Morgunblaðið - 28.07.1949, Blaðsíða 6

6
MORGUNfíLAÐlÐ
Fimmtudagiur 28. júlí 1949. •
I y^r ^rifar:
Útg.: H.f. Árvakur, Reykjavík.
Framkv.stj.: Sigfús Jónsson.
Ritstjóri: Valtýr Stefánsson (ábyrgðarm.)
Frjettaritstjóri: ívar Guðmundsson.
Auglýsingar: Árni Garðar Kristinsson.
Ritstjórn, auglýsingar og afgreiðsla:
Austurstræti 8. — Sími 1600.
Áskriftargjald kr. 12.00 á mánuði, innanlands,
kr. 15.00 utanlands.
í lausasölu 50 aura eintakið, 7f aura me® LerbHL
UR DAGLEGA LIFINU
Tala ekki um stríð!
„ÞAÐ ER ómögulegt að hugsa sjer friðsamari manneskj-
ur á jörðinni en Rússa“, sagði Halldór Kiljan Laxness við
ritstjóra Þjóðviljans um daginn. Hann sagði ennfremur:
„í Sovjetríkjunum er aldrei talað um stríð, eða reynt að
hræða fólk með stríði“.
Þetta var eitt hið helsta, sem skáldið hafði af frjettum
að færa, úr hinu austræna ríki.
Aðrir hafa nokkuð aðra sögu að segja af því, hvort hið
friðsama fólk þar eystra heyri aldrei neitt um stríð.
í skýrslu, sem nýlega hefir verið gefin út um hinar rúss-
nesku ungliða og æfingasveitir, segir svo frá:
— Ráðstafanir Sovjetríkjanna sem gerðar eru til þess að
undirbúa æskuna undir hernað, voru mjög auknar á árinu
1948. Hinar svonefndu sjálfboðasveitir voru endurskipu-
lagðar og auknar og þeim fengin ný yfirstjórn. En samt
sæta þær opinberri gagnrýni iyrir það að þær undirbúi ekki
rússneskan æskulýð nægilega undir hernað.
Drengir, sem alast upp í Sovjetríkjunum, verða að láta
sjer lynda að fá löng kynni af meðferð morðtóla, svo sem
fallbyssna, skriðdreka o. s. frv.
Æfingasveitir æskulýðsins voru áður undir einni stjórn.
Þangað til í maí 1948, að sveitunum var skift í þrennt. Svo
sjerstakir æfingaflokkar eru til þess að undirbúa æsku-
lýðinn undir herþjónustu í iandhernum, aðrir eru fyrir
sióherinn og þeir þriðju fyrir flugherinn.
Tilgangurinn með öliu þessu brauki er vitanlega að kenna
unglingunum sem fyrst meðferð morðtóla, venja þá snemma
við að hugsa um hernað og ala upp í þeim hernaðaranda.
Eins og segir í rússneska blaðinu Literaturnaya Gazeta:
„Við verðum að skrifa þanmg um hernað, að næstu kyn-
slóðir elski vopnin og bardagana“.
Mjög harður agi er í unghngadeildunum. Er unglingun-
um beinlínis innprentaður baráttuhugur, með því að haldnir
eru fyrir þeim fyrirlestrar í klúbbum æfingasveitanna, þar
sem dáðst er að hernaðarafrekum.
Rússnesk íþróttafjelög eru einnig skylduð til að hafa
hernaðarþjálfun á starfsskrá sinni og kenna meðlimum
sínum. Enda eru íþróttafjelögin rekin öðrum þræði sem
æfingafjelög fyrir herinn.
Eitt sinn er Eisenhover hershöfðingi var á íþróttasýn-
ingu með Stalin marskálki, mintist einvaldurinn á það við
hinn ameríska hershöfðingja, að íþróttafjelög væru nauð-
synleg til þess að hægt væri að efla hernaðaranda með
þjóðinni.
Samkvæmt rússneskum heimildum voru 2V2 miljónir
rússneskra unglinga sæmdir heiðursmerkjum á árinu 1948,
fyrir áhuga þeirra og framfarir í herþjálfun æskulýðsfylk-
inganna. Svo talsverður árangur virðist þar hafa orðið. þrátt
íyrir hið friðsama hugarfar þjóðarinnar, sem Kiljan talar
um í viðtalinu við Þjóðviljann.
Að vísu geta 14 ára unglingar komist hjá því að taka
þátt í æfingum og þjálfun æskulýðsfylkinganna. En slík-
ur undandráttur eða hljedrægni er illa sjeð í einvaldsrík-
inu. Menn vita undur vel hvað bíður þeirra, er bregða út
tf þeim almennu reglum, sem yfirvöldin setja og ætlast
er til, að farið sje eftir.
Að sjálfsögðu er það eðlilegt að í Sovjetríkjunum sje eng-
inn áhugi fyrir því, að útbreiða þekkingu annara þjóða
á þeim hernaðaranda og þeim viðbúnaði, sem þar er Að
þeir sem boðnir eru í kynnisferðir til hins lokaða lands,
eigi ekki að gerast f jölorðir um þessa hluti þegar þeir koma
heim til sín. Vel má vera, að kynni Kiljans af Rússlandi
sjeu ekki meiri en svo, að hann hafi ekki vitað betur er
hann sagði Þjóðviljanum ferðasöguna að austan.
En þess er einnig að gæta, að það sem yfirstjórn komm-
únista fyrirskipar þeim að segja, það er fyrir þeim sann-
leikur, alveg án tillits til þess, hverjar staðreyndirnar eru,
fyrir sjónum annara manna. Einmitt Vegna þessarar sjer-
stöðu vitundarlífsins hafa kommúnistar skapað sjer „nýj-
‘an heim“, sem er fyrir þá eina, heim afturhalds og forheimsk-
unar, sem íslendingar eru alveg ófáanlegir til að gista.
í Kömbum.
HJER ÁÐUR fyrr fór hrollur
um marga er þeir heyrðu getið
um bifreiðaakstur niður eða
upp Kambaveg. Þótti það mesta
glæfraför og á fyrstu árum bif-
reiðanna hjer á landi var ekki
óalgengt, að varfærnir bifreiða-
stjórar ljetu farþega sína ganga
upþ og niður hlíðina, af ótta við
slys. Nokkur slys hafa orðið á
þessum vegi, en eru nú orðið
sjaldgæf, sem betur fer. Enda
hefir vegurinn verið lagaður,
breikkaður og rjettur, þannig
að ekki getur hann talist hættu-
legur, ef farartækin eru í lagi
og vel er stjórnað.
, „Guð gefi
bílnum . . .“
„GUÐ gefi bílnum góðan dag
í Kömbum" er setning, sem
höfð var eftir einum af ágæt-
ustu listamönnum þjóðarinnar.
Gott er að biðja um handleiðslu
hans, öllum vegfarendum, í
Kömbum, sem annarsstaðar.
En mannanna verk geta
einnig hjálpað til og þeirra er
þörf á Kambabrún til þess að
tryggja enn betur en gert hefir
verið öryggi manna.
Þar sem vegurinn hefst undir
Kambabrún er hengiflug til
hægri. Þarna þarf hið bráðasta
að setja grindverk úr járni, eða
raða steinum meðfram vegbrún
inni.
•
Má ekki dragast.
ÞAÐ mætti segja, að það geti
draslast að sumarlagi, að hafa
þenna vegaspotta framhjá
hengiflugi óvarinn og hættu-
legra sje það á veturna, til
dæmis í snjóþyngslum. En
þarna er hætta á ferðum einnig
á sumrin. Þokur miklar eru
þarna á fjallsbrúninni sem
kunnugt er allan ársíns hring.
Oft svo svört þoka, að ekki sjest
út úr augunum. Það má ekki
mikið útaf bregða til þess að
bíll fari of nálægt vegbrúninni
og ef hann fer útaf á þessum
spotta, þá — góða nótt.
Það má ekki bíða eftir slysi,
áður en þetta verður lagað.
A þjóðveginum.
ÞAÐ er svo tiltölulega stutt
síðan, að náðhús þóttu óþarfa
munaður á Islandi, að það eru
margir, sem ekki hafa áttað sig
á því, að þessi afdrep eru talin
sjálfsögð meðal siðaðra þjóða.
Og enn þann dag í dag þykir
það hálfgerður tepruskapur, ef
ferðamenn á Islandi leita sjer
skjóls á áningastöðum, ef þeir
þurfa að ganga einkaerinda
sinna.
Óþarft
hispursleysi.
MAÐUR, sem kom úr ferða-
lagi norður og austur á land
sagði mjer frá því, að alla leið-
! ina hefði hann verið að rekast
á menn, sem hafi áð i þjóð-
braut og lokið sjer af við bil-
ana á sjálfum veginum, án
þess að taka minsta tillit til
umferðarinnar.
Þetta er óþarfa hispursleysi.
•
Átti bágt með
skýringar.
ÞAÐ vildi svo til, að þessi mað-
ur var með nokkra erlenda
gesti í bíl sínum og hann segist
hafa átt bágt með, að skýra
þenna rammíslenska sið fyrir
gestunum.
Vel getur verið, að menn
sjeu svo blátt áfram, að þeim
sje sjálfum sama, þótt þeir geri
þarfir sínar undir bráðókunnug
vitni, en þeim verður að skilj-
ast, að það eru margir, sem
ekki kæra sig um, að vera vitni
að þessum einkamálum. Það er
fult eins mikið með tilliti til
annara, sem menn leita sjer
skjóls undir þessum kringum-
stæðum.
•
Ekki koma
hættumerkin.
OG úr því við erum komin út
á þjóðvegina, sem svo margir
ferðast um einmitt um þessar
mundir, væri ekki úr vegi að
minnast á eitt eilífðarmálið —
hættumerkin.
Þeim fækkar nú óðum. Sum
eru sundurskotin, önnur hafa
verið feld, annað hvort af
manna eða náttúrunnar völd-
um. En engin ný koma í stað-
in.
Jeg man ekki hvort það var
í fyrrasumar, eða hitteðfyrra,
sem tilkynt var, að fengist hefði
gjaldeyrisleyfi fyrir hættu-
merkjum á vegina, frá Noregi,
eftir að búið var að nudda hjer
í dálkunum sí og æ um ófremd-
arástandið á þessu sviði.
Nú er enn komið mitt sum-
ar og ekki bólar á hættumerkj-
unum. Kanski að það hafi verið
ákveðið, að leggja þau niður
með öllu. — Þá væri gott, að
það yrði þá sagt afdráttariaust.
•
Gengið út í öfgar.
NOKKUÐ er gengið út i öfgar
með lokun fyrirtækja vegna
sumarfría. Þar sem hægt er að
koma því við að gefa öllu
starfsfólkinu leyfi í einu er það
ágætt. En í mörgum iðngrein-
um, sem almenningur bvggir á
frá degi til dags er það ekki
hægt. Undanfarna daga hefir
til dæmis verið illmögulegt að
fá brauð í bænum vegna þess
hve margir bakarar hafa lok-
að brauðgerðarhúsum sínum.
Hjer er gengið of langt út í
öfgar. Bakarar og aðrir verða
að taka tillit til þarfa við-
skiptavina sinna og það betur
en gert hefir verið í sumar.
•
Millilandakeppni i
knattspyrnu.
AHUGAMAÐUR skrifar- —
Kept verður í millilandakeppni
í knattspyrnu milli Dana og Is-
lendinga í Árósum fi ágúst.
Hjer á landi eru 10 landsliðs-
menn, en 6 eru erlendis.
Hvernig eiga þeir að samæfa
undir millilandaleikinn? Hvaða
vit er í svona ráðlagi? Var
þetta gert með vitund og vilja
þjálfara landsliðsins?
Er von að maðurinn spyrjj.
MEÐAL ANNARA ORÐA
Rússar græða vel á því að selja Auslurríska olíu
Eftir HUBERT HARRISON,
frjettaritara Reutcrs í Vín.
ÞAÐ er talið, að Rússar muni
enn halda til streitu kröfum
sínum um austurrísku olíuna,
en eins og kunnugt er fara nú
fram samningaumleitanir full-
trúa utanríkisráðherra fjórveld
anna, um friðarsamninga fyrir
Austurrrki.
Rússar krefjast nær algjörs
einræðisvalds yfir austurrísku
olíulindunum og vilja láta auka
olíuframleiðsluna, svo að gömlu
olíubrunnarnir eru að tæmast,
en stöðugt er leitað að nýjum
olíubrunnum.
• •
FLUTT út til RÚSS-
LANDS.
Þeir krefjast þess, að 60-70%
af olíuframleiðs'lu Austurríkis
verði útflutt til Rússlands, svo
að Austurríkismpnn verða sjálf
ir að flytja inn olíu og bensín
frá öðrum löndum. Olíulindirn-
ar, sem Rússar vilja aleinir
ráða yfir eru þessar: Muleberg
lindirnáf, Alt-Lichtenarth, þar
er einnig unnið jarðgas. St.
Ulrich, Hauskirchen, Hohen
Ruppersdorf, Aderklas þar er
unnið jarðgas. Auk þess krefj-
ast þeir helmings af olíufram-
leiðslu Goesting olíulindanna.
• •
FYRRUM EIGNIR
ÞJÓÐVERJA
Allar þessar olíulindir kalla
Rússar upptækar eignir Þjóð-
verja og framleiðsla þeirra
nemur um 60% af olíufram-
leiðslu Austurríkis eða um
910,000 smálestir á ári. Olia til
notkunar í Austurríki sjálfu
fæst þá úr eftirtöldum olíu-
lindum: Van Sicle olíulindir,
Gaíselberg og helmingur af
Goesting. Þeim verður annað-
hvort skilað til fyrri eigenda
eða ríkisstjórn Austurríkis tek-
ur þær lögtaki og hefur ríkis-
rekstur á olíuframleiðslunni.
VINARSLJETTAN ER
OLÍUAUÐUG.
Flestar rikustu olíunámurn-
ar liggja á hernámssvæði Rússa
í Austurríki, einkum í kringum
Vínarsljettuna, austan við Zist-
ersdorf.
Olía hefur að vísu fundist á
öðrum stöðum, eii þárna á sljett
unni rísa upp sífellt fleiri olíu-
turnar, þvi að svo virðist. sem
jarðolíu sje að finna hvar sem
er á því svæði. Rússar hafa
undanfarið hagað framkvæmd-
um sínum við oliuleit á þann
hátt, að þeir hafa einkarjett til
að leita að olíu á Vínarsljett-
unni. Svo að þó svo eigi að
'heita, að Austurríkismenn ráði
að fullu yfir sumum olíulind-
unum þar, verða þau yfirráð
skammvin. Þeir geta ekki leit-
að að nýjum olíulindum. Hlýt-
ur því svo að fara með timan-
um, að Rússar ráði yfir allri
olíuframleiðslu Austurríkis.
• •
SVARTIMARKAÐUR
Á OLÍU.
Rússar greiða Austurríki ekki
neitt fyrir þá olíu, sem þeir
telja sína eign, þar eð, sem þeir
taka úr olíulindum, sem Þjóð-
verjar voru skráðir eigendur
að. En auk þessneyða þeir Aust
urrikismenn til að greiða eins-
konar stríðsskaðabætur og
gjalda í olíu. Nokkra olíu kaupa
þeir einnig af Austurríkismönn
umog greiða fyrir 122 schilling
á tonn. Eftir það selja þeir olí-
una aftur á 25 dollara og hafa
þannig hreina svartamarkaðs-
versluri á austurriskri olíu. 1
'dollari er metinn á minnsta
kosti 10 schillinga austurríska.