Tíminn - 11.09.1964, Blaðsíða 9

Feðgar á ferð og
kunningjar
Hjónin heilsast, Wolfgang Schneiderhan fiðlulelkari og Irmgard
Seefried söngkona. (Tlmiamynd-GE).
fleiri
i
i
Islendingur á ferð í Edinborg
þarf ekki að furða sig á því
dagana , sem hér stendur yfir
mesta listahátíð heims að hitta,
annaðhvort í mannþrönginni í
Princes-stræti eða á hljóm-
leikpallinum í Usher Hall hitt
og þetta heimsfrægt fólk, sem
i kemur kunnuglega fyrir sjónir.
Upp á síðkastið hef ég verið
' að sjá og heyra bæði kvölds
! og morgna nokkrar slíkar
| manneskjur, sem þykja svo
! eftírsóknarverðar, að margir
! fara land úr landi og yfir
heimsálfur og höf til að fá að
njóta listar þeirra í nokkrar
stundir eða stundarfjórðunga,
."0 og þá kemur á daginn, að sumt
af þessu listafólki höfum við
íslendingar átt því láni að
fagna að fá það i heimsókn á
liðnum árum, og þá auðvitað
helzt fyrir tilstilli Ragnars í
Smára og samherja hans í Tón-
listarfélaginu í Reykjavík, en
einnig Sinfóníuhljómsveitarinn
ar og Þjóðleikhússins. Svo
nefnd séu nokkur nöfn, sem
íslendingum hljóma kunn-
uglega í eyrum og hér í
Edinborg hafa gengið um garð
nýverið, þá eru það t.d. hjónin
lrmgard Seefried söngkons og
Wolfgang Schneiderhahn fiðlu-
leikari frá Austurríki, Dietrich
Fischer-Díeskau frá Þýzkal.Erik
Werba píanóleikari frá Aust-
urríki, Eduard Haken óperu-
söngvari frá Tékkóslóvakíu,
Mstislav Rostropovits frá Sovét
ríkjunum, Rudolf Serkin píanó-
leikari frá Bandaríkjunum. Og
eitt hið forvitnilegasta við hinn
síðastnefnda var það, að hann
hélt hér Mozarttónleika ásamt
syni sínum 17 ára gömlum, Pet
ér heitir hann.
Þá hefur það og vakið at-
hygli hér á hátíðinni, að í öðr-
um listgreinum hafa komið hér
fram synir tveggja heims-
í frægra kvikmyndaleikara. Þá
er þess að geta, að síðustu sin-
fóníutónleikar hátíðarinnar
voru fluttir af Pittsburg-hljóm-
sveitinni, sem William Stein-
berg stjórnar og talin er i
fremstu röð bandarískra sin
fóníuhljómsveita, sem Reykvík-
ingar fá að sannprófa, þegar
hljómsveitin kemur og heldur
tónleika í Háskólabíói seint i
október.
Lesendur Tímans muna
máske einhverjir eftir spjalli
mínu frá í fyrra við hionit!
Wolfgang Schneiderhahn og
Irmgard Sefried, hann einn
af mestu fiðluleikurum, sem
nú er uppi og hún ein hin fjöl-
hæfasta söngkona í heimi, jafn
vig á óperu og ljóðasöng, sem
sjaldgæft er. Þau létu þess get-
ið við mig, að þau væru fegin
komunni til íslands, hann til
að rifja upp gömul kynni við
l landiðí frá þvi hann kom
hingað sem „undrabarn" til að
halda tónleika tólf ára gtynall)
og einnig tíl að hictcst, ser
sárasjaldan kæmi fyrir á enda-
lausum ferðum þeirra um víða
veröld. Þau voru mjög ánægð
yfir mynainni, sem Guðjón ljós
myndari tók af þeim, er þau
komu sitt úr hvorri áttinni og
hittust og kysstust á flugvell-
inum og sendu börnunum
heima í Vín myndirnar með
hraði. íslandsferðin varð eitt
af þeirra fáu stefnumótum ut-
an heimalandsins, en nú lukk-
aðist það aftur hér í Edinborg.
Þau komu hér fram saman til
að leika einleik og syngja efn
söng í nýju hljómsveitarverki,
„Ariosi" eftir þýzka tón-
skáldið Hans Werner Henze,
en stjómandi var Colin Davis,
ungur maður, sem þegar er
orðinn einn fremsti hljómsveit-
arstjóri Bretlands. Ekki brást
Schneiderhahn bogalistin, og
aðdáunarvert er og með fá-
dæmum, hve þau hjón eru í
senn sérþjálfuð og samstillt í
list sinni, sem þau bæði bera
skfiyrðislausa virðingu fyrir
En þótt tónleikar þessir væru
hinir ágætustu, verða þó enn
minnisstæðari sértónleikar frú-
arinnar á sviðinu niðri í Leith
Town Hall. Þessi gamla hafnar-
borg lýtur ekki lengur eigin
stjórn. heldur hefur í mörg ár
verið hluti af Edinborg. Ráð
húsið í Leith var ein hinna
mörgu bygginga, sem eyðilögð-
ust í loftárásum þýzku nazist-
anna á stríðsárunum. En Leith-
búar vildu halda áfram að eiga
sitt ráðhús og það tók ekki
ýkjamörg ár að byggja nýtt
ráðhús, þokkalega nútímabygg-
ingu, sem notuð er fyrir hvers
konar fundi, þing og samkom
ur og er eitt hið ágætasta tón-
leikahús. sem völ er á þar um
slóðir. f fylgd með Irmgard
Seefried kemur ætíð Erik
Werba, sem leikur undir á pí-
anóið hvar sem frúin syngur,
því hún treystir engum til þess
eins og honum. Werba er einn
hinna fágætu undirleikara
dregur sig sem mest í hlé per-
sónulega, vill gjarnan hverfa
í skuggann af söngkonunni, en
Irmgaard Seefriéd metur hann
svo mikils, að hún hreint og
beint dáir hann. Undir lang-
varandi lófaklappi eftir extt
lagið þeirra, tók hún upp á því.
'e*n flestir furðuðu sig á, að
hún kyssti undirleikaraTin á
höndina. Eirfkur 'hefði víst
helzt viljað vera komrnn nið-
ur úr gólfinu, fór allur hjá sér
og vissi ekki hvað hann átti
af sér að gera. Næst þegar
klappað var, ætlaði hann ekki
að láta þetta henda sig aftur,
varð fyiTÍ til og kyssti hönd
Irmgerðar vel og vandlega. Ég
hef aldrei séð hana syngja í
óperu, en hún er sýnilega skap-
heit kona með leikhæfileika.
sýnir talsverð tilþrif á konsert-
sviðinu. þegar við á, svo trú-
legt er, að það geti sópað að
henni í óperu. Innlifun hennar
í söng ljóðsins er mjög fágæt
Niðri í Leith flutti hún lög
eftir Mozart leikandi létt og
silfurskírt, lögin eftir Schubert
við söngva Grétu úr Faust eftir
Goethe, sýnd , enn fleiri hliðar
á rödd og skapi söngkonunnar
Það var gimilegt til fróleiks og
skemmtunar einmitt hér á þeés
um stað að heyra hana syngja
lögin eftir Schumann við texta
eftir Maríu Stuart Skotadrottn-
ingu, en mesta unun held ég
hafi vakið meðal flestra, þegar
Irmgard Seefried söng „Barna-
heimilið" eftir Mussorgsky.
sem hún flutti af barnslegri
einlægni, næmu spaugskyni og
býsna góðri hermilist, þetta er
söngljóðaflokkur, og vakti
flutningur frúarinnar óstjóm-
legan fögnuð. Þetta allt og
síðasti áfanginn á söngskránni,
lög eftir Richard Strauss. ekki
sízt lagið „Ruhe, meine Seele’*,
giæyptu þessa kvöldstund í sál
og sinni þeirra, sem á hlýddu.
Landi frúarinnar og á sama
sviði og hún, Dietrich Fischer-
Dieskau, kom hingað líka til
að syngja og brást ekki að von
um, hann hafði heldur ekki lak-
ari undirleikara en frúin, sem
sé sjálfan Gerald Moore, einn
hinna útvöldu. Söngvarinn
flutti aðallega fáheyrð lög eftir
Busoni og Mahler og svo Ric-
hard Strauss til að minnast ald-
arafmælis hans í ár, en einnig
kom söngvarinn mörgum á ó-
vart með því að bregða á leik
og reyndist fyrirtaks spaugari,
þegar allt kom til alls. En í
meira en áratug hafa tveir
ungir menn, hann og franski
barytonsöngvarinn Gerald Sou
zay, verið einhverjir fremstu
ljóðsöngvarar heims, báðir
heimsótt ísland og sungið fyrir
styrktarfélaga Tónlistarfélags-
ins í Reykjavík.
Það var fyrir löngu ákveðiö
að Rudolf Serkin kæmi heldur
betur færandi hendi á 18 Edin-
borgarhátíðina. sem sé fyrst
og fremst til að leika hvorki
meira né minna en sex píanó-
konserta eftir Mozart, en hitt
kom mjög ánægjulega óvænt.
að ekki aðeins kom öll fjöl-
skyldan með honum til Edin
borgar, heldur léku þeir feðg-
arnir, Rudolf Serkin og 17 ára
sonurinn Peter, sinn hvorn pí
anókonsertinn eitt kvöldið, og
enduðu með sameiginlegum
leik, fluttu, konsert fyrir tvö
píanó eftir Mozart. Fyrst lék
sonurinn konsert í d-moll, K
451, þá faðirinn konsert í F
dúr, K. 4k3, og eftir hlé fluttu
þeir konsert fyrir tvö píanó,
K. 365, ekki stórfellt listaverk,
það er trega blandið, sem von
er, því að svo var komið hög
um tónskáldsins, þegar verkið
varð til, að móðir hans var ný
dáin, hann hafði fengið hrygg-
brot hjá stúlkunni sem hann
elskaði, og þrákelkni föðurins
kom í veg fyrir að hann fengi
óperustjórastöðu, sem hann
átti kost á.
Hljómsveitin, sem þeir feðg-
ar léku með, var Enska stofu-
hljómsveitin, sem stofnuð var
1948 og fyrst nefnd Golds
brough-hljómsveitin eítir öðr-
um stofnandanum. Stjórnandi
að þessu sinni var gamall vinur
og samherji Serkins, fiðluleik-
arinn og hljómsveitarstjórinn
Alexander Schneider. Þeir vin-
irnir hafa um mörg ár verið
bandarískir borgarar, en að ætt
og uppruna báðir Rússar.
Schneider fæddist í Rússlandi
1908 og byrjaði 5 ára að læra
á fiðluna, fluttist 16 ára til
Þýzkalands og varð 19 ára
stjórnandi sinfóníuhljómsveit-
arinnar í Frankfurt, gegndi
seinna sams konar starfi í Saar-
briicken og Hamborg. Eftir
1930 gekk hann inn í hinn
heimsfræga Budapest-strok
kvartett og léku þeir félagar
næstu árin í öllum álfum
heims, en 1939 settist Schneid-
er að í Bandaríkjunum og hef
ur í rétt 20 ár stjórnað hinum
frægu kammertónleikum
Dumberton Oaks hjá Washing-
ton D.C., og hann var aðal-
hvatamaður að Casalshátíðinni
í Puerto Rico, sem fyrst var
haldin á áttræðisafmæli selló-
snillingsins 1957 en er síðan
árlegur viðburður.
Rudolf Serkin er af rúss-
nesku fólki kominn, þó ekki
fæddur þar i landi, heldur i
Bæheimi (sem nú er í Tékkó-
slóvakíu) árið 1903. Hann ólst
upp í Vín, lærði þar á pfanó
hjá Richard Bobert prófessor
en hjá Arnold Schönberg lærði
hann að semja tnúsik. Fyrst
Iék hann opinberlega á píanó
tneð sinfónfuhljómsveit Vfnar
borgar lólf ára gamall, og saut.i
Pramnald a síðu 13
GUNNAR BERGMANN
I
TÍMINN, föstudasinn 11. september 1964
9