Vísir - 16.01.1957, Side 9

Vísir - 16.01.1957, Side 9
Miðvikudaginn 16. janúar 1957 VÍSIR Leitin... Frh. af 4. s. Taugastríð. Um þessar mundir var Sviss einskonar eyland í miðj hafróti styrjaldarátakanna. Allt í kring réðu nazistarnir lögum og lof- um. Að vissu leyti voru starfs- menn sendiráðs Bandamanna- ríkjanna ennþá einangraðir og fjarri öllu sambandi við um- heiminn, þarna sem þeir voru í Sviss. heldur en hermennirnir á vígvellinum. Einu sinni liðu sjö mánuðir án þess að Mayer bær- ist bréf frá konu sinni. Eina beina sambandið, sem sendiráð Bandaríkjanna í Sviss hafði við Washington var þráð- laust loftskeytasamband. Eina leiðin til að komast til eða frá Sviss, til eða frá hlutlausum lÖndum eða löndum banda- manna, var flugleiðin, ef und- an eru skildar leyniferðir yfir landamærin, sem voru mjög hættulegar. Engin opinber póst- leið þótti nógu trygg, ef um var að ræða að koma stjórnarpósti til eða frá landinu. Fyrir milli- göngu manns nokkurs, sem var af Márakyni, og gekk undir dul- nefninu „köngulóin“, var stund- um hægt að koma sendingum til Lissabon. Hvorki var þetta þó öruggt samband né reglu- bundið. Þar sem erfiðleikarnir í þessu efni yrðu meiri og meiri, eftir því sem tímar liðu, óx þörfin fyrir ný sambönd að sama sfcapi. Sífellt komu fyrirspurnir frá Washington. Eftir fall Musso- linis varð ástandið á Ítalíu ó- tryggara með hverjum degi og allar áætlanir um innrás á Ítalíu voru nú komnar á frarn- kvæmdastigið. Af öryggisástæð- um hafði sendiráðið í Bern ekki fengið neinar upplýsingar urn þau mál. Loftárásir Breta á Þýzkaland að nóttu til og Bauda ríkjanna á daginn urðu sí- fellt heiftugri og virtust miða að skipulagðri eyðilegging i. Það varð því afar áríðandi að geta fengið þó ekki væri nema augnabliksmyndir af því, sem var að gerast í Berlín um þess- ar mundir. Um allt þetta hugsaði Mayer á meðan hann beið kvöldsins í eftirvæntingu o^ hann átti jafn- vel erfitt með að binda hugann við störf sín þennan'dag. Urn kvöldið sat hann einn heima í ,,piparsveins-íbúð“ sinni, sem var á annari hæð í húsi því sem hermálafulltrúi Bandaríkj- anna bjó í. Til þess að gestirnir þyrfu ekki að hringja dyra- bjöllunni lét hann hurðina standa í hálfa gátt. Það var nákvæmlega á slag- inu klukkan 12 á miðnætti, sem hurðin var opnuð gætilega. Dr. O. gekk inn í herbergið og á eftir honum kom lítill maður í víðum, svörtum leðurjakka. Hann var berhöfðaður og það gljáði á skallann á honum í björtu skininu frá lampanum í loftinu. Dr. O. sá hvernig hinir mennirnir virtu hvor annan fyrir sér. Engin kynning fór fram og ekki var tekist í hend- ur. Eftir nokkra þögn bauð Mayer gestinum að fara úr leð- urjakkanum. Áður en hann þá boðio stakk hann hendinni eldsnöggt niður í einn jakka- vasann. Mayer var óvopnaður og hann reyndi í skyndi að gera Framh. W. Kaempfert: Hvað þýðir suð mý- flugnanna? JÞter taía sawnan tneö snöinn. Árið 1887 tók Hiram Maxim eftir því, að hvinuriiui af raf- alnum í gistihúsi Saratoga dró að sér sæg af karlkyns mýflug- um. en fáum kvenkyns. I Allir létu þetta eins og vind um eyrun þjóta, þangað til| William Offenhauser yngri og dr. Martin Kahn. frá lækna- I skóla Cornell háskólans, komu| (til sögunnar. Þeir könnuðu suð mýflugunnar (moskító) og sönnuðu, að Maxim hafði haftj rétt fyrir sér. Það er mögulegt að greina mýflugur, sem eru sýklaberar frá þeim, sem óskað-1 vænar eru og er ráðið til þess, að þekkja og aðgreina suð þeirra. ! Þegar kven- og karl-flugur eru geymdar í búrum út af fyr- ir sig hópast karlflugurnar alltaf að þeim veggnum. sem snýr að búri kvenflugnanna. Og þetta gerist jafnt fyrir því, þó að búr- in standi í 5 feta fjarlægð hvort frá öðru og sé þakin með loki svo að enginn þefur berist milli þeirra. j Offenhauser og Kahn gera meira. Þeir hafa sett upp raf- ! mögnuð búr og eru í þeim hátal- arar tengdir við fjarlægan grammófón. Hátalarinn magnar flugnasuð, sem skráð hefir ver- ! ið á plötu, hækkar það 500 þús- und sinnum. Renna þá mýflug- ur á hljóðið úr margra mílna fjarlægð. Þær bíða bana er þær lenda á rafmagnsbúrinu og falla til jarðar. Þegar Offenhauser og Kahn eru að starfi hafa þeir aðstoðar- mann, sem stjórnar plötunum með flugnasuðinu. Eru þær hafðar í gangi frá því kl. 4 að morgni. Sumar mýflugna- tegundir eru aðeins starfsamar á daginn, aðrar um sólarlag eða sólarupprás og enn aðrar að- eins um nætur. Við hvert raf- magnsbúr er haldin skrá yfir þær flugur, sem falla í valinn, og er talan símuð til mannsins, sem stjórnar plötunum, svo að hann viti hvað á vinnst. Plöturnar hæna að. Fyrst af öllu þarf að veiða mýflugurnar. Eru þeir Offen- hauser og Kahn sjálfir beitan. Lifandi mýflugnaeggjum og púpum er líka safnað og er þeim ungað út í skálum með vatni. Oft verður að taka suðu flugnanna á hverja plötu af ann- ari áður en góð plata fæst. En prófsteinninn er rafmagnsbúr- ið og það hversu ótt flugurnar streyma þangað. En fáist góð plata má gera margar samskon- ar. Viss plata hænir kannske einungis að karlflugur af vissri tegund í héraðinu, því að hver tegund svarar aðeins kalli sinn- ar tegundar. Og þar sem þessn er svo farið, er hægt að útrýma flugum, sem bera sérstaka sjúk- dóma í héraðinu. Offenhauser og Kahh telja, að kall mýflugnan i sé tvenns- konar. Ástakall k/enflugunnar og girndarkall hennar, eða svo kallar Offenhauser suð þeirra. Girndarkallið er ekki ástakallj heldur tilkynnir það öllúm kvenflugum í nánd, að ein þeirra hafi fundið kjöt: sem sé blóð. Kvenflugan ber sjúkdóm- ana og er hún hættulegur bit- vargur. Hún þarf að ná í blóð, því að það fullkomnar frjóvg- unina á eggjum hennar. Karl- flugan er meinlaus sælkeri, sýgur blóma- og aldin-safa. En þegar kvenflugan bítur til blóðs rekur hún upp girndarkall sitt og er það tilkynning hennar til annarra flugna un' bráð. Ástakall kvenflugunnar og girndarkall hennar eru bæði notuð til að ginna kven- og karlflugur í dauðann. Jafnskjótt og kariflugui'nar heyra ástakallið þyrpast þær í áttina til hátalarans. 90 hundr- aðshlutar af öllum mýflugum, sem í nánd eru, koma æðandi. Á þenna veg er hægt að veiða fleiri mýflugur á 10 mínútum en á heilli viku, þegar skepnur eru hafðar til að hæna þær að. | Verið getur, að suð hátalarans sé hærra en eðlilegt er, en þá t bægir það frá. Offenhauser og Kahn álíta, að fálmarar karl- flugunnar. sem eru mjög loðn- ir, taki við hljóðöldum frá kvenflugunni. Fálmarar kven- flugunnar eru því nær hár- lausir. Mismunandi tíðni. Hver mýfluga virðist hafa eitthvert tíðni-stillingartæki, sem stillt er inn á vissa tíðni, og skýrir það hvers vegna salt- mýramýflugur í Florida og mý- flugur Vestur-Afríku senda frá sér ólík girndar- og ásta-köll, þó að þær sé af sömu tegund. Kall saltmýra mýflugnanna er hærri tónn. Auðsætt er, að • Florida-flugurnar og Vestur- Afríku flugurnar „skilja ekki“ hver aðrar, af því að þær erU ekki samstilltar. Fyrst köll mýflugnanna eru sérstök fyrir hverja tegund má segja, að Offenhauser og Kahn hafi fært læknisfræðinni áríð- andi vitneskju og þá sérstak- lega ‘áríðandi vitneskju fyrir heilsufar manna. Meo öðrum orðum, það er hægt að þekkja úr þær mýflugur, sem bera sjúkdóma, — á kalli þeirra. f Kúbu notaði dr. Kahn þessa þekkingu sína beinlinis, með því að veiða óteljandi mýflug- ur, sem báru með sér malaríu- sótt. Hin vísindalega nákvæmnj þeirra félaga er mjög áberandi. Að vísu hefir vísindalegri ná- kvæmni oft verið beitt og vak- að vel yfir árangri. En þeir virðast þó framúrskarandi nákvæmir og tilraunirnar hafa þurft stöðugrar gaumgæfni. Við hvað eiga þeir Offenhauser og og Kahn þegar þeir tala um „starfsemi mýflugna“? Þeir geta sagt nákvæmlega hvenær mýfluga af vissri tegund er starfsömust. Þessi flík virðist viðeigandi að sumarlagi, en tízkufrömuðir lnigsa ekki um árst'ðir. Flíkin sú arna var nýlega sýnd í Kræfir karfar. Margt skrítið kemur fram, þegar manntal fer fram og sú varð reyndin við seinasta manntal í Englandi og Wales. Þar kom m. a. í ljós, að fjórir menn 100 ára og eldri áttu kon- ur á aldrinum 30—34 ára, en fimm menn á aldrinum 90—99 ára áttu eiginkonur á aldrinum 20—24 ára. Þrír 16 ára piltar höfðu feng- ið skilnað frá ltonum sínum og fjórir á sama aldri voru ekkju- menn. Af 16 ára gömlum stúlk- Lcndon undir nafninu „unn- um voru 7 ekkjur og fjórar ustan“. höfðu skilið við eiginmenn sír.a. Manstu eftir þessu... ? Árið 1950 var verksvið UNICEF, Barnahjálparsjóðs Sameinuðu þjóðanna, fært út, svo að það væri til varanlegri aðsíoðar fyrir börn licimsins. Matar- gjafir til barna, sem hafnar voru á því ári, náðu til hinna afskekktustu staða, ef þess var óskað af viðkomandi rík- isstjórnum. Myndin sýnir flutninga á tunnu með þurrmjólkurdufti yfir 9000 feta háan fjallgarð í Guatemala. Meira en 90 Iönd og hjálendur hafa tekið þátt í starfsemi sjóðsins, síðan hann var stofnaður að undirlagi allsherjarþings Sameinuðu þjóðanna árið 1946. ----- Flugvcl var í fyrsta skipti flogið yfir Ermarsund 'þann 25. júlí 1909. Var það Frakkinn Louis Blériot, scm flaug ein- þckju sinni frá Calais til Dover, og hirti ckki um það, þótt hann, væri meiddur á fæti. Leiðina, 50 km., flaug hann á 37 mínútum. Hreyfillinn of- hiínaði, en rigning hjálpaði þá til að kæla hann, en hún dró jafnframt úr skyggni, svo að Blériot varð að átta sig á gufuskipum, sem voru á.siglingu um sundið. Blériot hafði gert tilraunir með einþekjur frá 1901, þrátt fyrir mörg slys. Hann andaðist árið 1936. Luther Burbank, bandarískur nátt- úrufræðingur og kynbótafræðingur á sviði jurtafræði, vann mikið starf í því efni, svo að menn fengju mciri og betri uppskeru. Þegar hann andaðist 11. apríl 1926, 77 ára að aldri, hafði hann unnið við tilraunir á sviði jurtafræðinnar í samfleytt fimmtíu ár. Tilgangur hans var að „framleiða“ stærri jurtir og fleiri afbrigði af hverri tcgund. Með afbrigðablöndun tókst honum að rækta meira en 40 tegundir af plómum og sveskjum, auk nýrra tegunda af perum, fcrskjum, tómötum og kartöflum. ; (

x

Vísir

Direkte link

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Vísir
https://timarit.is/publication/54

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.