Vísir - 13.11.1957, Blaðsíða 4

Vísir - 13.11.1957, Blaðsíða 4
VÍSIR Miðvikudaginn 13. nóvember 1957 H " "SJ °F" ' . "ÍÍAt *áf - [ fS**;/ vaur @g taircmr nakariar. Sjávarciýr&saf nið fræga a I vikuritum enskumælandi manná sér maður ósjaldan myndir af flugfiskum, hákörlum og öðrum stóriun hafdýrum í „Marineiand" í Florida. . Fer ekki hjá því að mann langi þá til að fá meira að vita um þessa merkilegu stofnun. Nú er hægt að fá að vita meira um hana, því að nýlega er komin út bók um þetta efni nefnist: "Windów in the Sea. Bókin er því miður ekki alveg •eins og œskilegt væri, hún er hranalega skrifuð og ýmislegt út ¦é. hana að setja, en þar fyrir geta menn vel haft gaman af að lesa hana. Tveif Ameríkumenn hugsuðu sér að byggja vatnsker nógu stórt til að geyma bæði fiska •og hvali, sem væru marga metra á lengd. Þetta var á 3ja tug- aJdarinnar og mennirnir hétu W. Douglas Burden og Ilja Tolstoy og var hann sonarsonur Leos Tolstoys. Þeir hugsuðu sér að byggjasvo, að þarna yrði hægt að taká kvikmyndir, því að þeim þótti svo sem þarna væri miklir möguleikar bæði fjárhagslegir •og visindalegir. • En vegur þeirra var þyrnum stráður. Þeir hugsuðu sér fyrst að veiða hákarla og gera til- raunir- með, hvort hægt væri að koma ¦ þeim lifandi þaðan, sem þeir voru veiddir og í stað í landi. Hákarlarnir eða aðrir stórir ¦ f iskar, sem veiddir eru á önguk verða oft svo þreyttir ¦eftir bardagann við veiðimann- inn, að þeir deyja eftir á þó að þeim sé sleppt lausum. Það var um að gera að stytta bardagann sem mest. Var þá fundinn upp skutull með sprautu, sem stakkst inn i hákarlinn, þegar hann var kominn í nánd við skip- ið og gaf honum deyfandi inn- spýtingu, sem hafði þegar svæf- andi afleiðingar, en var annars skaðlaus. Auðveldara varð síðan að flytja hákarlinn úr sjónum og í vatnskerið, án þess að lyfta honum nokkurntima upp úr vatninu, því við það getur hann skaddast innvortis. Annað sem gera varð með gætni, var það að láta ekki hákarlinn liggja kyrran á botni vatnskersins og rakna við af sjálfu sér. Það varð að láta kafara bera hann um í vatnskerinu, svo að vatnið gæti stöðugt runnið gegnum tálkn hans og hákarlinn næði sér eftir það hnjask, sem hann hafði orð- ið fyrir. Það kann nú að virð- ast -svo, sem það sé ekki að- laðandi að bera óþægan þriggja metra hákarl undir höndinni. En það kvað vera alveg hættulaust: hákarlinn hefir nóg að bera. Þegar erfiðustu spurningar um tækni voru leystar og fjár- hagsvandamál i voru ráðin, var byrjað að byggja hið stóra vatns- ker á sandtungu á austurströnd Flórida. Vatnskerin voru tvö og svo stór, að slíkt hefir ekki sést áður í svipuðum tilgangi. Ann- að var ferhyrnt, lengdin var 33 metrar og breiddin hér um bil 13 og dýptin 6 metrar, hitt var kringlótt 25 m. í þvermál og hér- um bil 4 m. á dýpt. Á veggjum eru margir gluggar, sem snúa út að dimmum göngum og geta áhorfendur og ljósmyndarar þar haft ágæta staði til að skoða ög taka myndir. Vatnskerin höfðu þegar mikið aðdráttarafl fyrir almenning. En þó hafðl forustan töluverðar áhyggjur af þeim, því að mörg tæknileg vandamál komu i rjós, sem ekki var hægt að sjá fyrir. Verst var þó alls konar smitun, sem gerði vart við sig. Dóu margir dýrmætir fiskar af þeim sökum og varð að útvega" nýja. En loks fund- ust verndarmeðöl sem dugðu. Bandaríkin fóru í stríðið og þá hætti starfsemin og vatnskerin stóðu tóm árum saman. En eftir stríðið var starfsemin tekin upp aftur og nú virðist „Marineland'* lifa góðu lífi. Það kom í ljós að rétt hafði verið reiknað i áríðandi máli. Stjórnin gerði ráð fyrir því, að alveg væri óhætt að láta margar tegundir saman i kerin og að ránfiskar gæti vel lifað þarna ásamt þeim fiskum, sem þeir æti venjulega, ef þeir fengi nógan mat. Þessi skoðun hefir sannast og það er eftirtektarvert hversu fáir það eru af ibúum vatns- keranna, sem eta hvorn annan. Hættulegastir eru fyrstu dagarn- ir, þegar nýkominn fiskur er ruglaður og hagar sér órólega. Þá er miklu meiri hætta á að á hann verði ráðist, heldur en þegar fiskar eru farnir að kynn- ast staðnum og haga sér rólega og eðlilega. Það kemur lika í ljós að kafarar, sem þurfa^ í ýmsum erindum að vera á ferli í vatnskerinu verða aldrei fyrir árásum af hákörlum eða öðrum stórum fiskum og kemur það vel heim við þá reynslu, sem menn hafa komist að annars- staðar;. Það,- sem mesta undrun vekur eru smáhvalirnir. Það er þarna í fyrsta sinni, sem hvalir eru ihafðir í fangelsi og hægt er að lathuga þá langa hrið. Fyrir- jfram var lítið vitað um venjur þeirra, skaplyndi þeirra eða gáf- ur. Um gáfurnar gerðu menn sér litlar vonar. Lifsvenjur hval- anna eftir því sem, þær voru kunnar voru á þann veg, að ekki þurfti að gera ráð fyrir sérlegum gáfum. . Það kom þó í ljós að menn höfðu metið þær of lítils. Það var ekki aðeins að þau marsvín. sem sleppt var í vatnskerinu væru friðsöm, gamansöm og blátt áfram ástúöleg, heldur geta þau. að gáfum vel mælt sig við hunda yfirleitt, ef þau þá ekki j blátt áfram skara fram úr þeim. t>efrar um leiki er að ræða eða uppátæki sýnir það sig að þeim dettur margt í hug,..þeir taka upp rríeð •munninum hluti; - sém kastað er til þeirra og kasta þeim aftur i þann sem henti.og þau skemmta sér á allar. lundir á kostnað annarra, sem í vatns- kerinu búa. Það er skemmtun sem mikið þykir til koma, að taka matarbita og leggja hann við holu þar, sem stór fiskur heldur til. Þegar það er búið dregur marsvínið sig til hliðar þangað til fiskurinn kemur fram og ætlar að taka matarbitann þá geysist marsvínið fram og tekur bitann sjálft. Skemmtlegt þykir marsvínum aðsnúa við haf- skjaldbökunum. Og sé það meira en eitt marsvin, kemur annað til hjálpar. Tilbreytni í þessari skemmtun er að reka höfuðið undir skjaldböku sem er á sundi og aka henni svo á undan sér með feiknahraða. Marsvínið er aðeins í óvingari við hákarlana — og f jandskapurinn, þeirra á milli er svo hatramlegur að það er ekki hægtað hafa þá i sama vatnskeri,. Þegar stjórn vatnskeranna. sá hvað margt marsvinunum datt í hug og hversu þau voru nám- fús, datt þeim í hug að temja þau, venja þau við að leika ýms- ar listir. • Á þessu voru erfiðleikar, sem enginn dýratemjari hafði áður fengist við. Fyrst og fremst var það, að halda sambandi við hvalinn, sem heldur sig að mestu leyti undir vatninu, og getur að engu leyti leikið listir sinar á landi eins og t.d. selur eða sæ- ljón. Með mikilli þolinmæði og stöðugri æfingu hefir þetta samt tekist og þegar tókst að vckja áhuga marsvinanna hafa þau tekið miklum framförum. Nú gleðja þau áhorfendur sína með þvi að hringja klukku fara í boltaleik við dýratemjarann, leyfa að lögð sé við sig aktýgi og draga svo fleka með hundi á eða telpu, hringinn í kringum vatnskerið, og hoppa hátt upp úr vatninu og gegnum pappír, sem stengdur er yfir tunnugjörð. Smáhvalirnir æxlast þarna og ala upp unga sína í vatnskerinu og sýnir það að þeir kunna vel við sig. Líftryggin-gar og rottneitur. I Selma, Alabamafylki, Banda - ríkjimum, hafa orðið- allmörg dauðsföll með dularfullum hætti. Grunsamlegt þykir, að blökku- kona nokkur, 36 ára, hefur keypt um 150 líftryggingar og llf-. tryggði m.a. börn nágranna ' sinna. Við yfirheyrslu játaði hún að hafa byrlað tveimur mann- eskjum eitur, en neitar að hafa drepið mann sinn á eitri. „Ég hafði rottueitur i húsinu, en hann tók það inn í misgripum". Laedafræðitalnagátae Vísir hefur einu sinni áður birt „landfræðitalnagátu", og gerir það nú aftur í von um, að einhverjir hafi gaman af því að spreyta sig á þeim. — Til skýringar skal þess getið, að hver tala táknar jafnan sama staf, og skal hér gefið dæmi um það^ hvernig ráða á í, hvað hver tala táknart- K-A-L-D-A-K-I-N-N 1—2—3—4—2—1—5—6—6 1) i^_2—3—2—4—5—6—2. Skagi á ítalíu. 2) 3—7—8—9—7—8—9—10—5—5—11. Borg á N.-íirlandi. 3) 10—12—10—5—10—13—14. Tindur í Asíu, 4) I4_6_i5__4_is_l—14—16. Borg í Afríku. 5) 14—7—3—10—9—7. Borg á Spáni. 6) 2—4—7—16—1—6—5. Flói á Egyptalandi. 7) 17—3—7—5—6—9—2. Skagi í N.-Ameríku: 8) 18—19—14—16—8—20—10—6—15—2—5. Fjöll í Noregi. 9) 19—8—9—12—10—5—21—2—5—8—10—13. Nes á íslandi. 10) 3—6—12—10—5—22—7—7—3. Brezk hafnarborg. 11) 3—2—7—13. Páki í índókína. Þegar fyrstu stafir lausnarorðanna eru lesnir niður, kemur úi nafn á fjallgarði í Ameríku. (Svar er birt á öðrum stað í blaðinu í dag). prúður. „Ófétin ykkar",. kallaði hann um leið og þeir íyrstu brut- ust inn, „forfeður mínir hafa átt heima í Istanbul í sox kynslóðir. Við erum éngu síður T>/rkir en þið.'' Hann vai" , sefaður" með kylfuhöggi. Á nokkrum mínút- um var búð hans orðin eins og blóðvöllur. Múgurinn var nú orðinn sam- þjappaður grúi, er streymdi á- fram eins og óstöðvandi hraun- flóð. Allt í einu flóði alda nokkur hundruð uppþotsmanna inn í hliðargötu, er lá til hinnar fögru ;griskkaþólsku Trínitatiskirk j u, •stærstu kirkju borgarinnar. Snöggvast hægði múgurinn fram rásina; ¦ Kóraninn bannar árasir í musteri eða kirkju annarra trú- arbragða. Svo var aftur hert á framrásinni. Eftir nokkur augna blik vár búið að brjóta upp dyrn- Ær og múgurinn streymdi inn i kirkjunaí Aftur varð hlé á nokkur augna Jjlik, meðan skrillinn góndi á þetta óvenjulega umhverfi — hinar stóru, helgimyndir, kross- mörkin, skrautlegt- altarið. Skyndile^a öskraði einhver, „Rífið niður þessa grísku viður- styggö!" Tveir urig^r menn með axir stukku upp á altarið og skrillinn gekk berserksgang. Þungir eikarbekkir voru rifnir í sundur eir.s og pappírsblöð, þykkar steinhellur voru möl- brotnar. Einn hópurinn tróðst inn í skrúðhúsið og braut þar hin dýrmætustu skrautker. Við- hafnar messuklæði voru saurguð og rifin í hengla og kertastjakar og- kaleikar barðir saman í klessu. Annar hópur kom með olíudunka. - Þegar múgurinn streymdi að, hóf han nupp sverð sitt. „Heyr- ið mig, svínin ykkar!" öskraði hahn tröllslegri bassarödd. „Þið hagið ykkur minningu Ataturks til skammar; hann sem vildi að allir múhameðstrúarmenn, gyð- ingar og kristnir menn lifðu saman í friði. Fa.rið heim, kvik- indin ykkar, felið ásjónu ykkar og skammist ykkar, allir til hópa!" Skríllinn dreifist. | Klukkan 11 um kvöldið var Adam Menderes, forsætisráð- herra, hinn sterki maður tyrkja- veldis, korninn til Istanbul: (Hann hafði verið á leiðinni til ' Ankara með járnbrautarlest, þegar hann heyrði um óeirðirn- ar). Hann kynnti sér ástandið. | Fyrir miðnætti voru skriðdrek- j ar og herbílar eins herfylkis á- ' samt fótgönguliði farið að , streyma inn í borgina. Skríllinn , sýndi e'ngan mótþróa. Hóparnir leystust sundur jafnskyldilega og þeir höfðu myndazt. Um klukkan 1 eftir miðnætti var Istanbul róleg og þögul menninarborg, að öðru en þvi er heyrðist til herliðsins, er komið var til að skakka leikinn og gæta friðar borgarbúa. Vopnahlé og herlög voru innleidd. . I Að líkindum verður aldreivit- ] að hver eða hverjir bera ábyrgð : á þessu múgbrjálæði. Menderes . forsætisráðherra lýsti yfir, að I þetta væri verk- æsingamanna kommúnista. Að áliti stjórnmála manna og annarra reyndra manna, er voru í borginni, er þetta írérnur ólíklegt. Af þeim 5Ö00 óeirðarseggjum, . er tekir yoru aðeins 33 yfirlýstir komm- 'únistar. Yfirmenn grísku kirkj- unnar ásökuðu rikisstjórn Tyrk- lands fyrir að hafa komiðóeirð- unum af stað. Þetta virðist jafn- fjarri sannleikanum; Ríkisstjórn in gæti hafa óskaðsýning þjóð- legra tilfinniiiga-, en brjálæðis- kenndra óeirða óskaði hún vissu- lega ekki eftir, — sízt af öllu, þar sem svo stóð á, að þing Al- þjóðabandans átti að haldast í Istanbui skömmu síðar. Og leyni lögregju stjórnarinnar, sem er mjög dugleg, komu óeyrðirnar algerlega á óvart. . Þegar leið á óeirðirnar, kom i ljós, að bak við þær var að ein- hverju leyti- skipulagt starf. Flutningabílar hlaðnir járnkörl- um, hömrum, sleggjum, hökum og járnpípum fylltum steinlíms- stej'pu komu einhvers staðar- að til þeirra staða í borginni,- sem ráðist var á. Fyrirliðar-með skrá yfir „vantrúarseggi" og verzlan- ir, sem ráðast átti á; komu fram og stjórnuðu óaldarseggjunum.- Sumir þessara manna voru vafa- laust kommúnistar, flestir með- limir Kýpur-Tyrklands sam- bandsins. En þetta er samt ekki. nægileg skýring á hinum óskap- legu skemmdarverkum. Hinnar raunverulegu s skýringar er lengra að leita. Undimiðri liggja langvint þjóðahatur milli Tyrkja og Grikkja -^ eitt þessara hjaðn- ingavíga þjóða milli,- sem á sér aldagamla sögu að baki um stríð, manndráp og gagnkvæmt mis- rétti. I Istanbul kemur þetta við- horf mjög til greina. Hinic Framh.

x

Vísir

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vísir
https://timarit.is/publication/54

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.