Vísir - 21.01.1957, Blaðsíða 7

Vísir - 21.01.1957, Blaðsíða 7
Mánudaginn 21. janúan 1957. VÍSIR 1 Frægðarferill oscaninis. Honum var valinn skóli með tilliti til þess, að þar var tónlistar- kennsla ókeypis. Þegar Arturo Toscanini fór í skóla í Parma, af því að hatin fæddist þar og af 'því að mú- sik-kennsla hans mundi þar ver&a ókeypis, hefir hann varla getað ímyndað sér, að hann yrffi ráðinn sem „cellisti" þcg- ar hann væri 19 ára, að óperu í Kio de Janeiro. En svo var það eitt kvöldið í Jtaiðri óperunni Aida, að áheyr- endur æptu að st'jórnandanum,' að ástæðulausu, að því er virð- ist. Þótti þá þörf úrbóta og var Toscanini settur til að stjórna öperunni og tókst það svo vel, I að hann var látinn halda áfram.! Fæddur var hann í Parma 'árið 1867. Hann fékk 1. einkunn sém „cellisti" árið, sem hann lauk því, sem skólinn gat kennt honum, og varð himinlifandi,' t>egár hann var strax ráðinn að óperufélagi í Suður-Ameríku. Og þegar hinn undarlegi at- fourður gerðist, að óp og óhljóð voru gerð að óperustjóranum, sem fleyttu Toscanini í það að ver'a söngsveitarstjóri, gat hann aðeins litið um öxl og á iínéfiðluna sína og sagt það,' sem hann hefir alltaf síðan sagt; að knéfiðla væri sín sanna ást. Mismunandi. | Það eru ef til vill til fleiri sögusagnir um Toscanini en um nokkurn annan mann í nútíma- hljómlistarlífi. Þeir virðast hafa verið tveir — sérstaklega hljóð- látur maður sem lætur sér nægja lítinn vinahóp og elskar að sjá þá hjá sér og myndi aldrei heima gefa þeim neina ástæðu til að halda að hann væri nokk- urn hlut skyldur þeim fjöruga og lifandi manni sem stendur á palli söngstjórans. Hver saga sem um hann er sögð ætti að byrja á þessum orð- tim „það er sagt". Því sð sög- urnar eru eins margar og f ólk- ! ið, sem segir þær. Ein sagan segir, að hann sé eins og þrumu- veóur á æfingum. Önnur segir, að hann sé rólegur, þolinmóð- ,ur og hugulsamur maður. Ein sagan segir, að hann tali ensku, önnur að hann tali hana alls ekki. Enn segir sagan, að hann noti aldrei sama taktstokk tvisvar, að dótlir hans klippi hár hans, svo að hann þurfi paldrei að fara inn á rakarastofu, því að það sé stofnun, sem hann hati. Þeir segja, af> hægt sé að vera heilan dag á ferli og rek- ast aldrei á skapminni mann, ¦og enn segja aðrir. að hann sé skapríkasti maður, sem uppi hafi verið. Fyrs': í óperu. Guilio Gatti-Casazza réði hani til að stjórna óperum í Xa Scala í Mílnaó 1898 og þar var hann þangað til árið 1908. í hóvember það ár tók Gatti- Casazza hann með sér til Me- •tropolitan óperunnar í New York og þar var hann þangað trl árið .1915. Hann fór þá aftur til ítalíu til að sækja hljóm- sveitina í La Scala til þess að fara til Ameríku. Það er satt_ að hann var fjar- verandi 1914. ítalskur her barð- ist við Austurríkismenn og Toscanini sagði að samvizka sin leyfði sér ekki að vinna í öðru landi þegar landsmenn sínir ættu í svo miklum erfiðleikum. Hann fór þá aftur heim og fréttist, að hann hefði stjórnað herhljómsveit skammt frá víg- stöðvunum. 1917 efaðist hljóm- listarblað í Ameríku um þetta, sérstaklega þegar það fylgdi sögunni, að ítalska stjórnin hefði sæmt hann heiðursmerki fyrir að leika til sigurs fyrir herflokk sinn, og hafði hann þá leikið í skjóli við klett; sem var í nánd víglínunnar. En í maí 1919 gat hljómlistarblað í Bandaríkjunum komið með mynd af Toscanini. sem tekin var þegar atburðurinn gerðist. Sögur frá a æfingum. Það eru fáir óviðkomandi menn, sem verið hafa á æfing- um hjá Toscanini. En þeir sem hafa verið þar segja frá hita og rósemi á víxl; þolinmæði og ofsa; hæðni og sefandi var- færni við að meðhöndla menn, sem, þegar öllu er á botninn hvolft, eiga að hjálpa stjórnand- anum til þess að móta hljóm- sveitina, svo að hún verði full- komin heild Þegar Toscanini hætti að stjórna óperum gerði hann það, að því er hann sagði af því að symfóníustjórnandi hefir ekki eins marga utanaðkomandi krafta við að glíma. Hljómsveit ín er eins og eitt hljóðfæri, þar sem hægt er að láta menn sjá, hvað stjórnandinn vill. í óper- uni er svo margt annað fyrir utan hljómsveitina, sem getur risið upp og truflað áhrifin. Hvað er það? „Það er til dæmis sérkenni- leiki söngvaranna — þó að eg hafi nú annað nafn yfir það. Og svo eru vandræðin með leiksviðdð og leiksviðsstjórnina. Wagner fann að til þess að óp- era yrði listaverk, yrði hún að vera sameinuð heild, og yrði einn maður að stjórna henni al- 1 veg. Og hann'fór eftir því sem hann kenndi. Hann skrifaði hljómlistina og ljóði líka. Síð- an lagði hann niður fyrir sér leiksvið og teiknaði jafnvel óp- eruhúsið." i Pianissimo. Það er sagt ao þegar Toscan- ini var að æfa 9. symfóníuna 1 og kom að vissum stað, þar sem fiðlurnar verða að lækka sig svo mikið, að hljóðið á að vera eins og sárt lágvært óp, þá virt- ist hann ekki geta látið hljóð- færaleikendurna skilja hvað hann meinti. Að lokum tók hann klútinn af hálsinum á sér og hélt hohum í hendi sér augna blik og lét hann svo líða niður á gólfiS. „Eg vil tón, sem er þessu líkur," sagði hann mjúk- lega. Leikararnir reyndu aftur. En tónninn var ekki réttur. Þá er sagt að hann hafi fleygt taktsokk sínum í fjærsta horn í leikendapallinum og hrópað með vélbyssuhraða: „Mjúklega — mjúklega, mjúklega — var eg að segja! ur að sjá, hann var dökkur á hörund og hárið var grátt og þunnt, en augun dökk. Og í undirbúningi var hann harður verkstjóri, en hver er sá stjórn- andi, er ekki þarf að vera það? Kannske mestu lofsyrðin hafi þó komið frá þeim mönnum, sem voru í hljómsveitum hans. Þegar þeir hafa gengið gegnum margar æfingar og koma þaðan þreyttir og slæptir eru það þeir( sem segja kuldalega, en með aðdáun í rómnum: „Honum tekst það vafalaust, að gera okkur að góðum hljóðfær'aleik- urum!" Norðmenn sigra Svía á skautum. Frá fríttaritara Yisis. —í Osló - janúar. Dagana 12. o? 13. þ.m. kepptu Norðmenn og Svíar í skauta- hlaupum - Þrándheimi, Það vakti sérstaka athygli, ao allir þátttakendur stóðu sig i frekar illa m. a. Evrópu- og heimsmeistarinn Sigvart Er- i icsson, sem var engan veginn ; ems góður og aður, og vann j enga grein. Norðmenn sigruðu I með 231 st. gegn 139. Ekkert nema taktstokkinn. Þegar hann stjórnaði notaði hann enga skrifaða hljómlist, cg ekkert hljómlistarborð. Hann kom á leiksvi&lð og bar takt-' stokkinn undir. handleggnum, I alveg eins og riddari bsr svipu sína. Það var enginn ofsi yfir honum. Hann var lítill og mild- Þessi mynd var tekin af Sir Anthony Eden og konu hans, er hann lagði upp í síðustu för sína ssm forsætisráðherra Breta, hvíldarförina til Vestur-India. Engin ráð til að finea falin kjarnorkuvopn. S«|>. rsyna a5 samræma fraaskymar ttSiö^ur t kjarnorku- 09 afvop2aun37miluns. Kjarnorku- og afvopnunar- samkomulagin um almenna af- málin eru nú rædd á vettvangi vopnun. Sameinuðu 'þjóðanna, m. a. tiliögur Rússa oe Bandaríkja- manna, Breta og Frakka, og I stuttu máli er það álit þjóðanna, sem sæti eiga í und- irnefnd' af vopnunarnefndar tillögur fleiri þjóða hafa verið Sameinuðu bj. nema Rússa, þ. baðaðar. e. Breta, Frakka; Bandaríkja- Það er nú almennt viður- manna og Kanadamanna, að kennt, segir brezkur kjarnorku- ekki sé unnt að ráðast í stór- fræðingur, að ekki sé hægt að fellda afvopnun, meðan jafn finna leyndar birgðir kjarn- ófriðvænlegt er í heiminum og orkuvopna, — vísindin þekki nú, — afvopnunin nái ekki til- ekkert öruggt ráð til þess, enn gangi sínum, nema jafnframt sem komið sé, og þetta verði nái<* ss^.komulag um heims- að hafa í huga, þegar rætt sé vandamálin, en seinustu til- um kjarnorkuvopnin. • /löfur Rúsra eru bornar fram á Vandamálið verði því fyrir þeim grundvelli, £3 afvopnun þjóðirnar, að búa við bað, að verði að ná fram að ganga án slík vopn kunni að verða fram- tillits til samkomulass um þau leidd með leynd, þrátt fyrir máL Vpr-turveldin vlðurkenna, bann við framleiðslu þeirra, en að afvonnun gæú orðið til að reyna með öllum ráðum að drasa úr styrjaldarhættu, en giiSa fyrir hættuna, sem af 4-"1ít pV-i á. ra'insæi. bvggt þeim stafar. Til þessara megin- atriða hafa bandamenn teki tillit í þeim tillögum, sem fré þeim hafa komið, en Ráðstjórn- arríkin hafa lagt til, að fram- leiðsla kjarnorkuvopna verði bönnuð um allan heim, en bannið eitt leysir ekki vand- ann. Hér kemur þá einnig t'1 greina tillagan um bann við prófunum kjarnorkuvopna, en það bann yrði að vera tengt hinu, banninu við framleiðslu, og hvorttveggja liðir í áætlun "•5 ge^a ráð fyrir allsherjarsam- '"p^"",1'"Ti á þeim grundvelli, sem Rússar leggja til. Nú verð- ur reynt að samræma fram- komnar tillögur, en um hversu til tekst verður engu spáð á þessu stigi. Námskeið í litafræoi. Námskeið í litafræði bvriar í Handíða- og myndbstaskólan- um í þessari viku. í kenslunni verður stuðst við litfræðikerfi bað sem kennt er við Sverre um allsherjar afvopnun. Sam- j Johannsson kunnan sænskan kvæmt tillögum Breta og litafræðing. Kennari verður frú Frakka er gert ráð fyrir að Sigrún Jónsdóttir, sem numið takmarka, og síðar banna með hefur h3á Sv. Johannsson. — öllu, að sprengja kjarnorku- sprengjur í tilraunaskyni, og Kennsla þessi hentar öllum, sem mikið vinna með hti, t. d. málurum, hannvrðakonum,- fusatilsamkomulagsogaðvera vefnaðarkonum 0 fl. Umsóknir aðili að samkomulagi um tak- tilkynnist skrifstofu skólans markaðar prófanir, þótt það mánud., miðvikud. og föstud. samkomuleg væri ekki tengt kl. .5—6% slðd. (Sími 82821).

x

Vísir

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vísir
https://timarit.is/publication/54

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.