Alþýðublaðið - 18.03.1944, Blaðsíða 4

Alþýðublaðið - 18.03.1944, Blaðsíða 4
ilJPliPlIgLMgP LaHgas-tSagsör 1S. aojtis 1Í44. Otgefandi: Alþýðuflokkin-inii. íötstjóri: Stefán Pétnrsson. Kitstjóm og afgreiðsla i . M- þýðuhúsinu við Hveríisgötu, j&oar ritstjörnar: 4901 og 4§02. Símar afgreifislu: 4900 og 4906. Verð í lausasölu 40 aura. Alþýðuprentsmiðjan h.t Finnur Jónsson: Bin pnnoa pngi finnskn NUartanar. ÞAÐ er hægt að harma það einlæglega að Finnar skyldu ekki sjá sér fært, að ganga að friðarskilmálum Rússa og gera þar með að minnsta kosti tilraun til þess að losa sig við hina óhugnan- legu þýzku vopnabræður og til að bjarga sjálfstæði lands síns. Og það munu líka allir hin- ir mörgu vinir Finna víðs- vegar um heim gera. Nægir í því sambandi að benda á hin- ar einlægu aðvaranir, sem Finn um bárust frá Gústaf Svíakon- ungi og Roosevelt Bandaríkja- forseta áður en þeir' tóku hina örlagaríku ákvörðun um að hafna friðarskilmálum Rússa. En það' er annað, að vera fjarlægur áhorfandi þess harm leiks, sem nú stendur yfir aust ur á Finnlandi, og óska og vona, að hann megi fá sem sársauka- minnstan endi fyrir hina æru- kæru og frelsiselskandi smá- þjóð, en að vera klemmdur á milli tveggja ógurlegustu og miskunnarlausustu hervelda meginlandsins í hinni blóðugu baráttu þeirra um lönd og yfir- ráð, og eiga að losa sig úr þeim fangbrögðum. * Þó að það hafi sjálfsagt ver- ið sár tilhugsun fyrir Finna, að láta í annað sinn á fjórum ár- um blómleg finnsk héruð og borgir, sem þeireru aftur bún- ir að vinna, af hendi við Rússa, eins og krafizt var í friðarskil- málum þeirra, þá hefir það skil yrði þó sennilega ekki valdið því, að þeim var hafnað. Miklu alvarlegri og örlagaríkari hlaut sú ákvörðun að vera fyrir Finna, áð verða yið kröfu Rússa um afvopnun þýzka hers ins í Finnlandi, sem mjög lík- legt er, að hefði leitt til hins sama og á ítalíu síðastliðið sum ar, að Þjóðverjar hefðu til að byrja með hertekið allt landið og afvopnað sjálfan finnska her inn. Óljósar, en mjög alvarleg- ar fregnir, sem síðustu daga hafa borizt frá Stokkhólmi, benda auk þess til, að svo stór- kostlegur ágreiningur hafi verið um friðarskilmála Rússa meðal Finna sjálfra, einmitt vegna þessa atriðis, að borgarastyrj- öld hafi vofað yfir, ef að því hefði verið gengið. i Undir slíkum kringumstæð- um gat varla leikið vafi á því, að Finnar fengju, þrátt fyrir formlegt vopnahlé, innrás er- lends hers í landið til þess að skakka leikinn og reka Þjóð- verja úr landinu. Og þá var það ekki vinsamlegur amerískur og enskur her, eins og ítalir fengu þó inn í land sitt, sem Finnar áttu von á, heldur rúss- neskur her, — einmitt sami herinn og ruddist inn í land þeirra fyrir rúmum fjórum ár- um og ógnaði frelsi þess og sjálfstæði þá, þó að með fræki- legri vörn tækizt í það sinn að afstýra því versta. Og hvenær myndi hann fara aftur eftir að vera búinn að koma sér fyrir í öllum borgum og byggðum landsins? Hvað yrði þá um frelsi Finnlands? Hvaða örlög Uvenær verða lapbrotin i sambandi ormiössfy sið tekln til dims? i * •---------:----------- Hver ber ábyrgð á sklpaeftlrlltlnnY IGREIN minni í Aiþýðublað inu 15. þ. m. rakti ég hina dæmalausu meðferð ríkisstjórn- arinnar á sjódómsrannsókn Þor- móðsslyssins. Var þar sýnt fram á hvernig legið var á málinu mánuðum saman, og loks birt skýrsla, er gaf rangar hugmynd ir um rannsóknina og niðurstöð ur hennar. „Þormóður fékk haffærisskír- teini eins og lög standa til", sagði dómsmálaráðherra, en öll rannsóknin sannar hið gagn- stæða. Þessu hafði hann látið sér sæma að „víkja við", og hef- ir margur fengið last fyrir minna. Dómsmálaráðherra lýkur skýrslu sinni með þessum orð- um sem gripin eru út úr sam- hengi úr miðri skýrslu sjódóms ins: „Af því sem fram hefir komið við rannsókn þessa, verður ekki ráðið með neinni vissu hvort skipið hefir steytt á grunni eða farizt af völdum ofviðrisins." Sjódómurinn segir: „Af því, sem fram hefir kom ið við rannsókn þessa, verður eigi ráðið með neinni vissu, hverjar hafi verið orsakir þess, að þetta mikla sjóslys varð. Veðurofsinn og sjólagið var slíkt, að það hefði vel getað orð ið skipinu að grandi. Einnig' kann skipið haf a steytt á grunni, og það hafi verið orsök slyssins. Eftir því sem ráða má af síðasta skeytinu frá Þormóði, var mikill leki kominn að skipinu seint að kvöldi þess 17. febrúar, og kann skipið að hafa farizt af þeim sökum einum. (sbr. orðalagið: eina vonin að hjálpin komi fljótt.) en einnig geta þessar or- sakir allar, eða tvær saman, hafa valdið slyssinu. Um hinar tvær fyrtöldu ástæður, sem kunna að hafa valdið slysinu, er eins og komið var, eigi tilefní til að fjöl- yrða. Hins vegar þykir rétt að fara nokkrum orðum um hið síðasttalda atriSi, þar sem það snertir það, hvort skipið hafi verið þannig úr garði gert, að varhugavert megi teljast, og þá sérstaklega til slíkra nota, sem um var að ræða. Rannsóknin hefir og að verulegu leyti fjall- að um þetta atriði og önnur í því sambandi, eins og beiðni ráðuneytisins til sjó- og verzlun ardómsins, svo og meðfylgjandi bréf Farmanna- og fiskimanna- sambands íslands gáfu tilefni til". Eigi er þörf á að skýra fyrir esendum blaðsinshinnmiklareg inmun á skýrslu sjódómsins og skýrslu dómsmálaráðherra um þetta efni. Þessi mismunur er iþess eðlis, að þess verður að krefjast að dómsmálaráðherra 'skýri frá öpinlberlega: Hvernig stendur á þessum mikla mismun á skýrslu hans og sjódómsins? Þá verður einnig að krefjast þess, að úr því verði skorið, með dómi, hver ber' ábyrgð á þeim misfellum, sem rannsókn sjó- dómsins leiðir í ljós að eigi sér stað hjá skipaeftirlitinu. Fyrir sjódóminum voru eftir i farandi atriði sönnuð. 1. Atvinnumálaráðuneytið * leyfði.að Þormóður væri keypt- ur frá útlondum, að því tilskildu að skipaskoðun ríkisins teldi skipið fullnægja ákvæðum um öryggi skipa. „Enda var og eins og á stóð engin heimild til undan þágu í þeim efnum skv. 20. gr. laga um eftirlit með skipum frá 11. júní 1938", segix sjódómur- inn. 2. Skipaskoðunarstjóri hafði í höndum skýrslu um aðalskoðun á Þormóði dómsskjal 27, (fyrsta skoðun á Akureyri) sem sýndi að skipið f ullnægði ekki ákvæð- um íslenzkra reglna um styrk- leika tréskipa. 3. Styrkleika Þormóðs var á- bótavant þannig að skipið full- nægði ekki gildandi reglum í svo þýðingarmiklum atriðum sem styrkleika banda, samsetn- ingu þeirra og þá eigi heldur styrkleika byrðings og hufsyf ja. 4. Ný og þung yfirbygging úr járni sett á skipið án tillits til styrkleika banda skipsins eða annarra máttanviða skipsins en þeirra, sem stóðu í beinu sam bandi við yfirby/gginguna. 5. Teikning hinnar nýju yfir- byggingar mislagðist hjá skipa- skoðunarstjóra, en hann segist mundi haf a samlþykkt hana þrátt fyrir það þó hann hefði gögn í höndum er sýndu að skipið full nægði ekki þeim reglum 'sem settar eru hér á landi um styrk- Ieika tréskipa. 6. Tveir dómkvaddir menn Hafliði HafLiðason skipateikn- ari og Magnús Guðmundsson skipateiknari telja að nauðsyn hafi borið til að styrkja skipið meira en gert var vegna breyt- ingarinnar. 7. Somu menn telja að festing yfinbyggingarmnar hafi verið ófullnægjandi og benda á til- skipun frá 1936 því til sönnunar. Ennfremur er upplýst að sífellt lak með yfirbyggingunni, jafn- yvel þó ítrekaðar tilraunir væru gerðar til þess að stöðva þenn- an leka. 8. Olíugeymarnir í skipinu undust til í veltingi og klossarn ir milli geymanna vildu losna af sömu ástæðum. Af framantöldu er augljóst að ef rahnsókn sjódómsins er rétt, sem engin ástæða er til að efast um, þar eð hún . er margstudd með vitnaleiðsl um, þá hefir verið lagabrot að Iáta Þormóð fá haffæris- skírteini. En hvers vegna er lögunum þá ekki framfylgt, heldur þessum staðreyndum haldið leyndum á meðan fært var, og þær síðan gerðar heyrin- kunnar án þess nokkur úr- skurður sé kveðinn upp um það, hvort það valdi nokk- i urri ábyrgð að brjóta lögin? myndu þá bíða þess önnur en I litlu Eystrasaltslandanna eftir | að rússneskur her hafði haldið innreið sína þar undir því yfir- skini að ætla að vernda þau haustið 1939? Það er skiljanlegt, að Finnar hafi ekki getað til þess hugsað, að undirskrifa sjálfir slíkan skapadóm fyrir land sitt og heldur kosið að berjast áfram, hversu vonlaust sem það væri. Þeir hafa orðið að þola allt of miklar raunir undir rússnesku oki á umliðnum öldum til þess að geta treyst hinum risa- vaxna nágranna í austri, sem auk þess hefir fyrir örfáum ár- um sýnt sig albúinn til þess, að svipta þá frelsi þeirra á ný. En þung verður ganga f innsku þjóðarinnar á þeirri þyrnibraut, sem nú er framundan, ef hún verður að ganga hana á enda. Dómsmálaráðherrann segir: „ég hefi ekki búið til fyrri skýrsl una", en vonandi hefir hann fengið hálftíma næði til þess að lesa skýrslu sjódómsins, eftir að hún komst á prent, þótt hann hafi ekki áður gefið sér tóm til þess alla þá mánuði sem hún lá í skrifborðsskúffunni hans. Og eftir þann lestur er óskiljanlegt að ekkert sé gert í málinu. Þormóður var skoðaður sem óf lokkað f iskiskip og haf skip, en ekki skip til flutninga á farþeg- um. Hefir þetta kómið skýrt fram fyrir sjódómi og auk þess hefir enginn skoðunarmanría bor ið fyrir dómi, að hann hafi til- kynnt að skipið mætti eigi flytja fartþega, með þeim björgunarút- búnaði, sem á skipinu var. Tel ur sjódómur að í þessu sam- bandi hafi verið brotin ákvæði laga nr. 38 1942 svo og þar að lútandi reglugerðar og nefnir því til sönnunar framburði 6 vitna. Enn »segir sjódómurinn að skýrslan nái aðeins til aðalatriða miálsins, en margt sé ótalið, og sem birtaat: sfea í AÍþýðublaðiku, verða &8 ^rera komnar til Auglýs- ingaskrifstofmm.aff í AlþýSuhásinu, (gengið inn frá Hv«r£isgötu) fyrir kL 7 a$ kvöldi. Shnl 4106. ^erym tireinair skrifstofur yðar og íbúðir. Sími 4129. vísar í því efrd til réttarskjal- anna. En þó eigi sé fleira talið en gert er í skýrslunni er það nægi legt tii þess að sýna hvernig gildandi lög og reglugerðir um öryggi skipa eru að engu hafðar. Og hvað segja menn um ríkis- stjórn sem liggur á þessu máli í marga mánuði og lætur sig það síðan engu skipta? Er það svona réttarfar" sem dómsmálaráðherranum er geð- iþekkast? ém^L INÝtJTKOMNU hefti af Tíma- riti iðnaðarmanna segir rit- stjórinn, Sveinbjörn Jónsson, eftirfarandi tvær sögur: „í dag átti ég tal við tvo iðn- aðarmenn í síma. Bæði samtölin voru alllöng og vekja margskon- ar hugleiðingar, auk þess, sem þau drepa á stjórnsemi okkar við tayggingavinnu og lýsa tvennskon- ar mönniun. Út aí erindi mínu við þann fyrri, spannst spjall um vinnutíma og vinnubrögð, og sagði hann þá frá tilhögun við byggingavinnu í Reykjavík hjá opinberum aðila, með nokkurh veginn eftirfarandi orðumc „Starfsmennirnir eiga að mæta á tilteknum stað í bænum, einn km. frá vinnustaðnum, kl. 8 að morgni. Sumir koma stundvíslega, en aðrir seinna, og bílhnn, sem flytur allan hópinn, er oftast á vinnustaðnum kl. 8.30. Þá fara menn að týgjast til starfa, sumir snarlega aðrir hægt og rólega. Eftir eina klukkustund eða 9.30 er kaffihlé, sem raunar á ekki að standa nema 15 mínútur, en sára- fáir eru komnir til vinnu aftur fyrr en kl. 10. Kl. 12 á hópurinn aftur að vera á hinum tiltekna stað í bænum, og því vinnur eng- inn nema til 11.30, svo að bíllinn hafi góðan tíma til að aka þennan spöl. Aftur á að mæta á staðnum kl. 1. Starfsmenn tínast að, smátt og smátt og loks ekur bíllinn af stað. Segja má að menn séu byrj- aðir að vinna kl. 1.30. En svo er kaffihlé kl. 3 og eins og áður dregst það í hálftíma fyrir flest- um. En kl. 5.30 er farið að .týgja sig eftir dagsverkið, því enn á að aka hópnum á hinn tiltekna stað í bænum fyrir kl. 6. Því þótt þarna sé unnin 1% eftirvinnutími fer Yz klst. til matarhlés, sem í þessu tilfelli er notað til að stytta vinnu tímann." r Þannig er aðeins verið við verk í 6 klukkustundir af 9%, sem greiddar eru, og' 1 % þeirra auð- vitað með eftirvinnukaupi. Fjór- um sinnum á dag er hálfri klukku stund eytt í það að aka mönnum í bíl spölkorn, sem ganga má á 15 mínútum. Er nokkur furða, þótt húsabyggingar, hitaveita og hverskonar mannvirki verði dýr? Við voru sammála um að þessu fyrirkomulagi þyrfti að breyta. Hinn maðurinn hafði aftur sitt hvað við samtök iðnaðarmanna og Tímaritið að athuga. En er ég benti honum á, að þá ættu þeir, sem til gallanna finna, að vera með og beita ,sér fyrir lagfæring- um, fékk ég þessa merkilegu setn- ingu úr heyrnartólinu inn í eyrað: „Við vinnuþrælarnir höfum ekki tíma til að hugsa um félagsmál!" Mér varð hugsað til hins fyrra samtals. Að vísu var þetta ekki byggingamaður. En hann mun þó varla vinna meira en 48 klukku- stundir á viku að, jafnaði. Og fyr- ir enga grein íðnaðarins hefur jafnmikið verið gert til endurbóta véla, áhalda og húsakosts, eins og iðn þessa manns." Þannig lýkur frásögn Svein- bjarnar Jónssonar og er sann- ast að segja hvorug sagan fall- eg. Er það yfirleitt mögulegt að slíkt og þvílíkt sé satt? IMNHA^BVSAI^IEi Getum aftur tekið að okkur mynda- og mál- verkainnrammanir. Fljót afgreiðsla. Vönduð vinna. HéSlnshöfSI h.f. Áðalstræti 6B. Sími 4958. Ofbreiðid álþýSobiali.

x

Alþýðublaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Alþýðublaðið
https://timarit.is/publication/2

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.