Vísir - 20.02.1957, Blaðsíða 3

Vísir - 20.02.1957, Blaðsíða 3
Miðvikúdaginn 20. febrúar 1957 VÍSIB „Saga Borgarættarinnar" sýnd á ný: „Hún býr enn yfir seiomag óbreyttu, þessi gamla kvikm Þegar fyrsta kvikmyndin var tekin hérlendis fyrir nærri 38 árum. Mtgami Jónsson húóstgóri rifgas' ts/tp aantlar ntinningaw. I kvöld og næstu kvöld gefur Nýja bíó Reykvíkingum og öðrum — sem eru þá ekki þeim mun yngri — tækifæri til að sjá gamlan kunningja. Er það fyrsta kvikmynd, sem tekin var hér á landi, „Saga Borgarættarinnar" eftir Gunnar Gunnarsson, en hún vartekin áf Nordisk Films Kompagni fyrir næstum 38 árum eða 1919, og sýnd hér í fyrsta sinn í ársbyrjun 1921. inn í Reykholti. Má geta -þess til gamans, að Dönum þótti Reykholt ekki nægilega reisu- | gestir Reykvíkingar legur staður til að vera Borg í i sögunni, og kunnu ráð við því.' Leikarar á Sent var niður í Borgarnes verkamannakaupi. eftir timbri og svo voru byggð tvö þil fram á hlaðið í skyndi." Fór myndatakan, þegar Örlyg- ' ekki eftir sér að vera þar allan ur er borinn út örendur, fram daginn. Þetta var sannkallað á sunnudegi og „léku" kirkju- „Tivoli" meðan það stóð, og gestir þá með. Meðal þeirra var eiga margir minningar um Jón bóndi í Gunnarsholti, og það." þar sem hann kom svo mikið i „Hvenær var myndatökunni fram í þessum þætti, var hann lokið?" > fenginn til að koma til Reykja- | „Síðustu atriðin vofu tekin víkur til þess að leika meira, í lok októbermánaSar og fóru því að hann varð einnig að sjást þá flestir leikaranna utan, en í kirkjunni% en það atriði var Sommerfeldt og Larsen Ijós- tekið hér og þá voru kirkju- myndari urðu eftir til að taka ýmis aukaatriði. ; heim í nóvember. Héldu þeir Fjöldi fullorðitoa Islendinga man vel eftir því% þegar „Borgarættin" var sýnd í fyrsta sinn% og margir muna einnig eftir því% þegar taka myndar- innar fór fram hér í bænum, austur í sveitum og uppi í Borgarfirði. Og af því að taka myndarinnar var einstakt at- vik í lífi margra manna fyrir næstum fjórum áratugum hef- ir Vísir snúið sér til Bjarna Jónssonar bíóstjóra og beðið hann að rifja upp öll helztu at- vikin í sambandi við töku myndarinnar og fyrstu sýningar hennar. Sagðist honum svo frá: „Það var um vorið 1919, þegar eg var staddur í Kaupmanna- höfn í erindum Nýja bíós, að eg setti mig í samband við Nor- disk Films Kompagni því að eg hafði haft pata af því, að fé- lagið hefði í hyggju að senda leiðangur til Islands í sambandi við töku kvikmyndar — hinnar fyrstu, sem taka átti hér á landi. Hér var um sögu Borgarættar innar eftir Gunnár Gunnarsson að ræða og þegar eg ræddi við Nordisk Film% kom á daginn% að fyrirtækið var að undirbúa för- ina þar ytra, en enginn undir- búningur hafði farið fram hér. Frost, sem var aðalforstjóri kvikmyndaíélagsins, bað mig að taka að mér alla fyrirgreiðslu hér heima og varð það úr, að eg gerði það. Miklir flutningar. WJlilega urðu að kalla má allir íluteiingar í sambandi við íslenzkir Ieikarar. „Hér voru einnig ráðnir leik : Bcðið í cfvæni. i Þegar kvikmyndaleiðangur- | „Og svo hafa menn b~ð:ð þess inn kom aftur til Reykjavíkur, með óþreyju að myndin kæmi var allt undirbúið fyrir töku til landsins?" þeirra atriða, sem áttu áð ger- , ,>Já% það .sr óhætt að segja, ast í kirkjunni og baðstofunni. a3 menn hafi beðið í ofvæni „Kvikmyndaverið" á Amt- eftir henni. Þó varð dráttur á arar og „statistar" fyrir ýmsa mannstúninu kom þá að góðum því að hún bærist til landsins, þætti kvikyndarinnar% var það notum, því að þar voru „kirkja" Því að ekki var hægt að hefja ekki?" I og „baðstofa" fullsmíðaðar. sýningar fyrr en í byrjun ársins „Jú% sægur manna var feng- Siðan var auglýst eftir fólki 1921. En myndin hafði verið inn til að aðstoða við ýms atriði, til að „fylla í eyðurnar" í þeim sýnd erlendis um haustið . og og eins og Danir tefldu fram' og voru ráðnir 100 menn til að hlotið frábæra dóma; verið talin sínum beztu leikurum, svo sem vera við kirkju. Höfðu þeir ein stórfenglegasta kvikmynd Sommerfeldt, Frederik Jacob-' venjul. verkamannakaup þann sem þá hafði verið gerð á Norð- sen Ingeborg Spangsfeldt og tíma, sem þeir voru við en alls urlöndum. Kostnaður við hana þegar lokið væri kvikmynda- töku austur að Keldum og á Þingvöllum, svo og að Reyk- holti í Borgarfirði. Þess má geta, að eg varð að greiða 25 krónur í leigu fyrir túnið þann tíma, sem það var notað, og þótti mér það dýrt% því að búið var að slá það, og engin hætta á varanlegu tjóni á því af þeirri starfsemi, sem um var að ræða." Reykholt ekki nógu reisulegt. „Var þetta stór hópur, sem Danir gerðu út vegna mynda- tökunnar?" „Leikararnir voru sjö, en auk þess var ýmislegt fleira fólk til aðstcðar, og þá kom Guðmundur Thorsteinsson (Muggur) einnig með Dönun- um. Aðalleikandi og leikstjóri var Gunnar Sommerfeldt sem var leikari og leikstjóri á heimsmælikvarða% enda var Nordisk Film eitt bezta kvik- myndafélagið% sem þá var til, og hafði samband um allan heim. En það breyttist við komu talmyndanna, eins og gefur að skilj a. Eftir skamma dvöl hér í bæn- um var haldið austur að Keld- myndatökuna sem átti að fara um% þar sem myndatakan fór fram víðar en hér í Reykjavík,' fram að mestu leyti, en auk að vera á hestum. Eg leigði þess var komiC nokkrum sinn- þess vegna yfir tuttugu hesta um til Þingvalla ,og einnig var fyrir leiðangurinn, og auk þess nokkur hluti myndarinnar tek- voru fengnir leiðsögumenn og aðstoðarmenn, fimm eða sex menn. Þegar dánski hópurinn kom til landsins, var hann um kyrrt hér í viku til tíu daga, og var þá byrjað á því að reisa %,kvikmyndaver" á Amtmanns- túninu svonefnda þar sem kirkja Aðventista er nú Þar'fleiri- voru einnig fengnir stóð þessi vinna í viku. Sumt af átti áð taka ýmis atriði síðar, j áSætir'leikarar hér- Auk Gue" bessu folki fekk bo enn lengri I mundar Thorsteissonar, sem vinnu, því að þá voru eftir bað- 1 þegar er getið, léku í myndinni stofuatriðin, og þeim var lokið Guðrún og Marta Indriðadæt- á þrem vikum Unglingar voru ur, Stefania Guðmundsdóttir, meðal þeirra leikara, og fengu Sigurður Magnússon frá Flanka þeir einnig laun% en minni en stöðum og Stefán Runólfsson fullorðnir." og höfundurinn lék sjálfur Jón Hallsson lækni. Eru þau Guðrún Mikið ævintýr. og Gunnar nú ein á lífi af þeim „Þóttu það ekki mikil tíðindi, leikurum% er höfðu á hendi þegar kvikmyndatakan för hlutverk% sem getið var í leik- fram?" skrá. I „Jú% vissulega, því að þetta Þá er rétt að geta þess að sá hafði aldrei gerzt hér áður. þáttur myndarinnar þegar Ör- Fjöldi manns var alltaf uppi lygur á Borg andast í kirkju, við Amtmannstún til að fylgj- 'er tekinn austur að Keldum. ast með öllu, og sumir töldu Hér sést atriði úr „Sögu Borgarættarirmar". Lcikararnir cru Gunnar Sommerfeldt, sem lék Ketil, síðar Gest eineygða, og Guðrún Indriðadóttir sem lék ekkjuna á Bolla. • hafði líka verjð óskaplegur, hún var fimmfalt dýrax-i í leigu, en nokkur mynd% sem fengin haf 5i verið til landsins. .Nýja bíó yar þá nýreist% og hafði orðið mi'-iu dýrara en gert hafði verið ráð fyrir, eins og svo margt ann^ð á árunum éftlr fyrri heir^.s- styrjöldina. Við tefldum þ'ýj djarft, þegar við fengum liáaa, og óhætt er að segja, að sta'r s- menn og eigendur' Nýja b:5s biðu ekki s'ður í ofvæni cru aðrir." | Mesta aðsókn í allra tíma. „Og hvernig varð aðsókni^?"1 „Hún varð meiri en við höf5- ! um þorað láta okkur dreyrna um, Það eru engar ýkjur, að ,,Saga Bcrgarættarinnar" kom% sá og sigraði. cg aðsóknin va'-ð meirj en dæmi eru til um nokkra kvikmynd. sem h'jr hefir verið sýnd, fvrr o« síðar, og er þá teki^ tillit til þess, hversu fáir Reykvíkingar voru þá. Myndin var svnd í tvennu lagi, og var fýrri hlutinn svnd- ur á 33 s.vnijigu-n. R'undum varð að haía tvær e?'a jafnvel þrjár sj'ningar á dag. SltiÉt var vitanlepa óþekkt með öllu þá, ' og gerðist ekki aftur fyrr «* næstum tveim áratugúm síðar ! — á hernámsárunum. Það var ekki hægt annað en að hafa sýningar svona margar á dag, því að fólk bókstaflega þusti til i Framh. á 9. síðu. T. C. Bridges og Hassel Tiltman: AMABIU Nokkrum árum fyrir styrj- öldina 1914—18 fékk ungur menntamaður í Oxford foreldra sína til að gefa sér 200 sterlings- pund til þess að hann gæti ferð- ast um Sýrland. Hann ætlaði sér að rita prófritgerð um hern- aðarbyggngar krossferðanna og vildi kynnast þeim af eigin reynd á ferð sinni. Hann var enn drengur að aldri, en þráði ævintýr og var auk þess staðráðinn í því að kasta ekki höndúnum til neins, er hann tæki sér fyrir hendur. Þegar hann sté á land við botn Miðjarðarhafsins% fór hann þVí ekki hinar venjulegu leiðir skemmtiferðamanna% hel^ur klæddist þegar í stað búningi hinna innbornu og lagði fót- gangandi út á eyðimorkina, til ] þess að kynnast landinu og þjóðinn, sem höfðu heíllað hann frá því, að hann var lítill hnokki og byrjaði að stauta. í tvö ár reikaði þessi brezki unglingur um eyðimörkina. Að þeim tíma liðnum sneri hann heim aftur til að taka prófið og þá átti hann enn hundrað pund óhreyfð af hlnum upprunalega höfuðstóli sínum. Það kóm 'síðar í ljós% að hundrað pundin, sem hann eyddi á 'eyðimerkurferðum sín- um, urðu eitthvert bezta fram- lag núlifandi kynslóðar til við- halds heimsveldinu brezka. Ar- angur Arabiuferðarinnar varð annar og meiri én samning prófritgerðar. Hann varð upp- haf draumsins um sameinaða Arabíu, þar sem íbúarnir stóðu saman í einu og öllu% í stað þess að eiga í sífelldum bræðravíg- um og eyða kröftum sínum í cinskisnýtar uppreistir. Sá draumur átti eftir að gera annan draum að engu — draum Þjóðverja um að löndin í Litlu-Asíu og við botn Mið- jarðarhafs lytu keisara þeirra. Árangurinn varð líka sá. að Tyrkir voru reknir úr Arabíu og Sýrlandi, innborinn konung- ur tók við völdum og pilturinn hélt innreið í Damaskus sem „prinsinn af Mekku". En með þessum útúrdúr höf- um við hlaupið allt of langt fram í söguna. I Þessir dagar fyrir heims- 1 styrjöldina virðast nú fjarri% en eru þó harla nærri. Þá þekktu engir Thomas Edward. Law- 'rence nema kennarar hans og fáeinir fornleifaíræðingar. Pilturinn hafði nefnilega mik- inn áhuga fyrir þeim fræðum, auk skáldskapar. Margir miklir menn vorra daga mundu teija þa^ hirm, mesta heiður að fá að bjóða Lawrence til veizlu,') en þeim auðnast það ekki, því eð hann vill fara einförum og lifa fá- brotnu% kyrrlátu lífi% þótt hann sé mesti ævintýramaður vorra daga og standi fyllilega jafn- fætis Dralce og Gordon að því leyti. Hann vill heldur lesa góðar bækur en taka þátt í or- ustum og sífan stríðinu lauk, hefir hann horfið gersamlega 1) Greinin er rituð fáein- um árum fyrir andlát Law-< rences.

x

Vísir

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vísir
https://timarit.is/publication/54

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.