Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Dagskrį: tķmarit um menningarmįl

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Dagskrį: tķmarit um menningarmįl

						kvæðanna. — Fallvatnið, er biskupi var
drekkt í, heitir Brúará, sem höfundur notar
sem rímorð. Sú notkun veldur hvorki meira né
minna en þessu: „Þar hallast blómin enn að
mildri móður og muran vex. 0 heita djúpa
þrá!" — Og heiti drekkingarvatnsins upphef-
ur einnig næsta erindi með yfirlýsingu: 0,
djúpa þrá. — Við hljótum að spyrja: Hverj-
ar hefðu tilfinningar skáldsins orðið, ef bisk-
upi hefði verið drekkt í Apavatni?
Samt hefur Matthías Johannessen mikla til-
hneigingu til að yrkja, og hún mun eiga ræt-
ur að rekja til elsku á skáldskap og nokkurs
lærdóms í þeim fræðum. En þetta hrekkur
bara ekki til. Það nægir ekki að langa að
finna til, ef hæfileikann vantar, ekki heldur
að lesa sér til um, hvernig aðrir fara að því.
Orðasóun getur ekki komið í staðinn fyrir
skýrleika í hugsun, óragrautur ekki í staðinn
fyrir innblástur, né heldur atorka í staðinn
fyrir málkennd.
Nei, ljóð Matthíasar Johannessens minna
ekki á kvæði W. Whitmans, né heldur er það
byltingarhitinn, sem maður saknar í þeim.
Borgin hló er eitt allsherjar alibí fyrir skáld-
gyðjuna — óhrekjandi fjarverusönnun. En
vera má, að hún verði einhvern tíma notuð
sem eitt af mörgum sönnunargögnum í því
sakamáli, sem fyrr eða síðar verður höfðað
á vettvangi andans gegn íslenzkum ritdóm-
endum á tuttugustu öld.
Stefán Jónsson.
Fólk í draumi og veruleik
Guðmundur G. Hagalín: Sál á náttmál-
um. Bókaútgáfan Norðri, Reykjavík,
1957.
Hagalín færist allnokkuð í fang í síðustu
skáldsögu sinni, þeirri sem hér er til umtals.
Sagan fjallar um það vandamál íslenzkt sem
einna umræddast hefur orðið á seinni árum:
folksflutninginn úr sveitum til kaupstaðanna
°g Reykjavíkur, auðn og einangrun kostasælla
sveita. Hófundur freistar þess að gefa einhvers
konar þverskurð af þjóðfélagi þessara tíma;
persónur hans eru af flestum stigum, allt frá
peningahákörlum og stórgróðamönnum syðra
til    kotbændanna    í    afdalnum   fyrir   vestan.
DAGSKRÁ
Gegn ódyggðum nýja tímans, peningatrú og
lífsgæðakapphlaupi, reflir höfundur óðalsbónd-
anum í Hjallatúni, Ásbrandi Guðmundssyni, og
hans góðu konu; þau eru fulltrúar þeirra lífs-
hátta er hann telur sigurstranglegasta, þeirra
dyggða er bjarga mega afvega þjóð á réttar
brautir. Og niðurstaðan verður sú að fulltrúi
æskunnar í bókinni, dóttursonur bónda cg
nafni, flytur vestur ásamt unnustu sinni til að
taka við jörð afans, ekki til að auðgast á að
selja hana undir hafnargerð og borgarstæði
heldur til að vinna hans megi verða þjóðinni
nýtileg, til að skila henni ekki steinum fyrir
brauð.
Margt er jákvætt um þessa bók Hagalíns:
hann reynir að gefa sem fjölbreyttasta mynd
þess þjóðfélags er hann lýsir og gætir heiðar-
leika og hleypidómaleysis í mannlýsingum;
bygging sögunnar er skemmtileg og hún er
fremur ánægjuleg aflestrar. Annað mál er það
að illgerlegt er að festa trú á boðskap sögunn-
ar, að minnsta kosti er undirrituðum það ekki
unnt með neinu móti. Æskumaðurinn Ásbrand-
ur er með afbrigðum ósennileg persóna; látum
vera að honum leiðist nám og finnist líf sitt og
jafnaldra sinna næsta tilgangslaust, að hann
uggi um flesta hluti í óstöðugum heimi, fari
síðan á síld og nái sér þar í kvenmann sama
sinnis — hitt skiptir öllu máli að hann lijir
ekki, hann er ekki persóna af holdi og blóði
heldur kennisetning í bók, orð hans ekki ræða
lifandi manns heldur predikun höfundar sjálfs
um æskulýðinn í dag. Þess vegna er heldur ekki
unnt að festa trú á dæmi hans, þess vegna fer
boðskapur sögunnar fyrir ofan garð og neðan.
Hér er komið að kjarna máls. Það fólk sem
hér kemur við sögu minnir því miður alltof oft
á brúður, á persónur á sviði, lifir of sjaldan
raunverulegu lífi. Þetta á til að mynda við um
„asfaltskáldið" Baldur Varberg; maður sá virð-
ist ekki ýkja líklegur til að skrifa heimsbók-
menntir eða yrkja lífvænleg ljóðmæli, hvorki
„sýmbólsk og irratsjónell" eða þá „geómetrísk",
það er ómögulegt að taka hann alvarlega sem
fulltrúa þeirrar skáldakynslóðar er koma skal
eins og þó virðist tilætlun höfundar. Jafnvel
Ásbrandur bóndi verður býsna tortryggilegur
þar sem hann leggur út textann fyrir húsfreyju
sinni; lesandinn getur skilið hann, þegar hann
mætir freistingunni í líki mammons og stenzt
hana. en þegar hann tekur að útskýra tilfinn-
ingar sínar og lífsskoðun, rýkur tiltrúin út í
veður og vind. Þá talar ekki lengur Ásbrandur
79
					
Fela smįmyndir
Kįpa I
Kįpa I
Kįpa II
Kįpa II
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52
Blašsķša 53
Blašsķša 53
Blašsķša 54
Blašsķša 54
Blašsķša 55
Blašsķša 55
Blašsķša 56
Blašsķša 56
Blašsķša 57
Blašsķša 57
Blašsķša 58
Blašsķša 58
Blašsķša 59
Blašsķša 59
Blašsķša 60
Blašsķša 60
Blašsķša 61
Blašsķša 61
Blašsķša 62
Blašsķša 62
Blašsķša 63
Blašsķša 63
Blašsķša 64
Blašsķša 64
Blašsķša 65
Blašsķša 65
Blašsķša 66
Blašsķša 66
Blašsķša 67
Blašsķša 67
Blašsķša 68
Blašsķša 68
Blašsķša 69
Blašsķša 69
Blašsķša 70
Blašsķša 70
Blašsķša 71
Blašsķša 71
Blašsķša 72
Blašsķša 72
Blašsķša 73
Blašsķša 73
Blašsķša 74
Blašsķša 74
Blašsķša 75
Blašsķša 75
Blašsķša 76
Blašsķša 76
Blašsķša 77
Blašsķša 77
Blašsķša 78
Blašsķša 78
Blašsķša 79
Blašsķša 79
Blašsķša 80
Blašsķša 80
Blašsķša 81
Blašsķša 81
Blašsķša 82
Blašsķša 82
Blašsķša 83
Blašsķša 83
Blašsķša 84
Blašsķša 84
Blašsķša 85
Blašsķša 85
Blašsķša 86
Blašsķša 86
Blašsķša 87
Blašsķša 87
Blašsķša 88
Blašsķša 88
Blašsķša 89
Blašsķša 89
Blašsķša 90
Blašsķša 90
Blašsķša 91
Blašsķša 91
Blašsķša 92
Blašsķša 92
Blašsķša 93
Blašsķša 93
Blašsķša 94
Blašsķša 94
Blašsķša 95
Blašsķša 95
Blašsķša 96
Blašsķša 96
Kįpa III
Kįpa III
Kįpa IV
Kįpa IV