Alþýðublaðið Sunnudagsblað - 28.10.1934, Blaðsíða 2

Alþýðublaðið Sunnudagsblað - 28.10.1934, Blaðsíða 2
ALÞÝÐUBLAÐIÐ Hveravirkjanir Eftir Gísla Halldórsson, vt rkfræðing. á Italíu. I AJþýbubiaðimu 15., 16. og 27. júní hefir ábur verið skýrt nokk- nð fpá hveravirkjunum í sam- bandi við þá möguleika, sem eim liggja órannsakaðir í Henglrnum. En til þess að giefa mömnutn betur hugmynd um þær guful- hvera-virkjanir; sem annars sitað- ar hafa verib framkvæmidar, bað ritstjóri Alþýðlublaðsins mig um eftirfanandi greim. Að sköpim og vifkjun, gufu- hvera með borunum til rafmagns- framleiðsJ'u er ekki að éins hug- myndaflug, sést af því, að í ítalílu hafa þegar verið virkjuð um 20 000 bestöf I, oig er rafmagn- ið eitt eftir háspenmulímum (16 000 og 40 000 Volt) til Siena, Valder- mo, Toscana, Florenz, Livorno, Piombino og Massa. Til samanburðar skal þess get- ið, að með virkjum Sogsins, sem nú stendur fyrir dyrum, er gert ráo fyrir að beizla nál. 6000 l*3st- öfl eða c0, eitis tœpan pri'&jung pess, aflS) sem pegar heftr verfö virkjaa i't, tLbúmm guf,LhveMtm á ttal&m. Forstjóri ítölsku hveravirkj- ananna og fyrsti maður i , beúmi, sem virkjabi gufuhverd til rafmagnsframleiðslu, Sena- tor, prinz Ginorí Gon$, segir í fyrirlestri, er hanrx hélt í brezka vísindafélaginu The Royal Society of Arts 1933, eitthvað á þessa leið:. JFrá Mwttw'wmnar hm\di voru að eins fáir af hveftmum gufa- hverir- Gufuhverir voru í rauninini fnekar undantekning- in beldur en reglan og komu a beins fram, ef sérstaklega stób á. Á flestum stöðum þéttist gufan af rigningar- vatni, og myndaðist vellandi pyttur þar sem gufam kom upp úr jörðinni." Itölsku gufuhverirmir og 20000 starfandi hestöfl enu að mestu leyti sköpunarverk Ginori Contis. Mebfram strörnd Toscana-hér- 'aðsins í Mib-ltalíu eru mikil jarb- hitasvæbL Eru þau eins konar eftirstöðvar ógurlegra ]"arðelda og umbrota á tertiera tímabilinu svokallaða. Finst fjöldinn allur af hverum og laugum á þessum slóðum. Á venjulegu korti af ítalíu má II liHllilra ¦ :.¦¦¦".." . ¦ ..."¦.¦¦¦¦: ¦ ¦' . ¦¦¦.'¦ WSSM ilMIIBWI '¦SnHHMHi I! ¦•*'V'" '.i35»»"?'VÍw • V&i * IB SaBSSSBSB/BsS?-" finna aðal-hverasvæðið nái. 20 km. suður af bænum Volteara, en hariin liggur miili Pisa og Si- ena. Rómverjar sóttu fynrum staði þessa vegna heilsusamlegra baða, er þar var að finna og notuð voru lengi fram eftir öldum. En fyrstu rannsóknir á hver- unum gerði Þjóðverjinn Hoefér, sem sýndi fram á, að í þeim var töluverð bórsýra. Var þá byrjað á bórsýruvinislu, ein hún gekk heldur erfiðiega þangað til maður að nafni Franoois de Lar- derel kom iðnaði þessum á fast- an fót Eftir honum er þorpið, sem þama hefir vaxið upp, nefnt LARDERELLO. 1827 tók Franoois de Larderel upp á því að nota jarðgufu til að hita upp bórsýrupönnumar og eima þannig burt vatn úr sýr- unmi. En við það varð hún sterk- ari. Var þetta fyrsta tilraunin til að starfrækja hitaonku hver- awna. Tilraunir t'.l að bora í fjöllin í kringum hverina voru fyrst gerð- ar 1832. Verða boranir þó ekki algengar fyr en um 1837. Eru þá starfandi 8 bórverksmiðjur. , 1904 tók Ginori Conti við stjóín verksmiðjanna og fór hann fljótt að velta þvi fyrir sér, hvort eigi IÐNAÐARBORGIN LARDERELL0 myndi hægt að hafa gagn af hveragufunni á annain og betri hátt en til bórsýruvinislunnar — eins og hún fór fram þá. Enda voru þá erfiðir timar fyrir bór- iðnaðinin vegna samkeppni frá Ameríku. Það, siem framkvæimt hafði ver- ið af borunum, þegar Gixiiori Con- ti kom til sögunnar, var af mjög skornum skamti. Holurnar voru grunnar ogj í hæsta lagi 10" víð- ar. Gufuhola, er gaf af sér 3600 kg. af gufu á klt., þótti með af- brigðum sterk. Annars hafði raunverulega ekfeert verið gert til að mæla þrýsting, hita og gufu- magn hveranna. Ginori Conti sá strax, að það, senr* fyrst þurfti aö gera, var að framkvæma slíkar mælingar. Við mælingarnar kom í ljós, að gufan var yfirhituð og að hún hafði að geyma töluvert He- lium. Mun nú vera farið að vinna það úr gufunni. En fyrstu tilraunina til véla- orkuvinslu úr jarðgufu gerði Gi- nori Conti .6. júlí 1904, og mun það vera í fyrsta skifti í verald- arsögunni, að nokkur maður reynir að beizla jarðelda og taka •þá í sína þjónustu. Er óhætt að telja þessa tilraun tákna tíma- mót á sínu sviði. Ginori Coniá notaði við tilraunima smá stokk- gufuvél með útbúnaði, er skyldi koma; í veg fyrir að efni í guf- unni æti málminn í vélinni. Víðs vélina var tengdur rafall. Ekki er nú hægt að segja, að þarna væri ógætilega af stað far- ið. En reynsian af þessar vél varð svo góð, að sett var upp sterri vél af líkri gerð 1905. En það var ekki fyr en 1912, að ákveðið var a'ð stiga mikla, stærra Spor og reisa afistoð, eT framleiddi nokkur hundruð hest- öfl. Hafði hin áðurnefhda vél þá gengið truflanalaust allan tim- ann. Þar eð jarðgufan var mjög þrýstingslítil, var sjálfvalið að nota eimsinældur til aflvinslunB- ar, þvi að þær nota lágspenta gufu bezt allra véla. Gufan snýr eimsnældunini á sama hátt eins og vindur vind- myllu. En gufustraumurinn verð- ur þeim mun hraðari, sem þrýs*- ingsmunurinn er meiri framaa- vert ojg aftanvert við snældu- vængina, og þeim mun meiriorka næst úr vélinmi. Nú er það svo, ao ef gufa er kæ^d í lofttómu rúmi, þá mynd- ast í því sog, er verður þeins mun meára, sem gufan er kæld meira.

x

Alþýðublaðið Sunnudagsblað

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Alþýðublaðið Sunnudagsblað
https://timarit.is/publication/53

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.