisblöð
Tómasar F. fyrir almennings sjónir
(Mál og menning 1995). Hann þykir
einstaklega sparsamur á orð, segir
sjálfur að gagnrýnendur saki hann
um orðafátækt. En texti sem segir
allt segir of mikið, segir hann, „og
það er líka hægt að orða það svo að
texti sem segir allt segi of lítið."
í ritdómi í Information um nýj-
ustu bók Kjells Askildsens, Hund-
arnir í Þessaloníku, segir Erik Sky-
um- Nielsen að nýtt hugtak hafi orð-
ið til í bókmenntaumræðu haustsins
í Noregi: Askildsen-syndrómið. Það
var rithöfundurinn Jan Kjærstad
sem bjó það til í tilefni af deilum um
nýjustu bók Peters Haegs, Konan og
apinn. „Hann var síður en svo að
tala niðrandi um stórmeistara smá-
sögunnar, Kjell Askildsen, heldur
fór það í skapið á honum hvað
norskir gagnrýnendur eru fljótir aö
klappa saman litlu lófunum sínum í
hvert sinn sem prósahöfundur skrif-
ar „knappt" og „málefnalega" og
beitir „stilltum", „hófsömum" stíl
sem „gefur meira í skyn" en sagt er
fullum fetum."
Erik Skyum-Nielsen minnir kurt-
eislega á að tímamótaverk skáldsög-
unnar hafi oftar en ekki verið skrif-
uð af höfundum sem hneigðust til að
ýkja og nefnir Rabelais og Cervantes
sem dæmi. En þaö komi ekki mál
Kjell Askildsen - segir frekar minna en meira.
við   sögur   Askildsens   sem   ráði
fjarskalega vel við sinn knappa stíl.
„Hin ögrandi þversögn í smásögum
hans er fólgin í því að þrátt fyrir -
eða ef til vill vegna þess hvað hann
er knappur þá tekst honum að segja
svo ótrúlega mikið. Minimalisminn,
hreinræktaður af snillingi, rúmar
sálfræðilegan hita og kraft."
Kjell Askildsen skrifar um afar
einmana manneskjur sem ekki geta
orðað hugsanir sínar og náð sam-
bandi við aðra. Heimili lítur hann á
eins og fangelsi og um leið verða
þau smækkaðar myndir af samfélag-
inu í sögum hans. Hann lítur ekki á
það sem sitt verk að fegra veruleik-
ann heldur sé skylda listarinnar að
vekja óróa. „Ég geng inn í^—'
aðstæöur þar sem ástin 1
hefur búið en er farin. En
það er ekki það sama og að
segja að ástin sé ekki til,"
segir hann í viðtali við Linn
Ullmann í Dagblaðinu norska
í nóvember. Þar segist hann
heldur aldrei segja meira en
nauðsyn krefur í sögum sínum
heldur reyni hann í staðinn að
búa til ríkulegan undirtexta: „Ég
reyni að gera lesandann órólegan og
óöruggan, láta hann hætta að lesa og
fara að hugsa. ... Auðvitað verður
maður að hafa eitthvað að segja, en
ég er að skrifa um efni sem hefur
verið skrifað um frá upphafi bók-
menntanna. Fingraförin eru í form-
inu."
Þessi undirtexti kom fjarskalega
vel fram í upplestri höfundar á
laugardaginn í Norræna húsinu;
húmorinn naut sín til fullnustu en
örvæntingin kom líka skýrt fram í
frábærri tulkun hans.
Nýja smásagnasafniö hans Kjells
Askildsens er væntanlegt á ís-
lensku snemma á næsta ári.
Þjóðlegur fróðleikur
Mannlíf og saga í Þingeyrar- og
Auðkuluhreppum hinum fornu er
komið út í annað sinn hjá Vest-
firska forlaginu. Fjölmargar grein-
ar eftir marga höfunda eru í heft-
inu. Þær helstu eru Minnispunkt-
ar úr mannlífi í Hokinsdal í Arn-
arfirði og nágrannabæjum, eftir
Þorleif Kr. Guðlaugsson, og
Hvenær voru elstu húsin
byggð og af hverjum, þáttur
ur húsasögu Þingeyrar, eftir
Gunnar HvammdaL Nokkur
kveðskapur er lika í ritinu,
meðal annars vísa sem Elí-
as M. V. Þórarinsson frá Hrauni orti
þegar hann kom að luktum dyrum í
Höfn eftir að Kristján Jakobsson og
fjölskylda fluttu þaðan 1943:
Öi-Iögin spá engn góöu
andinn stendur kyrr.
Áöur fyrr mér ávallt stóðu
opnar þessar dyr.
Skríkjur
Unnur Halldórsdðttir, kennari og
formaður Landssamtaka foreldra,
Heimili og skóh, hefur árum saman
tekið að sér að semja gamanvísur og
annað skemmtiemi fyrir fðlk. Nú
hefur hún gefið út á bók úrval gam-
anvísna um sitthvað í þjoðlífinu,
bændur og buskaparbasl, hesta-
mennsku, börn og uppeldi, fram-
sóknarmenn, ráðherra, snyrti-
fræðinga, úrsmiði og ýmsar
fleiri manntegundir. Bókin
heitir Skríkjur og hefur að
einkunnarorðum ummæU
Ijóskunnar Mae West JÞað
er skemmtilegra að vera
glaður!"
Þessar hæfilega ábyrgu
gamanvísur eru geysihag-
lega ortar og kimnigáfa
höfundar er í góðu lagi. Því miður
eru bragjrnir of langir til að birta
hér, en ein staka er í bókinni um
kvennaskokk (með sínu lagj!):
Sérhver kona eldri og yngri
út fer skokkandi.
Er þaö ekki, ekki, ekki,
ekki lokkandl?
Tírnaritið
um myndlist
í nýju hefti Timarits Máls og
menningar (11997) eru birt þrjú er-
indi sem haldin voru á ráðstefhu um
myndlistargagnrýni í Norræna hús-
inu í haust sem leið, hvert öðru
merkilegra og skemmtilegra. Gunnar
J. Amason heimspekingur rekur
þróun myndlistargagnrýni á íslandi
á þessari öld í greininni „Á báðum
áttum. Um aðstöðu gagnrýnenda á
jaöarsvæðum", og má heimfæra
margt sem hann segir upp á gagn-
rýni um aðrar listgreinar. Hann
skýrir óvissu gagnrýnenda og grein-
ir hlutverkið sem þeir tóku sér:
„Annars vegar ... að kynna almenn-
ingi hina ungu listgrein og yfirvinna
fáfræði og fordóma hinna óupplýstu
... Hins vegar ... að greina verðuga
frá óverðugum, góða list frá lélegri,
standa á varðbergi gagnvart óeðlileg-
um erlendum áhrifum, gegn loddur-
um og falsspámönnum, sem
voru heilaþvegnir fylgis-
menn erlendrar hugmynda-
fræði og ttsku." En gátu
þeir treyst dómgreind
sinni - og hvernig gátu
þeir breitt yfir vanþekk-
ingu á liststraumum er-
lendis? Það gerðu þeir
með því að rækta hina
„persónulegu sýn"
sem er svo algeng í
listrýni á jaðarsvæðum og full-
komlega eðlileg - hún dugar bara
ekki ein og sér.
í „Einu letters bréfi til úfkjálkak-
rítikers" sýnir Aðalsteinn Ingólfsson
svo ástandið núna frá kómísku sjón-
arhorni, en grein Jóns Proppé,
„Frummyndin sem hvarf', tekur út-
gangspunktinn í merkri grein Walt-
ers Benjamins um listaverkið á tím-
um fjöldaframleiðslu sinnar. Merk
framlög sem gott er aö fá á prent
Meðal annars efnis í TMM er
| grein Dagnýjar Kristjánsdóttur um
skáldsögur Jakobínu Sigurðardóttur,
hoð eftir Sigurð Pálsson og fleiri,
minningarorð Þorsteins frá Hamri
um Sigfús Daðason, ritdómar og
margt fleira.
P&H
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48