Morgunblaðið - 22.06.1945, Blaðsíða 7

Morgunblaðið - 22.06.1945, Blaðsíða 7
Föstudagur 22. jjúní 1945. MOBGDNBLABID LÍFSSKODANIR JAPANA ÞEGAR Bandaríki Norður- Ameríku fóru að beina hern- iíðaraðgerðum sínum frá Ev- rópu til Kyrrahafsins, urðu her mennírnir að horfast i augu við þá staðreynd, að þeir voru að heyja styrjöld við guð. Floti þeirra var þegar búinn að leggja undir sig hinar ystu eyjar í ríki guðsins. Flugher þeirra var á góðum vegi með í:ð jafna borgum hans við jörðu. Og nú var landherinn íið búa sig undir lendingu á hinni heilögu jörð heimalands F hans. í augum þeirra, sem tilbiðja þenna guð, er slíkt helgispjöll, ekki síður en kirkjurán í aug- um innrásarmannanna. Flestir Ameríkanar gerðu sjer ekki grein fyrir þessum helgispjöll- um. Þessi guð kom þeim fyrir sjónir sem fremur tannstór, hjólbeinóttur, væskilslegur lít- ill náungi með gleraugu. En í augum 70 miljón Japana, var hann guðdómlegur. Han»- var keisarinn Hirohito. Smám saman eftir að Amerí- kanar fóru að lenda í blóðugum bardögum við þessa óvini sína, fóru þeir að gera sjer það ljóst, að fyrir hugskotssjónum Jap- anans, sem hvað menningu snerti var þeim algerlega fram- andi, ef til vill ekki skyldari þeim heldur en Neanderthal- maðurinn, var Hirohito tákn landsins sjálfs — Japan. Hann var ímynd hins sameinaða óvin ar. Hanri var sjálfur þjóðar- andinn með öllum sínum mót- sögnum — æðislegri grimmd og viðkvæmni fyrir öllu fögru, hamslausu ofstæki og þolin- móðri hlýðni við yfirboðara, margbrotnum helgisiðum og dýrslegum' löstum, venjubundn um aga og hroðalegum æðis- köstum, fullkominni sefjun af hinu guðdómlega hlutverki sínu og á hinn bóginn tilsvar- andi sefjun af hinu mikla ver- aldarvaldi. í þessum skiiningi hlaut styrj öldin við Japan óhjákvæmilega að verða styrjöld gegn keisar- anum. í þessum skttningi hlaut dreyfing Bandaríkjahersins frá vestri til austurs að beinast fyrst og fremst að goðsögninni um hinn guðdómlega Mikado, sem stjórnaði guðdómlegri þjóð í styrjöld. Óhreinir Bandaríkja hermenn og landgönguliðar, er nýlega voru að grafa hina þraut seigu óvini út úr fylgsnum þeirra á Okinawa og Luzon, voru jafnframt að grafa þessa goðsögu út úr hugarfylgsnum Japanans. Hver var þessi maður, sem jafnframt var guð? Þúsund ára ríkið. HIROHITO keisari rekur upp runa sinn aftur í gráa forn- eskju. í upphafi, segir saga Japana, var himinrl og jörð eitt, frumslím svífandi í tóminu eins og marglitta í vatni. Þá fekk veröldin form. í upphimninum birtust hinir fyrstu guðir. — Himnafaðirinn, Izanagi, stóð uppi á Bifröst og dýfði hinum gullna sprota sínum í hafið. — Droparnir, sem fjellu af sprot- anum, þegar hann lyfti honum, Sonur sólarihnar Grein sú, sem hjer fer á eftir, er þýdd úr ameriska tímaritinu „Time". -— Lýsir hún vel því regindjúpi, sem staðfest er milli lífsskoð- ana Japana annars vegar og vestræns hugs- unarháttar hins vegar. ekki lakari sundmaður en hver annar. Hernaðarandinn. Við'hið kyrrláta og einangr- aða uppeldi Hans keisaralegu hátignar, var mikil rækt lögð við það, að innræta sveininum áhuga fyrir hernaði og öllu þvi er að hermensku laut. Tveir hinir fyrstu ráðgjafar keisarans voru herforingjarnir Maresuke Nogi, sigurvegarinn ar, Jimmu, fyrsti keisari i Jap £rá Port Arthur, og Heihatiro an. Hann skipaði niðjum sínumjToyo, flotaíori.igi, sem v?ð Tsu að færa öll hin átta horn al- shima hafði sökkt hinum þrek- heimsins undir þak Japans. jlitla rússneska flota í einni af Þannig varð upphaf hinnar, hinum áhrifaríkustu sjóorust- guðdófnlegu keisaraættar árið um veraldarsögunnar. að ströndum Japans. Hann bað aðí nef sitt — og stormguðinn varð. til. Hann baðaði hægra auga sitt •— og tunglguðinn varð til. Hann baðaði vinstra auga — og sjá, hin dýrðlega Amaterasu, sólgyðjan skapað- ist. Siðar sendi sólgyðjan barna- barn sitt, hrísgrjónaprinsinn til jarðarinnar til að stjórna henni. Á sínum tíma varð svo barna- barna-barna-barn sólgyðjunn- Þegar hinn verðandi keisari yar 10 ára gamall, dó Meijii, keisari, en Nogi, hershöfðingi ákvað að nota tækifærið og inn prenta sveininum rækilega það, sem þýðingarmest var við upp eldi hans, sem sje siðareglur Shintotrúarinnar. Og það, sem hann gerði til þess. hefir hlotið að hafa mikil áhrif á drenginn. Þegar hinn aldraði hershöfðingi og kona frjettu um lát keisar- ans, hreinsuðu þau sig, sam- kvæmt reglum Shintotrúar- innar. Því næst lögðust þau á knje fyrir framan heimilsskrín ið og frömdu kviðristu. en sam kvæmt gömlum Shintotrúarsið, sem nefndur er junshi, ber þjónum að fylgja húsbændum sínum í gröfina. Síðar gætu amerískir hermenn, sem eru þrumulostnir yfir því, er jap- anskur hermaður lætur hand- sprengju tæta sig í sundur, eða drekkir sjer, fremur en að falla í hendur óvinunum, riíjað upp 660 fyrir Kristsburð, en Hiro- hito, keisari, Hans göfuglynda, dygðum prýdda, dýrðlega Há- tign, hinn keisaralegi sonur himinsins yfir Dai Nippon (hins mikla Japan), er 124. af- komandi þessarar ættar, en for lögin hafa ákveðið honum það hlutverk að reyria að fram- kvæma boð Jimmus, keisara. Afsprengi aldanna. Hirohito fæddist í svefnher- bergi Aoyama , hallarinnar í Tokio 29. apríl 1901. Japan var einmitt á þeim tíma að endur- fæðast. Það voru liðin 48 ár siðan hinn ameriski yfirsjóliðs- foringi, Matthew Calbraith Perry, hafði opnað hafnir lands guðanna fyrir verslunarviðskift um við Bandaríkin og jafnframt fyrir vestrænum áhrifum. Fjór- um árum síðar átti þáð fyrir Japan að liggja, að sigra hið víðattumikla Rússland og verða forusturíki Austurálfu. Afi Hirohitos, hinn ríkjandi f'yrir sjer söguna um þetta verk keisari var hinn sköllótti, slæg Nogos, hershöfðingja. vitri Meijii, keisari, en fyrir | En í augum Hirohitos hlýtur hans tilstilli hafði þjóðin opnað þetta að hafa verið dýrðlegt — land sitt fyrir vestrænum áhrif síðasta skírn hinnar þjóðlegu um. Faðir Hirohitos var hinn trúar, sem kennir, að styrjaldir sjeu eftirsóknarverðasta frægð hvers manns, að skilyrðislaus^ hlýðni sje aðalmarkmið mann- Jífsins, að alger sjálfafneitun sje glæsilegasti friðurinn — andleg ofstækisstefna, forn- eskjulegri og áhrifaríkari en sjuki Yoshihito, sem var sturl- aður er hann ljest. » Leyndin yfir uppeldi keisarans. Guðirnir æskja leyndar og yfir bernsku Hirohitos ríkti eins mikil leynd eins og guð- Jirnir gátu framast óskað. Hann nokkuð það, sem nasistar hafa j var alinn upp með keisaralegri getað látið sig dreyma um. leynd og kom sjaldan fyrir augu hinna væntanlegu þegna sinna (það þótti minnisstæður atburður, þegar hann sýndi það lítillæti að heimsækja dýra- garðmn). til við það að búa japönsku þjóðina undir hið guðdómlega sigurhlutverk. Það var Shinto, sem ól á hinni ofsafengnu þjóðernis- stefnu. 1. grein japönsku stjórn arskrárinnar er innblásin af anda þessarar trúar, en hún segir: Yfir japanska heims- veldinu mun ríkja óslitin röð keisara um aldir alda. Og 3. gr. segir: Keisarinn er heilagur og friðhelgur. Það var Shinto, sem innrætti japönskum laga- nemum setninguna: Vilji keis- arans er hin einu sönnu lög. — Og Shinto kendi japönskum hermönnum regluna. Þeir, sem í orustu falla með orðin „Tenno Heika Bonza" (Lifi keisarinn) á vörunum, verða heilagir, hvort sem þeir hafa verið góð- ir eða vondir í þessu lífi. Shinto var það einnig, sem gerði keisarann að tákni allr- ar þjóðarinnar. Hirohito hefir sjaldan eða aldrei vikið hárs- breidd frá hinum kröfuhörðu trúarreglum. Krónprinsinn. ' I æsku sinni var Hirohito þyrstur í þekkingu á öllu þvi, sem vestrænt var, eins og marg ir þegnar hans urðu síðar. — Hinir virðulegu stjórnmála- menn, er næst stóðu- krúnunni, voru menn með vestrænar hug myndir, eins og Saionji prins, sem beitti sjer fyrir því, að sett væri á stofn fulltrúaþing, í jap önskum anda þó, með einskon- ar þingbundinni sttjórn. Árið 1921 ákvað Hirohito krónprins að fara utan og naut þar stuðn- ings þessara manna. Aldrei áð- ur hafði neinn af sonum sól- arinnar yfirgefið land guðanna. Ofstækisfullir Shintodýrkendur fyltust heilagri vandlætingu og höfðu í hótunum um það að varpa sjer fyrir járnbrautina, sem flutti hans keisaralegu há- tign til skips. En Hirohito komst úr landi og þessi 20. aldar kvið ristuaðferð var aldrei notuð. í Evrópu, sem þá var að byrja að rísa úr rústum; eftir hinar gífurlegu eyðileggingar heims- styrjaldarinnar fyrri fannst þessum búlduleita gleraugna- prins hann altaf vera að fremja stað einhver helgispjöll. í París fór hann út að versla og uppgötv- aði þá, að hann var fjelaus, en samkvæmt hinum keisaralegu siðareglum, má hann ekki snerta peninga í London rugl- aðist hann í langri ræðu. sem hann var að lesa upp. Áheyr- endurnir, sem voru allsendis ósnortnir af Shinto, áttu bágt með að bæla niður í sjer hlát- urinn. Og þegar hann tók sjer ,far með sporvagni, dulbúinn, hirðavinnar tók hann sje fyrir eiginkonu, Nagako prinsessu af Satsuma ættinni, en sú ætt stóð þá utan við þann þrönga ættahring, sem mátti gifta dæt ur inn í keisaraættina. Þegar stundir liðu, eignaðist hann með henni fimm dætur og tvo sonu, en sá eldri þeirra er krón prinsinn Akihito, sem nú er 1 t ára. Vegir gtiðanna. Fyrir 1300 árum kom Búddha- trúin og .útrýmdi að nokkuru leyti Shintotrúnni eða bar að Iminsta kosti mikinn skugga á ,og vagnstjórinn visaði honum út fyrir það, að hafa ekki miða, \ gekk alveg fram af honum. 1 Krónprinsinn sneri aftur til Japan með nokkrar- Ji-estrænar hugmynrtir í kollinum. Hann reyndi þessa hugmynd sína a nokkrum stúdentum, sem hann taldi vera tilleiðanlega til að Keisarinn. Árið 1924 varð Hirohito rík- "* isstjóri. Fjórum árum síðar tók hann. formlega við krúnunni með allri þeirri pomp og pragt, sem aldagamlar, Kefðbundnar venjur fyrirskipuðu. Hann íklæddist hinum æfa- forna, gula klæðnaði forfeðra sinna. Frá Tokio ók hann í gullnum vagni til hinnar gömlu höfuðborgar Kyoto. Þar las hann, með tilbreytingarlítilli röddu, eiðstaf sinn og tilkynti svo sina eigin valdatöku. Al- einn gekk hann, einu sinni fyr- ir miðnætti og einu sinni eft- ir miðnætti, að skríni formóð- ur sinnar, Sólgyðjunriar, og færði henni fórn, hin heilögu hrísgrjón. Því næst tók hann til að gegna hinum keisaralegu skyld um með iðni skrifstofumanns- ins. Eftir venju ákvað hann valdatímabili sínu nafn, en það- var Showa, sem þýðir „upplýstur friður". Hann gaf eftirfarandi skýringu á nafn- gift þessari: „Jeg hef komið á vígvelli heimsstyrjaldarinnar, og- við það að sjá þar viður- stygð eyðileggingarinnar, hefi jeg öðlast skilning á nauðsyn góðrar sambúðar milli þjóð- anna". Þessi skilningur hjelt hon- um ekki frá því, að leggja blessun sína yfir innráátna I Manehuriu 1931, innrásina i Norður-Kína 1937 og árásina á Pearl Harbour 1941. Þau of- stækisöfl, sem höfðu skapað ríki hans, sköpuðu einnig stöðu hans i því. Stjórnmálamcrm þeir, sem voru vestrænir í hugs unarhætti, menn eins og Kono ye prins og Hiranuma, hurfu af sjónarsviðinu, en í þeirra komu metnaðargjarnir hershöfðingjar og aðmírálar eins og Kenji Doihára, Hideki Tojo, Isozoku Yamamoto. — Helstu trúnaðarmenn og ráð- gjafar Hirohitos, aðalsmenn eins og Kido, innsiglisvörður og fyrverandi hirðstjóri, Kantaro Suzuki, sem nú er forsæt.isráð- herra, voru settir af og ungir menn, fullir þjóðardrambs, komu í þeirra stað. — Sumir hinna. rólegri manna voru myrtir i hinni blóðugu upp- reisn, sem gerð var árið 1936. Meira. Hann er sagður hafa verið hans eins og Shogunatar (her- fremur kyrlátur. atkvæðalítill, foringjar, sem á tímabiH tóku og hliedrægur drengur. i völd keisaraættarinnar að nokk. gera lítið úr formsatriðum, en Enda þótt hann væri rindils- uru leyti í sínar hendur), báru hinir aðdáunarfullu stúdentar legur og herðalítill, iðkaði hann skugga á keisaraættina. En ár- | gerðu þó engan aðsúg að hon- allar mögulegar iþróttir, jafnjið 1868 var Shinto (sem þýðir.um storknuðu í Japanshafi. Himna sagði hann: — Jeg er eigin- faðirinn hreinsaði sig með því lega ekki fær í neinni íþrótta- vel glímu. Mörgum árum síðar vegir guðanna) gerð að ríkis- trú, dýrkun hinna dauðu og íorfeðradýrkun komst í al- Hirohito yar heppnari. þeg- ar hanri tók þá ákvörðun að láta ástiria ráða kvönf angi — Andrea Þ. Stefánsd. Framh. af bls. 2 messuhimní nýrrar veraldar. Á öldum Ijössins hefir hún nú - flust inn i óumræðilega birtu og fegurS hins eilífa. dags. S. að baða sig í hafinu, sem fjell grein. Þó held jeg, að jeg sje gleyming og nú var aftus tekið'sma. Þratt fyrir motspyrnui LISTERINE T-ANNKBEM

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.