Morgunblaðið - 09.02.1951, Blaðsíða 7

Morgunblaðið - 09.02.1951, Blaðsíða 7
Föstudagur 9. febrúar 1951 « ** I - Ludvig Möller útgterðar- maður — Minningarorð s* HART NÆR hálfáttræður kvaddi hann þennan heim í einu því húsi, þar sem „dauðinn og lækn- arnir búa". Þegar jeg sá hann síð asta sinni, stóð in hugum kæra fósturdóttir hans við rúmstokk- inn og hjelt í hönd honum. Nú, þegar hann er allur, rifjast upp minningarnar um þennan sam- ferðamann og samherja, sem jeg átti nokkur mök við áratugum saman. Fyrsta sinni sá jeg Ludvig Möller vestur á ísafirði voric. 1913 á stórstúkuþingi. Hann var fulltrúi stúkunnar „Fram" m 49 á Hjalteyri. Jeg fylgdist ve' með öllu, því að jeg var þá \ fyrsta skipti fulltrúi á Stórstúku- þingi, en hann var þá 15 árt gamall templar og hafði áður ve ið á Stórstúkuþingum. Var hanr. rnjög áhugasamur um bindindi og bann. Jeg hafði lesið eftir hani greinar í „Templar" á ritstjórn- arárum Pjeturs Zophóníassonar er var hershöfðingi templara í bannbaráttunni 1908. Sagði Pjet ur mjer, að Ludvig hefði verif einn af bestu undirforingjum síi um í baráttunni fyrir banninu Ferðaðist hann þá um Eyjafjarð- ársýslu og var allur í starfinu og Stríðinu. Það var hann ætíð, ef hann á annað borð lagði hönd á I plóginn. — Ludvig ritaði grein í Minningarrit templara 1909. — Kemst hann þar svo að orði: „Enga hugsjón veit jeg fegurri en þá að bindast traustum fje- lagsböndum til þess að hjálpa þeim mönnum, sem liggja særðir við veginn, og að halda fram þeim sannleika, að þeir sterku eigi að styðja þá veiku í samein- uðu bræðralagi, sem er gagn- stætt máltækinu: „Sjálfur leið þú sjálfan þig" (en það var kjör- Orð andbanninganna). — L. M. ¦var hrifinn af bræðralagshugsjón Góðtemplarareglunnar til ævi- loka. . Christian Ludvig Möller, en svo hjet hann fullu nafni, enda L. M. var póstafgreiðslumaður á Hjalteyri 1897—1933 og sím- stöðvarstjóri þar 1906—1933. — Hann var tvíkvæntur. í fyrra sinn kvæntist hann 4. sept. 1904 Maríu, f. Rasmussen, fósturdótt- ur Helga Guðmundssonar, h.ier- aðslæknis á Siglufirði. Hún and- aðist 10. desember 1925. Var hún fríðleiks- og myndarkona, og var lands, er ekki sprottin af skyldu rækni heldur fyrst og fremst af löngun og þrá", sagði frú Anna Borg Reumert, er hún ræddi við blaðamenn í skrifstofu þjóðlei' hússstjóra í gærdag, en frúir kom hingað með „Gullfaxa" : fyrrakvöld til að leika hlutverl heilagrar Jóhönnu í samnefndv 'eikriti Bernards Shaw. Einnif hefir komið til orða að hún Ijeir' ! leikriti síðar í vetur, „Dröm- 'pil" eftir Strindberg. ^ASAMLEGT AÐ VERA KOMIN HEIM Guðlaugur Rósinkranz þjóð- leikhússtjóri sagði, að það vær; sjerstaklega ánægjulegt fyrr leikhúsið að hafa fenaið fn' Onnu til að taka að sjer þetta hlutverk og sagði, að leikhúsið væri þakklátt Konunglega leik hú'sinu fyrir, að hafa gefið Það var þrá, en ekki skylda, að koma heim ó ný til starfa r „Islenskan er mjúlr, en sferk Frú Anna Borg Reumert segir frá. „MARGRA ára von mín og ósk, sem nú hefir rættst, að fá tæki- færi til að starfa með íslenskum leikurum og leika fyrir íslenska áhorfendur í Þjóðleikhúsi ís- ffc rf fallegt heimili þeirra. — Þótti gestum þar gott að koma. í ann- að sinn kvæntist Möller 1931 Þór- dísi Sigfúsdóttur frá Hólmlátri, einnig gervilegri konu, en þau skildu samvistir eftir nokkur ár. Einn son barna átti Ludvig, Víg- lund, bókara í Sjúkrasamlagi Reykjavíkur, myndar- og greind- armann, en tvær eru fósturdætur L. M.: Dröfn, dóttir Ólafs Sig- urðarsonar, skipstióra á Siglu- firði, nú gift kaupmanni í Brönderslev á Jótlandi, og Helga stúdent, dóttir Jakobs Möller, sendiherra, og er hún nú gift Richard Thors, yngri, hjer í bæ. Reyndist Ludvig þessum fóstur- dætrum sínum báðum sem sann- ur faðir. — Síðustu 6 árin dvald- danskur í föðurkyn, var fæddur ist nann ýmist hjer í Reykjavík Anna Borg. leitt og Poul Reumert, sem síð- ar varð eiginmaður minn, að kona. sem ekki kynni málið yrði ráðin til leíkhússins. En enginn hefir heldur hjálp að mjer eins og hann til að læra dönskuna og þótti mjer hann meira að segja fullstrangur á ^tundum, er hann bannaði mjer að tala íslensku á heimili okk- 'ar, einnig eftir að bróðir minn og s^tir komu til okkar. Helst mátti jeg ekki umgangast íslend inga á meðan jeg var að læra dönskuna. „Þetta var það, sem jeg varð T.ð gjalda fyrir dönskunámið og með öðru móti hefði það ekki tekist. Og nú mun jeg gera mitt besta til að tala móðurmálio mitt lýtalaust". Onnu frí frá störfum og kvaðst! vonast til að hún gæti dvalið sinnL Sem dæmi um ^ngan hjer það sem eftir væri vetrar. starfsdag hans gat Anna þess, „Það er dásamtlegt að vera að l Sær hafi hann átt að vera komin heim og sjá ísland í á æfingum í útvarpinu kl. 9—11 vetrarríki eins og það er nú. — f- h- Þar næst að vera á æfing- íslenskan snjó hefi jeg ekki sjeð um í Konunrfega leikhúsinu frá óvart Hún sagði í rúmlega 20 ár, nema tilsýnd- klukkan 11.30—4. — I utvarp- þegsa lei8. ar á fjöllunum í apríl í fyrra. í mu átti hann að vera frá klukk- Og nú vonast jeg eftir að norð- I an 4—6 °* leika ta kvöldið í urljósin komi fram eitthvert Konunglega leikhúsinu. Þegar „ISLENSKAN ER STERK. EN MJÚK" Er hjer var komið varpaðS frú Anna fram staðhæfingu, sem kom flestum viðstöddum á eitthvað á að Stóra-Bergi í Höfðakaupstað 29. júní 1876. Voru foreldrar hans Ole P. Chr. Möller, verslunar- stjóri þar, síðsr kaupmaður á Hjalteyri, og kona hans, Ingi- björg Gísladóttir, hreppstjóra á Neðri-Mýrum Jórssonar. — Var hún af merkum bændaættum í Húnaþingi. Ljest hún háöldruð hjer í bæ fyrir rúmum 8 árum. Ole P. Möller var fæddur í Graf- arósi, en þar var faðir hans, Chr. L. Möller þá verslunarstjóri, en kona hans var Sigríður Magnús- dóttir Norðfjörð beykis í Reykja vík. Faðir Chr. L. Möiler var P. Chr. Möller, kaupm. í Reykja- vík, sonur Chr. L. Möller, sem kom frá Danmörku til Ólafsvík- ur um miðja 18. öld og var versl- Unarstjóri þar. Ludvig Möller ólst upp með foreldrum sínum á Stóra-Bergi, fór í Möðruvallaskóla og útskríf- aðist þaðan vorið 1895. Eftir það var hann verslunarmaður hjá föðurbróður sínum, Jóh. G. Möll- er, á Blönduósi, til ársins 1897, að hann fluttist með foreldrum sínum og systkinum norður á Hjalteyri við Eyjafjörð. Vann hann þar við verslun og útgerð föður síns og í fielagi við hann til vorsins 1913, að hann tók sjálf ur við versluninni og rak hana, ásamt útgerð, þar á staðnum og síðan í Hrísey til vorsins 1944. — Árið 1931 stofnaði L. M. síldar- söltunarstöð i Hrísey í f jelagi við Jón Arnesen a Akureyri, og ráku þeir hana saman, þangað til Arnesen dó árið 1937. Keypti L. M. þá hlut hans í stöðinni og rak hana síðan einn, ásamt verslun til vorsins 1944, að hann hætti at- vinnurekstri við Eyjafjörð og seldi stöð og skip. — Möiler ljet jafnan vel vanda verkun á síld og öðrum sjávarafurðum. — Var hann kröfuharður við verkafólk sitt, að það ynni verk sitt vel, en þrátt fyrir það þótti gott að vera hjá honum, því að hann var mjög áreíðanlegur í viðskiptum við verkafólk sitt eða í Danmörku og þá ýmist í Brönderslev hjá fósturdóttur sinni eða í Kaupmannahöfn. Að sumrinu var hann stundum nyrðra, heimsótti fornar stöðvar við Evjaf jörð og dvaldist um hríð í Höfðakaupstað og síðast í sum- ar, sem leið. Unni hann átthög- um sinum og þótti þar gott að vera. Ahugasamur var L. M. um þjóð mál og studdi fast flokk sinn, en bindindis- og bannmálið var samt mesta áhugamál hans um' húsinu skyndilega og voru þá næsta kvöldið. Það verður mjer stórkostleg sjón", sagði Anna. LITLU MUNAÐI AÐ EKKERT YRÐI ÚR ÍSLANDSFÖR „Það er eins og allt hafi geng ið mjer i haginn til þess, að úr Islandsferð yrði að þessu sinni. Það leit þó ekki svo út fyr í vet- ur, að úr því gæti orðið, síður en svo", sagði frú Anna. Þannig stóð á, að aðalleikrit Konunglega leikhússins á þessu leikári átti að vera „María Stuart" og hafði jeg fengið hlut verk Maríu drotningar, en frú Bodil Ibsen átti að leika Eliza- beth drotningu. En svo kom það fyrir, að frú Ibsen fór frá leik- ævina. Bæði hann, foreldrar hans og systkini voru stofnendur stúk- unnar „Fram" nr. 49 á Hjalteyri árið 1898. Var L. M. einn af aðal- forvígismönnum hennar allt til þess að hún lagðist niður árið 1919. Mátti stúkan teljast fyrir- mynd um margt. Eftir það var Möller um skeið utan Reglunnar, en kom aftur, og sjaldan hef jeg hitt glaðari mann en hann, þeg- ar hann hafði aftur tekið öll stig Reglunnar. Þá fannst honum sem hann væri kominn heim á ný. Mörg in síðari árin var hann fje- laeí st. „Verðandi" nr. 9, og rækti hann fjelagaskyldur sínar þar ið besta. Heilsan bilaði ekki verulega fyrr en síðustu mánuðina. Hann andaðist í Landsspitalanum 30. janúar. Reglubræður hans sakna vinar i stað. Astvinir hans eru harmi lostnir. — Guð blessi hann og varðveiti á lífsins landi'. B. T. ________________ t Giftingarhömlur leiksýningu lauk í gærkveldi, fór hann með einkaflugv.iel til Malmö og ók í nótt til Stokk- hólms, þar sem hann les upp ,,Don Juan" i „Dramaten", síðan lá fyrir að aka næstu nótt áleið is til Kaupm.hafnar og byrja álíka langan starfsdag og þar sem frá var horfið. ! Ekki eru heldur horfur á að Poul Reumert geti komið hingað til lands næsta vetur, því þá á hann 50 ára leikaraafmæli og verður bað hátíðlegt haldið við Konungleea leikhúsið með sýn- ingum og öðrum hátíðahöldum, sem taka allan hans tíma þann veturinn. MÁTTI EKKI TALA ÍSLFNSKU ÁRUM SAMAN Frú Anna lætur i ljós kvíða fyrir því, að hún hafi eftir rúm les?a 20 ára f.iarveru tapað ís- lenskukunnáttu sinni og þá fyrst og fremst framburði og á- herslum málsins. Þótt enginn hefði komið tveimur dögum síð- | væri henni sammála á þessum ar en raun varð á, hefði jeg held fundi, að svo væri, var rætt um ur ekki getað komið að þessu það um stund. Kom sú skoðun sinni, því þá var jeg beðinn að, fram, að henni myndi varla veit leika í kvikmynd, sem á að fara ast erfiðara að leika á íslensku að taka. Hefði jeg vafalaust en henni hefði reynst að leika þekkst það boð, ef ekki hefði, svo vel á dönsku, að hún hlaut verið komin tilmælin frá Þjóð-' sjerstaka heiðursviðurkenningu leikhúsinu. Þetta kalla jeg, að, fyrir fallegt mál í Konunglega allt hafi snúist mjer í hag. Á leikhúsinu. Er það útaf fyrir sig hinn bóginn verð jeg að segja.' nærri einstætt um erlenda að stjórn Konunglega leikhúss-' leikara, að þeir hljóti slíka við- al'ar ráðasrerðir um sýningar á „Maríu Stuart" úr sögunni, þar sem engin var til að taka hlut- verk frú Ibsen. Þetta varð til þess, að til mála kom, að jeg fenfi levfi til íslandsferðar. Ef að boð Þjóðleikhússins ins tók s.ierstaklega vel í að gefa mjer friið og er jeg þakklát fyr- ir það. Hversu lengi jeg get verið að þessu sinni er ekki gott að segja, en jeg vona að það verði frameftir vetri, því hinar stuttu heimsóknir okkar hjón- anna til íslands hafa ekki gefið urkenningu. KOM EKKI TIL HUGAR AÐ HÚN YRÐI DÖNSK LEIKKONA „Þegar jeg fór til náms í Dan mörku kom mjer ekki til hug- „Er ekki almennt álitið, að islenskan sje hart mál, en dansk an mjúk? — Að mínum dómi er þetta ekki rjett. íslenska tungan er sterk, en mjúk og mun mýkri en danskan, sem er hart mál. Nefndi Anna nokkur dæmi, máli sínu til stuðnings og var rökum hennar ekki mótmælt, enda erfitt. „Margir íslending- ar eiga erfitt með að læra dönsku. af því að þeir halda, að málið sje mjúkt, en það fellur eins og hamarshögg í saman- burði við íslenskuna, sem renn ur mjúk og ljúf af vörum ís- lendinga". MIKJLL LEIKLISTARVIÐBURÐUR Það er mikill leiklistarvvið- burður hjer í bæ, er Anna Borg fræsasta leikkona Islands, kem ur fram í Þióðleikhúsinu. Hún hefir ekki leikið hjer á íslensku frá bví að hún fór með hlutverk Höllu í Fialia-Eyvind Albingis hátíðarárið. Enn muna menn og ræða snilldarleik hennar í því hlutverki. I Siálf vill Anna Borg ekki gefa leikhúseestum of miklar vonir ir oit segir: I ,.Jeg fiekk handritið að hlut- verki mínu þremur dögum áður en jeg fór að heiman. — Þetta hlutverk hefi jeg aldrei leikið áður. Getur verið að bað sje gott, að jee hefi ekki leikið bað á dönsku. En maður veit aldrei ¦ hvernig hlutverk heupnast, sem , maður tekur að sier fyr en kom- ið er langt á æfinfar. En jeg mun gera mitt besta". í. G. Kosningar í V-Afríku MADRID: — Til skamms tíma hafa spænskir stjórnarerindrek ar ekki mátt kvænast nema LANGUR STARFSDAGUR spænskum konum eða a. m. k. LEIKARA ar, að jeg yrði nokkurntíma tækifæri til að vinna neitt að dönsk leikkona. Sú hugsun var| ráði hjer heima. svo f jarri mjer, að jeg varð undr LON.DON, 8. febr. — í dag hóf- ! andi er jeg var kölluð á fund, ust kosningar til hins nýja forstjóra Konunglega leikhúss- þings Vestur-Afríku. Fá íbú- ins að leiknámi loknu og boðin arnir þarna nú meira sjálfsfor- annarri frá spænsku mælandi löndum. Frú Anna ber sjerstakar staða við leikhúsið. Jeg hafði Nú hefir þessu verið breytt kvcðjur manns síns, Poul Reu- farið út til að læra leiklist í þannig, að þeir mega líka gift- merts til íslands. Þvi miður er þeirri von, að jeggæti ef til vill ast konum frá Brazilíu og hann, svo önnum kafinn, að orðið leikkona á íslandi. — Eng I inu, þar af 75 innfæddir. Portúgal. —• NAB hann getur ekki komið að þessu um fannst það heldur jafn frá- :y-t-..____ — Reuter. ræði en í nokkurri afríkanski'i nýlendu. 84 fulltrúar taka sæti á þing-

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.