Alþýðublaðið - 13.06.1944, Blaðsíða 4

Alþýðublaðið - 13.06.1944, Blaðsíða 4
^YBSJBLÆIiÐ Þriðjudagur 13. júmí, 1944. Ritstjóri Stefán Pétursson. Símar ritsjórnar: 4901 og 4902. Ritstjóm og afgreiðsla í Al- i-ýðunúsinu vio T """'"'' Útgefandi: Alþýðuflokkuriim. Símar afgreiðslu: 4900 og 4906. Verð í lp-„sasöhi 40 aura. Alþýðuprentsmiðjan a.f. Fram rétt bröðorbðnd UM HELGINA bættist ein þjóðin enn í hóp þeirra, sem raunverulega hafa viður- kennt íslenzka lýðveldið áður en stofnun þess er 4ýst yfir. Svíar hafa nú falið sendifull- trúa sínum hér, herra Otto Jöhansson, að vera sérstakur sendiherra Svíþjóðar eða „envoyé en misson spéciale" á lýðveldishátíðinni. Eru Svíar önnur Norðurlandaþjóðin, sem útnefnir sérstakan fulltrúa fyr- ir sína hönd vegna fyrirhugaðra hátíðahalda hér á landi í tilefni af stofnun lýðveldisins. Áður hafði norska ríkisstjórnin í London falið sendiherra sínum hér að mæta á lýðveldishátíð- inni, sem sérstakur sendiherra Noregs, %ins og kunnugt er. * Vinarþel það, sem lýsir sér í þessum ráðstöfunum Norður- landaríkjanna tveggja í garð ís- lands og íslenzku þjóðarinnar, er ístendingum mjög kærkom- ið. Svo mikilsverðar og þýðing- armiklar sem viðurkenningar engilsaxnesku ríkjanna eru fyr- ir okkur íslendinga, hefði þó slegið verulegum skugga, á gleði þjóðarinnar á hinum einstæðu tímamótum ef bræðraþjóðir okk ar á Norðurlöndum hefði vant- að í hóp þeirra þjóða, sem sýna okkur þann mikilsverða vott virðingar og vinsemdar að út- nefna sérstaka fulltrúa við há- tíðahöldln, ev í hönd sfara. Við Norðurlandajþjóðirnar eru ís- lendingar tengdir sterkum bönd um frændsemi og náinnar kynn- ingar. Og það er áreiðanlega ekki ofmælt, þótt sagt sé að fyr- ir ölkim þorra íslendinga vaki ekki aðeins að viðhalda tengsl- unum við hin Norðurlöndin, , Jieldur einnig að styrkja þau og efla á komandi árum. En því er ekki að neita, að ýmsum bjó nokkur uggur í brjósti um það, að frændþjóð- irokkár mundu ekki sjá sér fært að viðurkenna stofnun ó- háðs íslenzks lýðveldis á þessari stundu. Bar þar fleira en eitt til. Konungsættir Norðurlanda eru náskyldar. Djúp samúð með Dönum og konungi þeirra er ríkjandi • alls staðar á Norður- löndum. Og loks lýstu skrif sumra sænskra blaða nú nýver- ið nokkrum misskilningi á af- stöðu íslendinga. En nú hefir úr þessu rætzt á hinn ákjósanlegasta hátt. Svíar -•' og Norðmenn hafa nú komið til móts við okkur og bjóða okkur vélkomna í hóp annarra al- frjálsra og fullvalda þióða. Ög engar kveðjur, sem okkur ber- ast í sambandi við lýðveldis- stofnunina, ,verða kærkomnari, enda þótt við kunnum að eiga meira undir öðrum þjóðum hvað snertir frelsi okkar og fx&lveldi á komandi árum. * í tilkynningu utanríkisráðu- neytisins um útnefrangu herra Otto Johansson sem sérstaks sendiherra Svfþjóðar á 'lýðveld- ishátíðinni er komizt svo að orði, að rikisstjórnin skoði af- „Eg vil skrifa um w ViStal viS ung! skáld, Óskar ASalstein 6 jónsson, frá ísafirSi ARIÐ 1941 kom út vestur á ísafirði, skáldsaga eftir kornungan hofund, • sem vakti allmikla athygli fyrir frumlega framsetningu og hinn glögga skilning á efnisvali sínu. Höf- undujinn var aðeins 21 árs að aldri, verkamannssonur, alinn upp í fátækt, og hafði áður, þá 19 ára, sent frá sér eina stutta skáldsögu, „Ljósið í kotinu". Skáldsaga hans, hin síðari, hét hörðu nafni: „Grjót og gróður", enda lýsti hún hörðum lífskjör- um verkamannastéttarinnar, gerðist á verkamannaheimili og á verkstöðvum og fjallaði um strit og fátækt, miskunnarlausa baráttu við atvinnuleysi, sjúk- dóma og öryggisleysis, en bar samt i sér vonir og gróanda, sem gaf persónunum fyrirheit um bjartari og betri heim, meiri jöfnuð og aukið bræðralag. ^ tJthlutunarnefnd Rithöfunda- félags íslands veitti þessum unga rithöfundi, Óskari Aðal- steini Guðjónsyni, myndarlega viðurkenningu við úthlutun á síðasta ári fyrir þessa skáldsögu hans. Var þetta mikill sigur fyrir hið unga og lítt reynda skáld — og þessi viðurkenning hefur nú gert honum kleift, að taka sér nokkurt frí og ferðast hingað til höfuðstaðarins og dveljast hér í hringiðunni nokkurn tíma. Ég fékk mikinn áhuga fyrir þessum höfundi, strax og ég hafði lesið „Grjót og gróður." Mér fannst að ég fyndi í þessari skáldsögu hans trú á lífið og framtíðina, nýjan tón, sem mað- ur finnur varla hjá hinum yngstu skáldum okkar, gleði yfir lífinu og öllu, sem þess er. Ég gat enga löngun fundið hjá honum til þess að lýsa aðeins tötrum og skarni og velta sér í því — en sá bókmenntaskóli hef- ur verið mjög í hávegum Hafð- ur undanfarin ár og verið tal- inn i/óttækni! Ég notaði því tækifærið einn daginn og átti viðtal við unga ísfirzka rithöfundinn, sem engu ómerkari rithöfundur og sfeáld en Guðmundur Gíslason Haga- lín hafði sagt mér að væri ó- venju mikið mannsefni, frum- legt og sjálfstætt, sem þegar hefði skapað sér stefnu í bók- menntum, þrátt fyrir einangrun og æsku. Oskar Aðalsteinn er nú 25 ára gamall. v Það er gaman að kynnast góðu mannsefni og hlusta á það tala: „Ég er vist langt fra því að vera- bölsýnismaður," segir Óskar Aðalsteinn Guðjónsson. „Menn eru misjafnlega' gerðir og mér þykir ákaflega vænt um lífið. Mér finnst of mikið af hatri í kringum mig, of mikið af ofstæki og „absólútisma". Ég hef óbilandi trú á gróðri mann- lífsins og ég vil skrifa um hann. Mér finnst að ég sjái sönnun þess alls staðar, að bölvunin víkur fyrir gildi lífsins og mann- anna. Erfiðleikarnir eru sigr- aðir vegna framtaks einstakling- anna og samtaka þeirra, sorgin gleymist og hverfyr fyrir von- inni, og bölsýni verður að, lúta í lægra haldi fyrir mætti lífs- ins og dásamlegri frjóygun þess. Óskar Aðalsteinn Guðjónsson. Þetta finnst mér að sé raunsæi, miklu fremur en allt sýslið í ruslinú! Þessa lífsskoðun hefur fátækt verkamannsheimili gefið mér, þjóðmálastefna í litlum bæ úti á landi, mín eigin athugun á því, sem fram fer aílt i kringum mig í náttúrunni og meðal mann anna og lestur góðra bóka, sem ég skal játa, að vinur minn, Guðmundur Hagalín hefur oft leiðbeint mér með." — Og þú ert alltaf að skrifa9 „Ég hef halft ósldkkvandi blek þorsta frá því að ég man fyrst eftir mér! Það hefur alltaf verið mesta nautn mín að skrifa, þó að sumt hafi ekki verið upp á marga fiska. Ég hef skrifað margar sögur og flestar eru geymtíar og verða geymdar á kistilbotni. „Ljósið i kotinu" skrifaði ég 17 ára. „Grjót og gróður" skrifaði ég 19 'ára. Ég hefði víst aldrei þorað að láta gefa þetta út, nema vegna þess að ég var hvattur til þess. Ég lét undan, af því að mér fannst að Guðmundur Hagalín bæri á því allá ábyrgð — og hann hafði nógu breitt bakið." — Og nú? „Nú er komin í prentun ný skáldsaga, sem ég hef skrifað á undanförnum tveimur árum. Hún gefist á árunum 1938 til 1942, aðallega í litlu sjávar- þorpi. Hún lýsir að vísu mörg- um persónum, en grundvöllur hennar eru tímamótin, þegar við rísum úr atvinnuleysi í mikla vinnu og mikið fé. Annars er þetta að mestu saga ungrar sveitastúlku úr dalnum, sem missir móður sína og verður þá fyrst ljóst áð hún er sjálfstæð persóna. Ég skrifa um lífsbar- áttu þessarar stúlku, hvernig hún kynnist blæbrigðum lífs- ins, sljokknuðu fólki og vítamán lausu, sterku fólki með reynslu og trú, þjóðfélagslegum hrær- ingum, efnishyggjulegu mati á lífinu og mætti manneskjunnar til þess að sigra og sjá það bezta. Landið hverfur að vísu sjónum þess stundum í þoku- mistri erfiðleika, sorgar, styrj- aldar og ógna, en svo stígur það aftur fram í magni sólar og nýs frjósams lífs. Sagan heitir: „Húsið i hvamminum", en hús- ið í hvamminum er byggt af höndum tveggja elskenda, sem skapa sér heimili með trú í stöðu Noregs og Svíþjóðar „sem framrétta bróðurhönd til áfram haldandi samvinnu". Þessa skoð ( un mun og öll íslenzka þjóðin leggja í afstöðu frændþjóðanna. Og almenningur hér á landi fagnar yfir því ekki síður en yfir sjálfri viðurkenningunni. Það leikur ekki á tveim tung- um, að allir íslendingar óska þess að mega' halda áfram að vera í sem nánastri samvinnu við frændþjóðirnar á Norður- löndum, þó að hin stjórnarfars- legu tengsl, sem iþeir hafa verið í við eina þeirra, verði nú rofin. hjarta og bjartar vonir og skóflu í höndum. Þau byggja heimili sitt sjálf frá grunni. Sagan er um 20 arkir í Skírnis- broti og kemur út þegar fer að líða á sumarið, hjá Isrún h.f. á ísafirði." — Og ertu byrjaður á ann- arri? „Ég hef drög að henni í koll- inum. Við, sem erum ungir, verðum að hafa verkefni. Ég bíð nú fyrst eftir viðtökunum, sem þessi nýja bók mín fær." -^- Hvað v-iltu segja um aðra rithöfunda? „Ekkért nema gott. Hver fer sína leið :— og vonandi liggja þær allar til aukins þroska. En ég vil segja, að, ég dáist að þreki eldri rithöfundanna. Það er ólíkt að byrja rithöfunriar- feril sinn nú, eða var fyrir 20—¦ 30 árum. Það var ekki heiglum hent, að brjóta sér braut yfir þau klungur. Þeir skrifuðu soltnir og allslausir. Þetta voru hetjur. Nú er öðru m'áli að gegna. Þetta ætti að verða til þess að hæfileikar nýttust bet- ur. í gamla daga lifði aðeins það sterkasta. Nú getur lika það veika notið ylsins og skapað frjómagn. Við skulum vona, að það verði til þess að auka gróð- ur íslenzkra bókmennta." V. S. V. áoglýsingar, sem birtast eiga f AlþýSublaðinu, verða að vera komnar til Auglýs- ingaskrifstofunnar í Alþýðuhúsinu, (gengið inn frá Hverfisgötu) fyrif kl. 7 að kvöSdS. ími 4906 ICaupum tuskur BúRBaBnavinnDstofaii Baldursgöíu 30. Prófessor Richard Beck verður til viötals 1 Stjórnarráðs- húsinu, þriðjudaginn, miðvikudag- inn og fimmtudagihn (13., 14. og 15. þ. m.) kl. 10 til 12 f. h., fyrir þá, sem vilja spyrja hann frétta ,af Islendingum Vestanhafs. ^^^ VÍSIR er ekki eins fagnandi yfir undirtektum Þjóðvilj- ans undir skrif Mbl. um sam- stjórn allra flokka eins og Mbl. sjálft. —- Vísi farast orð um þetta sem hér segir: „. . . Allt starf kommúnistanna gengur út á það að eyðileggja flokkana með því að veikja trú þjóðarinnar á þeim og til þess eru öll meðul góð og gild að þeirra dómi. Þeir vita sem er, að því lengur sem þeir geta flekað flokk- ana til samstarfs og samráðs við sig, því veikara verður traust borg- aranna á flokkunum, því meiri ó- ánægjan og því meiri upplausnin. En það er eins og sumir menn og sumir flokkar hafi óbilandi trú á heilindum þessara yfirlýstu nið- urrifsmanna þjóðfélagsins. Meira að segja gengur „hin heilaga ein- feldni" svo langt, að komúnistarn- ir eru teknir svo hátíðlega, að tal- að er um „vaxandi skilning" og að þeir séu farnir að ræða málin með „alvöru og velvilja" í því skyni að koma á víðtæku „sam- starfi allra flokki", eins og fram kemur í Mbl. í gær, en þar er gerð að umræðuefni forustugrein, sem birtist í Þjóðviljanum í fyrradag. Þeir, sem taka kommúnistana trú- anlega og treysta heiiindum þeirra og velvilja geta vafalaust lesið út úr línum greinarinnar að þeir s^u fullir af velvilja og óðfúsir til samstarfsins: En þeir, sem þekkja hugarfar þeirra og starfsaðferðir, hljóta að lesa skrif þeirra eins og þau eru stíluð. í greininni í Þjóðv. segja þeir, að það sé svo fávíslegt að ekki sé orðum á það eyííandi, að ætla sér að stofna til samstarfs án þe» að mynda sér málefnagrundvöll. Þetta hlýtur að valda miklum vonbrigð- um og verða hryggðarefni þeim, sem hafa haldið því fram, að „rödd þjóðarinnar" kallaði á aðra flokka til samstarfs við kommúnistana án nokkurs málefnasamnings. — Af þessu má nokkuð marka að sam- vinna kommúnistanna verður ekki seld eins ódýrt og sumir hafa bú- izt við, sem héldu að hún fengist fyrir eitt lítið „vinstrabros". En kommúnistarnir eru vanir að bera kápuna á báðum öxlum. Þess vegna láta þeir líklega um að sam- vinna geti nú þrátt fyrir allt tek- izt ef hinir flokarnir vilji vera góðu börnin og verða þeim „sam- mála um hin veigamestu atriði". En það er „að þeir miklu fjár- munir, sem ,nú hafa, safnazt á hend- ur einstaklinga, verði notaðir til að efla framleiðsluna og þá fyrst og fremst sjóvarútveginn". Þetta eru falleg orð enda eru þau prent- uð upp í Mbl., sem aldrei víkur styggðaryrði í garð aðstandenda Þjóðviljans." Það kemur fram í þessum skrifum Vísis, eins og jafnan, að það eru skiptar skoðanir hjá þessum samflokksblöðum um afstöðuna til kommúnista. Verð- ur þess og vart um fleira en það eitt, að þessi tvö málgögn Sjálfstæðisflokksins séu á önd- verðum meiði í afstöðu sinni til manna og málefna. Getum nú aftur afgreitt með stuttum fyrirvara: Vikur Holslein Einangrun VIKURSTEYPAN Lárus Ingimarsson ' Vitastíg 8. Sími 3763. ðfbreiðið álþýðubiaðið.

x

Alþýðublaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Alþýðublaðið
https://timarit.is/publication/2

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.