Morgunblaðið - 29.03.1946, Síða 6

MORGUNBLAblÐ
Föstudagur 29. m,ars 1946

Útg.: H.f. Árvakur, Reykjavík.
Framkv.stj.: Sigfús Jónsson.
Ritstjórar: Jón Kjartansson,
Valtýr Stefánsson (ábyrgðarm.).
Frjettaritstjóri: ívar Guðmundsson.
Auglýsingar: Árni Garðar Kristinsson.
Ritstjórn, auglýsingar og afgreiðsla,
Austurstræti 8. — Sími 1600.
Áskriftargjald: kr. 8.00 á mánuði innanlands,
kr. 12.00 utanlands.
í lausasölu 50 aura eintakið, 60 aura með Lesbók.
Ómaklegar árásir
SKRIF Þjóðviljans um Landsbanka íslands eru í
hæsta máta ógeðsleg og ómakleg í alla staði. Blaðið er sí
og æ með þá aðdróttun í garð þjóðbankans, að hann hafi
öll útispjót til að eyðileggja nýsköpunaráform ríkisstjórn-
arinnar. Telur blaðið það því ganga glæpi næst, að ætla
að fela stjórnendum þessa banka framkvæmd stofnlána
til handa sjávarútveginum.
★
I sambandi við þessi furðulegu skrif Þjóðviljans, er
rjett að minna á ummæli fjármálaráðherrans við eldhús-
umræðurnar á Alþingi í vetur, er hann svaraði ádeilu
atvinnumálaráðherra á Landsbankann. Fjármálaráðherra
mintist fyrst á nýbyggingarreikninginn og kvað það eng-
an veginn sök stjórnar Landsbankans, að nokkur dráttur
varð á að ganga frá reikningnum. Því næst sagði f jármála-
ráðherrann:
„(Tnnur afskifti sem jeg hefi haft við bankann í sam-
bandi við nýsköpunina eru þau, að hann hefir veitt sam-
tals 15 milj. kr. vaxtabrjefalán til þess að koma upp síld-
arverksmiðjum. Hann veitti þau með öllu tregðulaust og
með kjörum, sem fram að þessu hafa verið talin mjög
hagstæð. Þá veitti bankinn og bráðabirgðalán til að festa
kaup á togurunum í Bretlandi, lán sem verða mun vaxta-
laust að minsta kosti til næstu áramóta. Hann annaðist og
tryggingu fyrir skipakaupunum í Englandi fyrir ákaflega
sanngjarna þóknun og tók að sjer yfirfærslur á andvirði
þeirra fyrir þóknun, sem nemur % af því, sem öðrum
banka hefir verið greitt fyrir yfirfærslur á andvirði Sví-
þjóðarbátanna. — Öll þessi viðskifti máttu heita afgerð
i einu símtali og geta menn af því sjeð, hvern fjandskap
bankinn sýndi þessari nýsköpun“.
★
Af þessum ummælum fjármálaráðherra geta menn sjeð
á hve sterkum rökum sú ásökun Þjóðviljans er, að Lands-
bankinn hafi sýnt nýsköpunaráformum ríkisstjórnarinnar
fjandskap. Hið sanna er, að bankinn hefir í einu og öllu
greitt fyrir nýsköpuninni, þegar til hans hefir verið leitað.
Hitt er rjett, að stjórn Landsbankans mótmælti því,
að bankinn yrði með lögum skyldaður til að afhenda ann-
ari lánsstofnun verulegan hluta af geymslufje sínu og
gegn vöxtum, sem óþektir eru hjer á landi. En að þessu
var stefnt með frumvarpi Nýbyggingarráðs um fiskveiða-
sjóð íslands. Þar átti að skylda Landsbankann til að láta
af hendi 100 milj. kr. af geymslufje sínu og afhenda það
fiskveiðasjóði til útlána. Slík meðferð á þjóðbanka væri
áreiðanlega einsdæmi í heiminum. Þarf því engan að
undra, þótt stjórn bankans mótmælti þessu.
★
Nú er hinsvegar fundin sú lausn á þessu máli, sem
allir eiga að geta felt sig við, nema þá máske þeir, sem
haldnir eru einskonar ofsóknarbrjálæði gegn Landsbank-
anum.
Stjórn Landsbankans hefir fyrir sitt leyti fallist á, að
leggja fram umbeðnar 100 miljónir til stofnlána fyrir
sjávarútveginn. En að sjálfsögðu er það skilyrði af bank-
ans hálfu, að stofnunin sjálf annist þessi útlán, en ekki
önnur stofnun. Verður því stofnuð sjerstök deild í Lands-
bankanum, stofnlánadeild sjávarútvegsins, sem annast
þessi útlán. Vextir og önnur lánskjör verða að öllu
leyti hin sömu og ráð var fyrir gert í frumvarpi Nýbygg-
ingarráðs. Útvegsmenn og aðrir, sem lán þessi eiga að
njóta, fá hjer aðgang að lánum, sem verða hagstæðari en
áður hafa þekkst hjer á landi.
★
Stofnlánadeild sjávarútvegsins, sem Landsbankinn
tekur hjer að sjer að koma á fót, á áreiðanlega eftir að
verða lyftistöng margra risaframkvæmda á sviði sjávar-
útvegsins á komandi árum. Það situr því illa á þeim, sem
trú hafa á nýsköpuninni, að vera með hnútur og brigsl-
yrði til þjóðbankank. Hann á vissulega þakkir.skilið, en
ekki ámæli fyrir aðgerðir sínar.
'Uílverji álri^ar:
ÚR DAGLEGA LlFINU
Misnotkun
póstþjónustunnar.
„ÞAÐ ER SKRÍTIÐ hvernig
síminn er notaður", sagði karl
nokkur einu sinni, er hann
heyrði mann stórskammast inn
í heyrnartólið. Og það mætti
sannarlega bæta við, að það sje
skrítið hvernig pósturinn er
notaður. Sumir senda keðju-
brjef og þora ekki fyrir sitt
litla líf annað en að senda slík
brjef í 5—10 staði, „til þess að
þeir verði ekki fyrir einhverju
óláni“. Gæta þess ekki, að þeir
eru að láta einhvern gárung-
ann hafa sig að fífli, eða þeir
láta einhvern sálarsjúkan mann
hlaupa með sig í gönur. — En
það má segja, að keðjubrjefin
sjeu saklaus leikur á móti hót-
anabrjefunum, sem pósturinn
ber út án þess að vita hvað
hann er að færa fólki. Það er
ekki nóg með það, að það sje
misnotkun á póstþjónustunni,
að senda slík brjef, heldur er
það stórhættuleg iðja, sem get-
ur leitt af sjer sárustu leiðindi
fyrir viðtakanda.
•
Hótanabrjefafaraldur.
ÞAÐ VIRÐIST hafa gengið
yfir einhver hótanabrjefafar-
aldur hjer í bænum í vetur.
Hefir lengi verið hvíslað um,
að margir leikarar fengju ekki
frið fyrir þessum óþverra. í
sumum þessara brjefa er á-
kveðnum leikurum hótað eilífri
tortímingu, eða þeim er spáð
veraldlegum dauða fyrir aldur
fram og hinum herfilegustu
kvölum, ef þeir hætti ekki að
leika þetta hlutverkið eða hitt.
Blásaklausum leikurum var
í vetur hótað og þeir særðir í
nafnlausum brjefum fyrir að
þeir væru að snúa við trúar-
játningu Lutherstrúarmanna,
og nýlega hafa leikendur í öðru ^
leikriti fengið samskonar „trakt
eringar“ í hótana-brjefum1
fyrir að hafa tekið að sjer
hlutverk í leikritinu Skálholt,
eftir Guðmund Kamban.
Það er sannarlega hart fyrir
áhugaleikará, sem eyða frí-
stundum sínum til að skemta
og gleðja aðra skuli ekki fá
að vera í friði fyrir þessari
sjúku ástríðu sumra manna, að
skrifa meðborgurum sínum
hótanabrjef.
Hver hefir beðið um
kvenfólk frá Finnlandi?
Víðförull skrifar:
„í FINSKU búnaðarblaði,
sem hingað hefir borist, er frá
því sagt að fyrirspurn hafi bor-
ist frá íslandi um það, hvort
Finnar gætu ekki sent hingað
verkafólk, fyrst og fremst
kvenfólk.
Innflutningur erlends verka
fólks er það vandamál, að til
hans verður vart efnt að ráði,
nema opinberar aðgerðir komi
til. Er því full ástæða til að
upplýst verði hvaða aðili það
er sem hefir gengið fram fyrir
skjöldu í þessu máli, á mjög
vafasaman hátt. Það er í fersku
minni að í búnaðarblaðinu
Frey var nýlega rætt um inn-
flutning á kven^ólki frá Finn-
landi á miður smekklegan hátt.
Þótt viðskifti vor við Finna
sjeu eigi mikil, hugsa margir
hlýtt til þeirrar þjóðar, og er
óþarft og full óhæfa að gera
vandræði Finna og viðskifti
vor við þá að fíflsskaparmál-
um.
Spellvirki í Hafnarfirði.
— Eftirfarandi brjef hefir
„Daglega lífinu“ borist
„Hr. Víkverji.
UM SÍÐUSTU HELGI voru
brotnar um 90 rúður í geymslu
húsi í Hafnarfirði. Auk þess
voru brotnir fleiri tugir af rúð-
um í hermannaskálum, sem
notaðir eru til vörugeymslu.
Brotnar upp hurðir og sterk-
ir járngluggar brotnir í sund-
ur. Áður hafði stór járnslá, sem
2—3 þurfti til að koma á vöru-
bíl horfið og margt fleira.
Það var sú tíðin, og það ekki
fyrir löngu síðan, að Hafnar-
fjörður var rólegur staður, þar
sem óhætt var að leggja frá
sjer hluti næturlangt, án þess
þeir væru hreyfðir, og heimsku
leg óþokkaverk eins og að fram
an greinir þektust þar ekki.
Þessu þarf að kippa í lag.
Verk sem þessi skapa útgjöld,
sem enginn hefir gott af, og
einhverntíma getur farið líkt
fyrir þessum piltum, eins og
þeim, sem höfðu á burt með
sjer 2 pakkhúshurðir,' sem
voru fyrir húsi einmitt á þess-
um stað“.
Skemdaverk í
Reykavík
EKKI ER HÚN ÞOKKALEG
þessi saga úr Hafnarfirði, en
því miður er líkar sögur að
segja annarsstaðar af á land-
inu. Þannig er þetta hjer í
Reykjavík. Það er ekki hægt
að hafa nokkurn skapaðan hlut
í friði fyrir spellvirkjum, eða
skemdarvörgum. Hefir oft ver-
ið á þetta minst áður hjer í
dálkunum.
Skólakrakkar ganga með krít
um bæinn og sóða út húsveggi,
bíla og annað, sem þau sjá á
götunum með allskonar dóna-
yrðum.
Það má ekki standa skúr,
eða kofi auður yfir eina nótt,
án þess að rúður sjeu brotnar,
hurðir brotnar eða teknar af
hjörimum.
Það er ekki gaman að eiga
við þetta skemdaræði í fólki.
Það er eins og fullorðnir, jafnt
og börn hafi ekki neina tilfinn-
ingu fyrir verðmætum, en
hinsvegar óseðjandi löngun til
að skemma.
Á INNLENDUM VETTVANGI
íslensku handrilin í Danmörku
HVAÐ EFTIR ANNAÐ hafa
menn haft ástæðu til að furða
sig á greinum í dönskum blöð-
um um afhending íslensku
handritanna. Samninganefnd
Dana kemur hingað í vor, og
þá má vænta þess, að mál
þetta verði útkljáð. Af grein-
um dönsku blaðanna verður
helst ráðið, að höfundur þeirra
óttist að hinir dönsku samn-
ingamenn, er hingað koma, fall
ist á að afhenda handritin. Með
greinunum sje verið að vara þá
við. Þeir megi fyrir engan mun
láta íslendinga leiða sig í gön-
ur. Þeir megi ekki láta hand-
ritin af hendi — jafnvel ekki
upp á þau býti, að Færeying-
ar fái fiskveiðarjettindi hjer í
staðinn(!). Handritin verða að
vera kyrr í Danmörku. Vegna
þess að svo hafi Árni Magnús-
son fyrir mælt. vegna þess að
ísland sje svo afskekt, hingað
komist menn ekki nema með
miklum tíma og fyrirhöfn. Hjer
verði fjársjóðurinn grafinn fyr
ir mentamönnum heimsins, er
þurfa á handritunum að halda
o. s. frv. Þetta hefir verið tónn-
inn í dönsku blöðunum.
Að , síðustu kemur það svo
uppúr kafinu hjá dr. frú Lis
Jacobsen, að Danir megi ekki
missa af handritunum, því þau
varpi ljóma yfir Danmörku.
★
Hinn danski sendikennari
sem hjer er við Háskólann,
Martin Larsen hefir tekið í
þetta mál frá hinu íslenska
sjónarmiði á drengilegan hátt,
bæði hjer í blaðinu og annars-
staðar. Hann sem aðrir, furð-
ar sig á ummælum frú Lis
Jacobsen. Er enginn vafi á því,
að afstaða almennings í Dan-
mörku er mjög á sömu lund og
afstaða sendikennarans í mál-
inu. Hinar meird og minna ofsa
fengnu greinar í dönsku blöð-
unum, út af þessu máli hafa
fengið svip sinn af því að höf-
undar þeirra finna til þess, að
rök þeirra sannfæra menn
ekki, hvorki með þeirra eigin
þjóð, nje hjer á landi.
★
Þegar vitnað er t. d. í Árna
gamla Magnússon og vilja hans
í málinu, þá mun margur
spyrja hvort líklegt væri að
Árni hefði dregið handritin til
Hafnar, ef hjer hefði á hans
dögum verið annar eins
geymslukostur og þau tök á
varðveislu og útgáfu sem nú
eru. Höfn var höfuðstaður ís-
lands þá, en er það ekki leng-
ur.
Einkennilegasta viðbáran í
dönsku blöðunum er sú, að
handritin megi ekki vera á svo
afskektum stað sem Reykjavík.
Það muni torvelda afnot þeirra
og draga úr gagni þeirra fyrir
vísindin.
★
En hvernig hefir það tekist
að koma handritum Árna
Magnússonar safnsins fyrir al-
menningssjónir þá hálfa þriðju
öld, sem þau hefir verið varð-
veitt í Kaupmannahöfn? Er
það ekki svo, að þar sje enn
fjöldi miðaldahandrita, sem
ekki hafa verið gefin út ennþá?
Mjer skilst að útgáfustarfsemi
og bókmenning okkar íslend-
inga sje að því leyti frábrugðin
bókmenning allra annara Ev-
rópuþjóða, að mörg miðalda-
handrit okkar, hafi enn feng-
ið að liggja ósnert og rykfalla
í bókahillum án þess að vera
gefin út.
★
Manni sýnist að þetta flögri
fyrir hinni virðulegu frú dr.
Lis Jacobsen, þar sem hún seg-
ir í grein sinni í Berlingatíð-
indum, að ljá mætti máls á
því, að íslendingum yrði lánuð
yngri handrit úr Árna Magn-
ússonar safni; í svo sem 25
(Gjörið svo vel að fletta á
bls. 8, 1. dálk\