Alþýðublaðið - 31.08.1945, Blaðsíða 5

Alþýðublaðið - 31.08.1945, Blaðsíða 5
Föstudagurinn 31. ágúst 1945 ALÞYÐUBLAÐIÐ Af. tilefni blaðaskrifa umsjónarmannsins á Hvítanesi. Skemmtiferð og skemmdarerk. — Minningar um dvöl hfermanna. — Sprúttsalinn og iðja hans síðast liðinn , sunnudag í Hvalfirði. Eftirlits- eða umsjónar MAÐUR við Hvítanes í Hval- firði hefur skrifað einu blaðinu og lýst Ijótum aðförum gesta, 'sem komu með flsju í skemmtiferð Sjó mannadag-sráðsins inn Hvalfjörð síðastliðinn sunnudag. Ég efast ekki um, að lýsing • umsjónarmannsins sé rétt, en sökin getur ekki legið hjá þeim sem efndu til þessarar farar, heldur hjá einstaklingun- um, sem þarna voru að verki, og sumir þeirra höguðu sér vægast sagt eins og ómannaður siðlaus skríll. ÉG VAR MEÐ í þessari för og gekk á, land eins og aðrir. í Hval- firði er mjög fallegt og ég hafði aldrei farið þarna inn á sjó, að eins á landi. Þarna hafá verið réist miki'l mannvirki og munum við þó ekki hafa séð nema nokkur þeirra. Braggarnir í Hvítanesi standa nú auðir og þarna gefur að líta ýms- ar minningar um hermennina sem þar dvöldu, auk vistarveru þeirra, myndir uppi um veggi, malaðar ,,gardínur“ fyrir gluggum, leik- föng þeirra og hækur, sem liggja á víð og dreif, ýmist í bröggunum á gólfum eða fyrir dyrum úti. UNDARFARIÐ mun toafa verið unnið að því að taka tourtu ýms verðmæti, sem þarna toafa verið og lágu pípur og skálar, bekkir og stólar þarna, toorð ‘og annað, sem flytja á tour.tú. Sölunefnd setuliðs- eigna mun hafa þetta með hönd- um að minnsta kosti að einhverju leyti, en aðrir munu eiga þarna eignir, en toverjir þeir eru, veit ég ekki. Sjálfir eru toraggarnir ónýtir og er ekki sjáanlegt, að annað Sé við þá að gera en að rífa þá og moka torakinu í fjörðinn. f»AÐ VAR EKKI fúllorðna fólk ið, sem réðist á draslið þarna til að tæta það sundur. Unglingar og þá fyrst og fremst smástrákar íhófu þarna skemmdarverk enda var eins og lástandið þarna biði slíkum iskemmdarvölrgum ujpp á niðurrif enda létu þeir ekki á sér standa. Ég sá unglingspilt tæta sund-ur skrifborðsmynd, rífa út skúffurnar og tæta innitoald þeirra um gólfið. Ég spurði toann, tovort toann ætti-þetta, en hann toló fífla- lega og svaraði, að þetta ættu allir. Ég sagði: ,,I>ú ættir að lóta þetta kyrrt“, en hann svaraði: ,Þér kem- ur þetta ekki yið.“ ÞAD ER ILLT að þurfa að þola það að einstakir siðleysingjar setji iblett á hundruð manna, sem koma gestkomandi til einhvers staðar. En þessi saga endurtekur sig æ ofan í æ. Ég verð líka að segja það, að það er illt til þess að vita, að einum eða tveimur toandittum skuli haldast það uppi að setja á fót vínsölu á .svona stöð- um méð þeim afleiðingum, að fjöldi manna lendir í drykkjuskap og fremur spjöll ibeinlínis fyrir at- toeiha þeirra. — Þegar við komum upp eftir á sunnudaginn, var þar fcominn sprúttsali héðan og hafði íharan farið upp eftir í (bifreið með birgðir sínar. Hann seldi svo þama áfengi fyrir uppsprengt verð og ékki Stóð á. iþví að menn verzluðu við toann. ÞAÐ ER ALVEG RÉTT tojá eft- irlitsmanninum í Hvítanesi, að heppilegast hefði verið, að lögregla ■eða föggæzlumenn toefðu verið með í ferðinni til að hafa eftirlit. En það var þó ekki aðeins vegna þess arar einu ferðar, heldur er þetta alltaf nauðsynlegt þegar efnt er til skemmtiferða. Skrílsæðið og sið- leysið ér svo magnað meðal okkar, að menn virðast þurfa að hafa j kylfu reidda yfir toöfði sér til þess að haga sér siðasamlega. Hannes á horninu, eða eldra fólk vantar til að bera blaðið til áskrif- enda í eftirtalin’ hverfi ! Yesturgofu, Auðarstrati, Kleppshdt. Aliíýðublaðið Simi 4900. Nokkrir dugiegir verkamenn éskaií nú þegar. iilliiíilj Keyiir h.f. Brefakonungur og Bandarikjaforseti. Þegar Truman Bandaríkiafo'’: eti var á heimleið af fundinum i Potsdam heimsótti hann Georg Bretakonung um þorð í orustuskipinu „Renown“ á höfninn. í Plymouth við suðurströnd Eng- lands. Mynain sýnir hina tvo þjóðhöfðingja, þegar þeir heilsuðust. NiStnrSag greinsarinraar rnm Léon Blum i Buchenwald. VIÐ VORUM rúmlega þrjú ár í BuchenwaM. Hvað sá- um við svo mikið af hryðjuverk unum? Þarna vorum við mi.tt innan um hryðjuverkin, — en allan þann tíma, sem við dvöld- um þarna, var okkur ‘haldið ut- an við það, sem þarna fór fram. Edouard Daladier, Gamelin hershöfðingi og ég komum þang áð að næturlagi og var vísað í iþetta-litla hús, er siiðan var að- seturstaður rninn um margra mánaða skeið. Ég endurtek þau orð, sem yfijrfangavörðurinn sagði við okkur þann dag: „ímyndið ykkur ekki,“ sagði hann, „að þið séuð ii fangelsi — hér er nefnilega ekki fang- elsi heldur herskóli. Fyrir stríð voru stormsveitirnar innan við tíu, nú eru þær yfir iþrjátíu að tölu. — Hér er aðalskipuLags- stöð þeirra. Hér eru mennirn- ir lundirbúnir, hver fil sinna starfa, — sem fótgönguliðs- menn, stórskolaliðsmenn, skrið drekahermenn, flugmenn og svo framvegi.s.“ Okkur hafði ekki verið kennt að vantreysta öðrum, og við trúðum þvá, er hann sagði. Þarna var auðsjáanloga um .að ræða liðsforingjaþús, enda ekk'i ósvipað þeim sem tíðkast í frönskum 'herbækistöðvum. Út um gluggana sáum við ekkert, sem vakið gæti tortryggni okk- ar. Vi.ð sáum trén, veginn ög fjöllin í fjarska. Hver gat getið sér þess til, hvað byggi utan við hinn skam.ma sjóndeildar- hring? Nokkrum vikum eftir komu okkur þangað, tókst Breitscheid að koma skilatooðum til mín þess efnis, að hann væri d nám- unda við mig. Ég taMd víst, — og hafði að vissu Ieyti á réttu að standa, — að hann toyggi við lík kj ör og ég og 'í líkum húsa- kynnum. Við höfðum þá ekki hina minnstu hugmynd um það, að toak við trén lifðu þúsundir pólitdskra fanga, — þeirra á meðal margir Erakkar, — þjáð O ÉR BIRTIST síðari hluti greinarinnar eftir Leon Bliím um dvöl hans í Buchenwaldfangabúðuniun þýzku Greinin er þýdd úr bandaríska blaðinu „The New Leader.“ ir og að dauða komnir. Þarna voru þeir samt svo að segja við toliðina á okkur, en svo gjörsam lega vorum við einangraðir, að vi.ð höfðum enga hugmynd um nærveru þeirra. Og iþeir fyrir sitt leyti vissu heldur ekkert um nærveru okkar. * Einstöku sinnum að nætur- lægi, þegar yið höfðum glugg- ana opna, fundum við sterka ó- lykt, líkt og úr ljkbrennsliuofn- um. Við komumst ekki áð neinni. niðurstöðu, hvað þetta snerti. Og við höfðum engan, sem gæti: frætt okkur á þess- um dularfulla ódaun. Óvissa og fáfræði okkar var söm og jöfn allt til þess tíma er loftársin var gerð í ágústmán uði 1944. Einmitt skammt frá húsinu, sem við vorum í, var þá hafizt handa um allmiklar toyggingaframkvæmdir. Við sá- um stóra hópa verkamanna hefja þarna vinnu og mánuðum saman héldu þeir áfram að starfa í námunda við okkur. Og þarna fengum við tækifæri tií þess að gera eigin athuganir á ýmsu, sem fyrir augun foar. Við sáum tötrana, sem menn irnir voru toúnir, — kl/ossana, sem þeir höfðu á fótunum, — iþjáningardrættina í andlitunum og veiklulegt holdarfarið. Við horfðum á verstu tegund þræla halds foerum augum. Einstöku sinnum, er við heyrðum Þjóð- verjana gefa þræíunum fyrir- skipanir úr fjarlægð, gátum við greint orð og orð á frönsku, eða a. m. k. máli, sem í framtourði % og hrynjandi 'líktist móðurmáli! okkar. ■ Að lokum komumst við að fullri vissu um, að svo var líka í raun og veru. Sá fyrsti sem við vissum fyr- ir víst, að þarna var tíji fanga, og sem við þekktum gjörla, var Marcel Paul meðlimur i borgar- stjórn Párísar. Einn fanganna sagði okkur nafn hans, — á með an var íanginn í óða önn að út toúa gaddavírsgirðingu og lét ekki á því toera, .að hann væri að tala við okkur. Nokkrum dögum síðar fengum við að vita •um nærveru Julien Cain, for- stöðumann Bitoliotheque Nation ale, ojg sósíalistaleiðtogann Eugene Thomas. Eins og nærri má gæta, fannst okkur merki- legt að fá fregnir af Eugene Thomas, því áður en konan mdn, fór frá Frakklandi, hafði hún, heyrt, að hann væri látinn. Seinna fegnum við að vita nöfn annarra fanga. Þarna var m. a. Soudant de Soudant, sósíalista- 'leiðtogi. frá BrússeL og fyrrver- andi ráðherra. Löngu seinna, skömmu áður en við flýðum staðinn, fengum við vitneskjui um hina róttæku stjórnmála- menn Andre Marie og Forcinail er toáðir dvöldu í Buchenwald. ♦ Kvöld eitt kom vagriinn, er flytja skyldi okkur til tannlækn isins í sjúkrahúsinu, nokkru' fyrr en venjulega. Gagnstætt venjunni vorum við þvi lálin ganga gegn um fangabúðirnar í rökkrinu og fengum því tæki- færi tiil þess að sjá okkur örlít- ið um á staðnum. Við sáum endalausar raðir fangá, sem voru að ganga í hreysi sín aS löknu dagss'tritinu. Eftir þetta, fórum við að vera nokkurnveg inn viss um, hvar við vorum niðurkomin. Lesandinn getur hæg'lega ímyndað sér, hvernig okkur varð innantorjóstsi vi'ð þessa uppgötvun. Ég þarf ekki að eýða mörgum orðum í að lýsa því fyrir þeiin. Vissulega þjáðumst við með þessum mönni Framfe. á 6. sí&a.

x

Alþýðublaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Alþýðublaðið
https://timarit.is/publication/2

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.