Tíminn - 21.11.1958, Blaðsíða 2

Tíminn - 21.11.1958, Blaðsíða 2
 2 TÍMINN, föstudaginn 21. nóvember 1951. söur í dag; Guttornrar J. Guttormsson skáld Frá Alþingi Hinn góðkunni Vestur-íslend- ingur, Guttormur J. Gutt- ormsson, skáld, er áttræður i dag. Hann er fæddur á Víði- Völ-lum viS íslendingafljót í !>íýja íslandi og voru foreldr- ir hans bæði íslenzk. Þau voru bæði ágætir Austfir'ðing jr og margt skyldmenna Gutt arms skálds er ennþá búsett á Austurlandi. Sjálfur íelur skáldið sig til Austíirðinga og Dft mun hugur hans hafa leit- að þangað í ættbyggðir for- æðranna og sú hugsun stund- am orðið upphaf Ijóðs. Guttormur skákl fæddist á fyrstu ¦'rumbýlingsárum íslenzku landnem mna í Vesturheimi. Þrek þeirra . >g lífsbarátta hefir því oft orðið íonum að yrkisefni og hann orkt .urrþað vel, því mörgum sé hug- .i'eiknast Ijóðið hans um Sandy Bar, ^oar sern lýst er innilegri tilfinn- :'ngu, kjörum landnemanna og lífi. Guttormur kvæntist Jensínu Dan :elsdóltur, hinni ágætustu konu og 'tvers manns hugljúfa, og áttu þau ::imm dætur. Hafa þau lengi búið gó'ðu búi í Nýja íslandi, og eiga moturt hús á árbakkanum í þorp- nu .Riverton við Winnipegvat'nið. ' Síðan ferðum íslendinga fjölgaði iftur yfir hafið', til skemmri dvala jgVheimsókna, hafa margir Austur- 'íslendmgar sótt þau hjónin heim, )g munu allir kunna frá því að . segja, að á íslenzkara heimili hafa "jeir ekki komið, hvorki austan hafs íð'a vestan. . Fjölmargar hlýjar óskir munu lerast góðskáldinu vestur yfir haf- ,íð í dag. . • ¦ Hann hefir ort íslandi og ís- :enzku þjóðinni, austan hafs og vestán, öll sín fegurstu Ijóð. Hon- ,im sé því heill og þökk að heiman. ¦¦ -..:¦ ,-__________|_________—gÞ- Berlínarmálið .(Framhald af 1. síðu) Árás á Berlín — árás í vesturveldin. iSmirnoff sendiherra Rússa í 3onn tilkynnti eftir fund sinn með \denauer, að stjórn sín hefði á- tveðið að fella úr gildi samning- tnn um yfirstjórn hernámsveld- mna fjögurra í Berlín. Ekkert var iiirfs vegar sagt, hvernig Rússar etluðu að framkvæma þá ógild- .ngu. í Bonn er fullyrt, að Rússar nuni afhenda austur-þýzku stjórn- nni völdin eins- og áður er sagt. Willy Brandt borgarstjóri í V- 3eriín sagði í kvöld, að fulltrúar /esturveldanna hefðu enn á ný itaðfest, að þeir myndu standa /ið állar skuldbindingar sínar í 'Béríín. Það mætti þess vegna .re'ysta því sagði borgarstjórinn, ið árás á V-Berlín jafngilti árás i ríkin sjálf í liinum frjálsa .íeimi. : ¦ ____ ____ Mýkle (!Framhald af 1. síðu) ^Snertir mig persónulega" ¦MyMe sagði enn fr'emur: „Mál jetja snertir mig, persónulega og ig. hef i áhuga fyrir því". HiS sama hefði getað komið fyrir hvaða ¦hótglgesl sem :var. Og.sams konar atvik hefðu áreiðaníega komið fyr- r. þúsundir og aftur þúsundir af .aótélgestum, leigjendum! og öðr- amj sem. líkt væru settír. Hér jæri um persónufrelsi manna að :æða, sagði Mykle. Mykle sagði, að 'hann byggist við, að málið myndi •coma fyrir rétt um áramótin. — Svaðst hann sjálfur myndi mæla . réttinum. Áhugi minn á málinu stafar aS nokkru leyti af því", sagði Mykle ,,að í einni af bókum mínum, ,Þjófurinn", er lýst athurði, sem er næstum alveg eins í öllu atriði og sá, sem gerðist á Grand Hot- ell". Kona ein hafði hringt í sig i dag og spurði hvort liann gæti séð fyrir óorðna hluti, en svo væri ekki. Það hefði þó haft mik- íl áhrif á sig, hversu líkir þessir tveir atburðir væru", sagði Mykle. Frostnótt í maí (Framhald af 12. síðu). skáldsaga er nær þrjú hundr- uð blaðsíður að stærð í sama broti og næstu skáldsögur Þórunnar á undan. en í fyrra komu út tvær, Eldliljan og Fossinn. Frosínótt í maí er allýtarleg nú- tímasaga, og eip aðalpersóna henn ar er amma í Árbæ, sem er harla ólík ömmum þeim, sem tíðast er lýst er í íslenzkum sögum. Þetta er 'kvenréttindakona frá morgni aldarinnar, sveitarskörungur, fjör- mikíl og framfarasinnuð en sérgóð og sjálfbyrgingsleg. Hún er svo full af lífsþrótti á ga.malsaldri, að ¦hún óíundar Ihina ungu af því að vera að hefja lifið. Annars er aðal söguhetjan Völva Valtýsdóttir. — Þetta mun vera fjörleg og spenn- andi saga eins óg raunar fyrri skáldsögur Þórunnar. Útgefandi er Bókaútgáfan Tíbrá. Frumvarp (Framhald af 12. síðu). I tíðarráðstafanir vegna atvinnuveg anna. Athugasemdir við frv. er svo- ftljóðandi: „Með frv. þessu er lagt til, að framlengd verði ákvæði tekjuöfl- un 'sem sett voru með lögum nr. 100/1948, um •dýrtíðarráðstafanir vegna atvinnuveganna, með þeim breytingum, s'e'm gerðar hafa-verið á þeim." Geislaveikin (Framhald af 1. síðu) Þetta mun í fyrsta sinn, sem starfsfólk við sííka stofnun, aS minnsta kosti í Evrópu, verður fyrir lifshættulegum slysúm við starf sitt. Einn af þeim, sem urðu íyri'r geisliaáhrifunum, er þegar látinn. Af þeim fimm, sem liggja milli heims og helju á Cure-stofn uninni í París, er ein kona. Fólk þetta varð allt fyrir geislaáhrif- um, sem voru miklu meiri en talíð er hættulaust. Er sérfræðingarnir komu til Farísar fyrir fimm vikum, virtust þeir alheilir, en smátt og smátt fóru sjúkdóms'einkennin að koma í Ijós eins og læknarnir höfðu sagt fyrír og byggt á reynsliu, sem fyrir lá frá Hiroshima. Nú er líf þeirra talið í mikilli hættu, þótt af opinberri hálfu í Belgrad sf sagt, að 'þeim fari ört batn- andi og séu í engri hættu. Sjö sögur (Framhald af 12. síðu). vekja.athygli manna á meðaleins og •ýmislegt annað, sem Stein- grímur skrifar. Útgáfan á Sjö sögum er sérlega srotur. Hefir höfundur sjálfur ráðið mestu um alla gerð hennar og sagt fyrir um útlit bókarinn- ar. Bókin er bundin í' Vélabók- bandinu h. f., Akureyri. Kapu- mynd er eftir Jón Kaldal, ljós- myndara í Réykjavík, en stafi á kápu gerði höfundurinn. Spjalda- pappír er teiknaður af diter rol. Bókin er orentuð í Prentsmiðju Björns Jónssonar h.f., Akureyri. Bókin er gefin út á kostnað höf- undar og seld' til áskrifenda. TRtJLOFUNARHRINGAS 14 OG 18 EARAfA (Framhald af 12. síðu). því sem þegar er fengið. að afla meira en helming þess fjár, sem talið er þurfa. Við, sem unnið höfum í Búnaöarfélaginu undan- farin ár, þekkjum vel hverju þrengslin valda og hvað þau m.a. torvelda allt samstarf innan stofn unarinnar. Sennilegt er, að verði 1. hæðinni lokið nú fyrir jól, þá verði ákveðið að steypa upp helm ing hússins, og koma honum í það horf, að taka megi í notkun. Vil ég að lokum taka fram, að samningar hafa tekizt við Reykja víkurbæ um að hann kaupi, eftir 'niati, núverandi hús Búnaðarfé- lagsins. Ingólfur Jónsson: Frv." þetta dagaði uppi á síðasta þingi án þess að á reyndi, hvert fylgi það hefir. Bjóst ég ekki við að það kæmi aftur fram nú. í fyrra var talið að á skorti um undirbúning málsins. Þann undirbúning vantar enn, en hann á að vera í því fólg- inn, að bera málið undir atkvæði allra bænda í landinu. Get ekki fylgt frv. fyrr en það hefir verið gert. Nú er lagt %% gjald á allar seldar landbúnaðarafurðir. Gefur það 2 millj. Þegar þetta bætist við, eru millj. orðnar 4. Framsögumaður sagðist ekki frúa að Alþingi bannaði bændum að leggja á sjálfa sig gjöld. En ann- "að er að banna eða að neita að lögfesta. Óþarft er fyrir framsm. að færa mörg rök fyrir húsnæðisþörfinni. Má merkilegt heita að ekki skuli fyrr vera búið að byggja yfir ©únaðarfélagið. Eg tel sjálfsagt að samtökin fái myndarlegt hús- mæði. Er sammála framsm. um að húsið eigi að vera í Reykjavík. En ég tel að bændur eigi sjálfir að fá að segja til um hvort þeir vilja taka á sig þennan viðbótar- skatt. Það þar£ ekki að tefja málið. Ekki er annað en að skrifa stjórnum hreppabúnaðarfélag- anna og fá þær til að leggja m,álið fyrir fundi. Afstaða Búnað- arþings og Stéttarsambandsfundar sannar ekki meirihluta fylgi bænda við þetta mál. Og bændur hafa annað' þarfara með aura sína að gera en leggja þá í óþarfa sali. Þótt byggja eigi stórt við Hagatorg þá má nú fyrr vera. Og enn er því ósvarað hvort ekki er hægt fyrir bændasamtökin að koma upp nægilega stóru hús- næði fyrir bað fé, sem nú kemur inn í Búnaðarmálasjóð. Steingrímur Steinþórsson: Ing- ólfur Jónsson vill að málinu sé skotið til hreppabúnaðarfélag- ar.na. En hvað erum við yfirleitt að gera með samtök eins' og Bún- aðarþing og Stéttarsambandsfund, ef ekkert er leggjandi upp úr þeirra áliti? Þessir aðilar samþ. viðbótargjaldið þvínær einróma. Og sé ég ekki að þeir búnaðar- þingsfulltrúar, sem þlað gerðu, hafi farið verr út úr kosningun- 'um í haust en hinir. Hefir Ingólf ur þessa aðferð í svnu ágæta kaup (félagi, sem hann er að mæla með hér? í fyrra var beðið eftir s'kjal- festu áliti Stéttarsambandsfundar um málið. Stjórn Stéttarsamb., sem öll var á einu máli, lagði það fyrir Stéttarsamb.fund og þar var það afgreitt eins og hér ligg- ur fyrir. Þingm. var með vangaveltur um bygginguna. Taldi húsið of stórt. En alltaf er nú meðalaldur manna að hækka og e.t.v. lifir þessi þingm. 50—60 ár enn, og er það vissulega vonandi, en þá mun hann líka verða vitni að því, að það hús, sem honum finnst nú alltof stórt, verður orðið of lítið, alveg eins og Lækjargata 14, sem byggð var um síðustu alda- mót og þótti þá alltof stór, er nú fyrir löngu orðin of lítil. Ingólfur Jónsson: Það er ekki sama hvort málinu er skotið und- i: úrskurð þessara bændaþinga eða bænda almennt. Sjálfsagt verður hús'ið of lítið í framtíðinni en byggingunni hefði átt að haga þannig, að auðvelt hefði verið að bæta við hana. Ef flutningsmenn frv. lelja að skoðun Búnaðarþings og Stéttarsamb. sc einnig* álit meirihluta-bænda, því eru þeir þá á móti atkvæðagreiðslu? Steingrímur Steinþórsson: Auð- heyrt er að Ingólfur er nú á hröðu undanhaldi. Eg sé ekki að málið Ver Gjófnunar gjaldio: '1 FramleiSsluráS ákveður hvaS gera Jsurfi fyrir kostnaði svo að bændur fái það, sem i grundvellinum felst Telur sig aðeins hafa verií aí uppíylla sam- komulag fulltrúa neytenda og framleiðenda Eins og skýrt var frá í blaðinu í gær, þá hefir borizt fréttatilkynning frá nefndarhluta neytenda í verðlagsnefnd landbúnaðarvara varðandi málshöfðun vegna verðjöfnunar- gjalds framleiðsluráðs landbúnaðarins. Jafnframt þessari fréttatilkynningu nefndarhlutans hefir blaðinu borizt at- hugasemd frá Framleiðsluráðinu. Báðar þessar tilkynningar eru birtar hér á eftir. Fréttatilkynning nefndarhlutans: 18. nóv. 1958. Á hverju hausti semja fulltrúar bænda og neytenda í verðlags- nefnd landbúnaðarafurða um verð lagsgrundvöll, Er þetta gert sam- kvæmt lögum nr. 84, 1947, sem Itveða svo á, að við „verðlagn- áíngu á söluvörum landbúnaðar- ins á innlendum markaði" skuli byggt á slíkum grundvelli. Enn fremur kveða lögin svo á, að „söluverð landbúnaðarvara á inn lendum malrkaði/ (skuli) miðast við það að heildartekjur þeirra er landbúnaðarvara á innlendum markaði (skuli) miðast við þð ð heildartekjur þeirra er landbúnað stunda, verð í sem nánustu sam- ræmi við tekjur annarra vinn- andi stétta." Eftir að verðlagsnefnd hefir á- kveðið grundvöllinn, þ.e.a.s. þær htildartekjur, sem bóndanum ber, miðað við bú af ákveðinni stærð o? með tiltekið afurðamagn, skipl- ir Fsramleiðsluráð landbúnaðarins tekjuupphæðinni á hinar ýmsu bú greinar og afurðir þeirra, mjólk, kindakjöt o. s. frv. Ennfremur lauglýsir Fram'jieiðsluráðið, að þessu loknu, þau heildsöluverð og smásöluverð, sem , gilda á. , inn- lcndum markaði verðlagsárið. í haust, þegar Framleiðsluráð- ið auglysti verð á kindakjöti, kom i Ijós, að við ákvörðun heildsölu- verðs hafi Framleiðsluráðið, auk þess' að reikna með fullum til- kostnaði fyrir innlendan markað, lagt á sérstakt gjáld kr. 0,85 til verðjöfnunar, vegna væntanlegs útflutnings. Smásöluverð á kíló súpukjöts hækkaði vegna " þessa gjalds um það bil kr. 1,00 og ann- að kindakjöt samsvarandi. , Fulltrúar neytenda í verðlags- aiefndinni álíta, að Framleiðs'lu- rilðinu sé óheimilt að leggja verS jóínunargjald á vöru selda á' inn- lendum markaði til þess að verð- bæta útfluttar vörur, enda hefir það aldrei verið gert áður. Þeir hafa því höfðað m^í fyrir bæjarþingi Reykjgv.íkur þalih 18. þ.m. og krafizt þéss, að Viður- kennt verði með dómi réttarins, :að Framleiðsluráðihu hafi verið óheimilt að hækka heildsöluverð kindakjöts á innlendum markaði um kr. 0,85, til þess að verðjafna útflutt kjöt. Athugasemd Framleiosluráí>sins: í dagblöðunum í dag er frétta- tilkynning frá fulltrúum neytenda í Verðlagsnefnd landbúnaðarvara. Er þar skýrt frá þeirri ákvörðun þeirra að höfða mál á Framleiðslu réðið út af verðlagningu kinda- kjötsins á innlendum markaði nú í haust. Eins og m.a. kemur fram í fréttatilkynningu þessari á verð- lag landbúnaðarvara innanlands að miðast við það að þeir sem k-ndbúnað stunda eigi að fá tekj- ur, er séu í „sem nánustu sam- iræmi vi,S heildartekjur annarra vinnandi s'tétta". Nú er það vitað >að nokkur hluti landbúnaðarfram leðislunnar selst ekki innan lands en er fluttur úr landi og seldur þar langt neðan við það verð sem hér er ákveðið. Á meðan þessu hagar svo til, geta bændur því aldrei fengið „sambærilegar tekjur" og aðrar vinnandi stéttir, nema með því að' verðjafna milli innlenda og erlenda markaðsins. Enda hefir það oftast verið framkvæmd þannig í einu eða öðru formi, síðan afurðasölulögin voru sett árið 1934. Það hefir komið fram í sumum iblaðaumræðum, þó það standi hvergi í blaðatilkynningu þre- menninganna, að framleiðsluráð landbúnaðarins hafi brotið sam- komulag sem gert hafi verið við fulltrúa neytenda um verð á land búnaðarvörum nú í haust. Þetta er rangt. Samkvæmt lögum bei- fulltrúum neytenda og framleið- enda að koma sér saman um verð lagsgrundvöll er tryggi bændum hliðstæðar tekjur við aðrar vinn- andi stéttir. Um slíkan grundvöll varð samkomulag í haust. Fram- lciðsluráðið skiptir síðan heildar- upphæð grundvallarins milli af- urðaflokka og ákveður hve mikið þurfi að gera fyrir kostnaði .í heildsölu og smásölu til þess að bændur geti fengið það verð sem í grundvellinum íelst. ' Fram- leiðs'luráð landbúnaðarins telur sig þvi, á þessu hausti eins 'og á undanförnum árum, aðeins hafa gjört það sem því ber til þess að uppfylla samkomulag það sem fullírúar neytenda og framleið- enda hafa gert s-ín á milli'í þess- um efnum, lögum samkvæmf. Framleiðsluráðið sér eigi á- stæðu til að fjölyrða frekar um mál þetta að sinni, enda er það komi.ð til dómsstóla, sem munu skera úr um réttmæti gjörða ráðs- ins. Reykjavík, 20.11. 1958.. F.h. Framleiðsluráðs landbúnaðarins, "Sveinn Tryggvason ierði betur undirbúið á annan hátt en þann, sem viðhafður hefur ver- ið. Búið var að senda út álit Bún- aðarþings fyrir stéttarsamb.fund og allir vissu að á fundinum yrði mál ið tekið til úrskurðar. Eg tel það aukaatriði, þegar verið er að vinna fyrir framtíðina, hvort húsið verð- ¦ur 2 til 3 millj. kr. dýrara eða ekki. Aðalatriðið er, að þegar átak er gert þá komi það að not'um. Ingólfur Jónsson: Eg tel óþarft að" óttast að seint gangi að fá svör frá búnaðarfélögujjum eins og samgöngur eru nú orðnar. Og ég endurtek, a'ð verði bændur ekki spurðir ráða þá verð ég á móti Pétur Ottesen: Komið hefir hér fram till. um að senda málið að nýju heim í sveitirnar. En það' hefir þegar fengið þann uhdirbún- ing, að fyrir liggur á eðlilegan hátt álit bænda. Frv. fer aðeins frám á að Alþingi leyfi bændum aS taka á sig þetta gjald. Tvö aðal- félagssamtök bænda, sem eru brjóstvörn þeirra út á við, hafa , nær einróma óskað eftir að Al- 1 þingi Iétti þannig undir með inn- i heimtu skattsins. Með tilliti til þessa undirbúnings teldi 6g það móðgun og lítilsvirðingu við þessi samtök, ef Alþingi léti sig henda að vísa málinu frá og sendi það aftur heim. Fleiri tóku ekki til máls og var frv. vísað til 2. umr. með 18 sam hljóða atkv. og tól landbúnaðar- nefndar með sömu aíávv.íölu.

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.