Morgunblaðið - 04.03.1944, Blaðsíða 8

Morgunblaðið - 04.03.1944, Blaðsíða 8
8 MORGUNBLAÐIÐ Laugandagur 4. mars 1944. Jón Magnússon skáld — Minningarorð Jón Magnússon I SKALDIÐ ^j látinn. I Jeg ætla ekki hjer að rekja SEiferil hans. Það er að vísu erkilegt að komast úr fátækt 4g umkomuleysi upp í það, a& yerða mikilsvirtur borgari þjóðfjelagsins, og það gerði jón Magnússon af eigin ramm- íeik, en jeg ætla ekki að lýsa ^orgaranum Jóni Magnússyni, Áeldur langar mig til að fara isokkrum orðum um hann sem skáld og sem mann. • Jón Magnússon gaf út eftir sig fjórar Ijóðabækur: Blá- skéga, Hjarðir, Flúðir og Björn á Beyðarfelli. Þegar í fyrstu bókinni mátti sjá þann svip, sem einkendi síðar alla ljóða- gerð Jóns, — mikla formfeg- urð, innilegar tilfinningar, heiðríkju hugans og skýrar, skáldlegar sýnir. Jón var ekki með neinn bægslagang, hvorki í lífi nje ljóðum. Hann var eins og kyrt, djúpt vatn, en undirstaðan gat verið þung. Og mest er um það vert, að Jón var á stöðugu framfaraskeiði, hann var vax- andi skáld og hafði þegar tek- ið sæti á fremsta bekk meðal íslenskra ljóðskálda, og myndi áreiðanlega hafa festst sig þar enn betur í sessi, ef honum hefði auðnast að halda áfram þrogkaferli sínum hjerna meg- in grafar. • Það er eitt orð í fornu máli, ^n mjer kemur í hug, er jeg rininnist ¦ vinar míns, Jóns Magnússonar. Það er orðið „heiðþróaður", sem Egill Skallagrímsson notar um Ar- inbjörn vin sinn. Því að Jón Magnússon var ekki aðeins vax andi skáld, heldur einnig vax- Jandi maður. Að vísu hlýtur hann að hafa tekið gott eðlis- far í arf, en hitt er þó meira um vert, hvernig hann ávaxt- í.ði sitt pund. Hann var dreng- ur hinn besti, einlægur vinur vina sinna, hreinskilinn og djarfmæltur um það, sem hon- um þótti miður fara hjá mönn- um og málefnum, en þó alt af fullum drengskap. Glettinn var hann og fyndinn, en þó alvöru- maður. Mjer dettur ekki í hug að halda því fram, að Jón Magnússon hafi verið gallalaus, en hann var óvenjulega vel gerður <jg vel gefinn maður, einn af þeim mönnum, sem ekki þarf að skreyta til þess að þeir sómi sjer vel. Jóh var ein- lægur trúmaður, en þó frjáls- lyndur og hleypidómalaus og með opinn hug gagnvart nýj- um viðhorfum. Má sjá þetta á hinum mörgu gullfallegu, and- legu Ijóðum hans og sálmum. Jeg tel mjer það ómetanlegt happ að hafa átt vináttu Jóns Magnússonar. Hann mun ætíð koma mjer í hug, er jeg heyri góðs manns getið. Mikill harmur er kveðinn að þjóðinni allri, þegar ágætis- menn hennar falla í valinn á besta aldri. Mikill söknuður er oss það, vinum og kunningjum Jóns Magnússonar, að hafa hann ekki lengur meðal vor. En dýpst er sorgin og sárast- ur söknuðurinn hjá eiginkonu hans og dætrunum litlu, sem nú gráta ástríkan eiginmann og föður. En það er huggunin, að þær gráta góðan mann. Og minningin um hann mun lengi lifa, — í hjörtum ástvina hans og með allri þjóðinni. Jakob Jóh. Smári. STARFINU er lokið, hvíldin er fengin, „höfninni náð bak við helsins flóð". Það verður sjálfsagt mörg- um, er þeir heyra hina snögg- legu andlátsfregn Jóns Magn- ússonar, að hugsa til orða skáldsins: „Dáinn horfinn harmafregn, kvæma dreng. Það var ekki að- eins hin stórfelda hamraborg og svipmikla náttúrufegurð umhverfis Þingvöll, sem tók hug unglingsins þeim tökum, sem entust alla æfi, heldur einn ig minningarnar um líf og sögu þjóðarinnar þar, í 1000 ár, minningarnar um hetjurnar og andans göfugmenni, sem alt vildu í sölurnar leggja til þess að einstaklingar þjóðfjelagsins gætu lifað í friði innbyrðis og á þann hátt orðið landi og lýð til sem mestrar farsældar. Og jeg gæti trúað því, að einmitt þetta hafi hjálpað til, eða flýtt fyrir því, að hin meðfædda skáldskapargáfa Jóns Magnús- sonar fjekk- útrás með slíku snildarbragði, sem raun ber vitni. Jeg tel víst, að það hafi ver- ið erfið ganga fyrir Jón Magn- hvílíkt orð mig dynur yfir!" ússon, að flytja hingað, úr sínu En þeim verður þá einnig hugs- stórfagra og ástfólgna bygðar- að til framhaldsorða skáldsins: lagi, sem hann hafði fest svo „En jeg veit að látinn lifir; það er huggun harmi gegn". Jón Magnússon andaðist að kvöldi 21. f. m. á Landsspítal- anum að afstöðnum uppskurði, 47 ára að aldri. Hann átti, mörg síðustu árin, við þrálátan sjúk- dóm að stríða, sem hann bar með fádæma þreki og rósemi. En nú fanst honum, að ekki yrði lengur biðið með róttæk- ari aðgerðir, sem lauk með því, að hann hneig í valinn. Jón Magnússon var einn hinna f jölmörgu búsettu Reyk- víkinga, sem ólst upp í sveit og fluttist hingað sem ungur maður. Hann ólst upp í Þing- vallasveitinni, við hinn fræga sögustað, Þingvöll, og hefir það að sjálfsögðu haft mikil á- hrif á hinn gáfaða og við- mikla trygð við, að hann f jekk leyfi til þess fyrir nokkrum ár- um, án nokkurra rjettinda, að taka reit til trjáræktar í Hvannagjáarbrekku í Þing- vallalandi. Gróðursetti hann þar árlega hundruð trjá- plantna og hlúði að sem best. Lagði hann í þetta mikla vinnu og umhyggja hans fyrir því var óþreytandi. En hinn ungi mað- ur „átti svo frjálsan og fast- ráðinn hug, — sem f jeleysi gat ekki þokað á bug", að hann tók sig upp og flutti hingað, þar sem fleiri úrræði voru fyrir hendi. Og ferðin hepnaðist, lánið var með honum. Hann lærði sína iðn, stofnaði síðan farsælt heimili með konu og börnum, Tak hjer stórt iðnað- arfyrirtæki, orti mörg ágæt kvæði, sem út voru gefin við y###»«»#<t«<WW#<!>«OX##X####>»|#W»>PM< bestu viðtökur og var elskað- ur og virtur af öllum, sem kyntust honum. Hann var því sannarlega lánsmaður, enda var hann sjálfur sinnar gæfu smiður. Hann var svo óvenju vel gerður maður, að aít hlaut að snúast honum til góðs. Og lífið brosti við honum, er hann árið 1930 gekk að eiga eftirlif- andi konu sína, frú Guðrúnu Stefánsd., alþm. í Fagraskógi, merka og vel skáldmælta konu, eins og kunnugt er. Eignuðust þau 4 börn, 1 son, sem dó ung- ur, og 3 elskulegar dætur, sem enn eru í æsku. Kvæði Jóns Magnússonar munu lifa meðan íslensk tunga er töluð og minningin um drengilegan mann mun altaf lifa í hugum samtíðarmanna hans. Skáldfrægð hans fór ört vaxandi, hann átti djúptæk í- tök í hugum manna um alt lánd. Merkur og víðlesinn mað- ur utan af landi sagði nýlega við mig, að hann teldi skáld- verk Jóns Magnússonar, „Björn á Reyðarfelli", það besta, sem hann hefði lengi lesið. En Jón Magnússon kom víð- ar við og áhrif hans náðu til margs. Eitt hið merkasta, sem hann vann síðustu árin, tel jeg starf hans við undirbúning hinnar nýju sálmabókar. Hon- um var það hugstætt starf, sem hann leysti af hendi af alúð, eins og annað, og lagði í það mikla vinnu. Verður það starf hans aldrei fulllaunað, eða þakkað sem vert væri. Sálma- bókin verður áreiðanlega mörg um meira virði fyrir þau verð- mæti, sem hann rjeði að þang- að kæmust, og mun það ekki hvað síst eiga við um val hans á sálmum Hallgríms Pjeturs- sonar. Jón Magnússon unni ættjörð sinni og þjóð og vildi sóma þess, framfarir og frelsi í öllum greinum. Hitt er annað mál, að honum gast ekki að ýmsu í þjóð lífinu. Hann óskaði þjóð sinni svo veglegs hlutskiftis og fanst svo mikið til um landið, að hann vildi ætlast tií þess, að hver og einn styddi að velferð heildarinnar og að einstaklings hyggjan og flokksræðið kæmi þar ekki til greina. Honum sárnaði það, sem hverjum öðr- um góðum dreng, þegar lands- ins börn gerðust til þess, að vjefengja og níða rjett sinnar eigin þjóðar. Að slíkum manni er hinn mesti skaði. En þó ald- urinn yrði ekki hár, lá þó mik- ið eftir hann og hann náði því æðsta og hæsta marki, sem náð verður hjer á jörð, að vera góð- ur maður. Við erum hljóðari og þrungn ari alvöru við lát þessa mæta manns. Vinir hans og allir, sem kyntust honum, sakna hans og harma, að samleiðin hjerna varð ekki lengri. En þyngstur harmur er þó kveðinn að konu hans og ungu dætrunum þrem- < > < • < • SPAÐKJÖT Verslanir, útgerðarfyrirtæki, matsölu- hús, vegaverkstjórar og aðrir, sem ætla að fá spaðkjöt hjá oss, þurfa að kaupa það sem fyrst, því birgðir vorar þrjóta innan skams. Sambaitd ísl. samvinnufjelaga Sími 10$0. ur, skyldifólki og vandamönn- um. En þeim og oss öllum, sem. kyntust honum, á að vera: harmabót, endurminningin um óvenjulegt valmenni. Jeg þyk- ist líka viss um, að það sje ekki í anda hans, að við sýtum og', grátum burtför hans. Hitt: mundi honum meira að skapi, að þjóðin manni sig nú upp til sameiginlegra átaka í öllu. góðu, hafni innbyrðis stríði og sundrung og vinni í einingu og af alúð hjartans að sönnum verðmætum fyrir þjóðina. Þá mundi vel vegna, eins og þrá hans stóð til. Jeg þakka þjer, vinur, fyr- ir samveruna. Hittumst heilir á Feginslandi. Jeg læt að lok- um listaskáldið kveðja skáldið góða: Flýt þjer, vinur, fegra heim; krjúptu' að fótum friðarboð- ans og fljúgðu' á vængjum morg- unroðans meira' að starfa guðs um geim. Steindór Gunnlaugsson. Viðræðisfundur í Brellandi London í gærkveldi. ¦— Að- stoðarutanríkisráðherra Banda- ríkjanna, Edward R. Stettinius, mun á næstunni fara tii Lond- on til samninga við Breta um mál, sem ekki koma beinlínis hernaði við. — Meðal þeirra mála, sem tekin verða fyrir á ráðstefnu þessari, verða olíumál in í löndunum við austanvert Miðjarðarhaf, einnig hina fyr- irhuguðu olíuleiðslu Banda- ríkjamanna austur þar. Flugvjelaskipi sökt. London í gærkveldi: — Breskir kafbátar hafa sökt jap önsku flugvjelaskipi, 8.000 smál. að stærð. Var skipinu sökt með tundurskeyti. Ennfremur hafa kafbátar Breta sökt fleiri skipum fyrir Japönum síðustu daga og laskað beitiskip Skíðadragtir teknar upp í dag, KlæðaversL Andrjesar Andrjessonar U. Verksmiðjur og vöruafgreiðslur. Getum nú útvegað frá Bandaríkjunum hina þektu ty L A 1% 14 dráttarvagna ásamt tilheyrandi vögnum. Talið við os% sem fyrst. GÍSLI HALLDÓRSSON 1 VERKFRÆÐlNGAR & VJELASALAR

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.