Morgunblaðið - 20.01.1955, Blaðsíða 7

Morgunblaðið - 20.01.1955, Blaðsíða 7
Miðvikudagur 20. jan. 1955 MORGUNBLAÐIÐ Arníjótur Gu&mundsson Sögfrœðingui ¦ *-,¦¦ H UGKVÆMUR og áhugasamUr sviði íslendinga, Arnljóíur Guð- mundsson lögfræðingur, lézt í Landsspítalanum 13. þ. m. Fer mörku, Svíþjóð og Noreg og útför hans fram frá Fossvogs- kynnti sér löggjöf og framkvæmd kirkju í dag. | framfærslumála í löndum þess- Arnljótur veiktíst síðla sum- um. En því bar hann þar niður, ars og lagðist i sjúkrahús fyrir að vitað var, að þjóðir þær, sem jól. Var gerður á honum hol- lönd þessi byggja, höfðu þá um skurður skömmu eftir áramótin. langt skeið verið í fararbroddi Elnaði honum sóttin, er frá leið, um mannúðlega og hagkvæma enda var þegar ljóst eftir skurð- skipun framfærslumála. aðgerðina, að sjúkdómur sá, sem ! Flutti Arnljótur, að lokinni för hann var haldinn, illkynjaður of- þessari, inn í landið mikinn fróð- vöxtur í eitlavefjum, en hann er leik í þessu efni, sem að ýmsu mjög fátíður hér á landi, mundi' leyti var :agður til grundvallar verða dauðamein hans. I fyrir breytingum og bættri til- Tók Arnljótur hugboðinu um högun á framfærslumálum bæj- það, hver örlög honum mundu arins. Meðal annars kynnti Arn- vera ráðin, með mikilli karl- j ljótur sér í þessari íör tilhögun og mennsku og hugarró. Hafði áður [ íyrirk'omulag vinnustöðva fyrir á lífsleið hans reynt mjög á þrek öryrkja. Opnaði vitneskjan um hans og staðfestu vegna hné- þetta augu manna fyrir hagnýt- meins, sem hann gekk með í ingu starfskrafta veiklaðs fólks, nokkur ár og olli honum vaxandi Sem fárra kosta átti áður völ, þrautum og torveldaði hon- 0g hve miklu mætti hér til veg- um gang og allar hreyfingar.' ar koma, ef skynsamlega væri á Mein þetta, sem stafaði af málum haldið. Hafa þeirafbragðs berklum í hnélið í vinstra fæti, menn, sem Reykjalundi stjórna, fékk hann bætt við stórfellda bezt og áþreifanlegast sýnt í skurðaðgerð, sem Matthias Ein- verkinu, að athuganir og tillögur arsson framkvæmdi, og tókst Arnljóts í þessu efni voru bæði honum til fulls að komast fyrir málefnalegar og raunhæfar. Var meinsemdina og fór um þetta það álit forráðamanna Reykja- þeim snillingshöndum, að Arn- víkurbæjar, að Árnljótur hefði Ijótur hélt eftir að mestu óskertri unnið hér gott verk og árangurs- ganghæfni sinni. Þótti þetta á ríkt. þeim tíma mikið læknisafrek. | Árið 1941 voru samþykkt á Al- Arnljótur lagði ungur út á þingi lög um bæjarstjórn á Akra- menntabrautina. Tók hann stúd- ! nesi, og . skyldu þau koma til entspróf árið 1932. Innritaður. framkvæmda í ársbyrjun 1942. var hann sama ár í lögfræði- j Kom þá til kasta forráðamanna deild háskólans. Lögfræðiprófi Akraneskaupstaðar að ráða bæj- — Minningarorð — rengi, og sala á hvalkjöti hefur aukizt með hverju ári. Setti Arn- Ijótur á fót í Kópavogshreppi sölumiðstö'o og vinnslustöð fyrir vörur þessar, og stjórnaði hann henni til dauðadags. En eigi var framkvæmdaáhuga Arnrjóts full þéttur fyrir og hélt vel á þeim málum, sem hann hafði hug á, og var eljusamur að vinna að framgangi þeirra. Allir, sem af honum höfðu kynni, fundu, að þar fór hugs- andi maður og glöggskyggn, lauk hann árið 1938 „Snemma beygist krókurinn, til þess, sem verða vill." Sannaðist þetta á Arnljóti. Þótt hann lyki embættisprófi, er greiddi honum götu og opnaði honum leið til hvers þess em- bættis, er lögfræðiþekkingu þarf til að sinna, og sú leið blasti við J greið og auðsótt sökum hæfileika hans, þá var reyndín sú, að hug- ur hans stefndi jafnan i aðra átt. arstjóra, er hefði með höndum framkvæmdastjórn hins unga kaupstaðar. Varð Arnljótur fyrir valinu. Hljóðbært var þá orðið nokkuð um áhuga þessa unga lögfræðings fyrir framleiðslu- og félagsmálum og útsjón hans og hugkvæmni á verklegu sviði. Akraneskaupstaður var þá í miklum vexti. Hafði þar verið færzt mikið í fang um fram- kvæmdir, bæði til lands og sjáv- ar. Vöxtur útgerðarinnar krafð- Það kom þegar í liós á barns- . , , aldri, að Arnljóti var í brjóst «t skjotra framkvæmda i hafnar borinríkframkvæmdaþrá.Áhugiíb°tum' En ^aðan til umbota hansbeindistþegaráæskuskeiði'; ** ^0* T *g °l WrkÍð að framleiðslustörfum. Það var! torsott vlð baf a°\tæður, sem ekki eingöngu, að hann bryti'bar VOru:**** _)¦_____ *__." heilann um og velti fyrir sér! ^V var bað ljost Tlð fvrstu svn- ýmsum úrræðum í þeim efnum,! að ber ^urftl,að gripa W annarra heldur var ekki síður takmark í raða' ef verkinu ætti að skila hans að láta til skarar skríða ogjsvo afram sem borfin krefðl' hefja starfið. Þannig var það á f Um þessar mundir hafði Har- skólaárum hans, bæði í mennta-' aldur Böðvarsson útgerðarmaður, skólanum og háskólanum, að þá dottið niður á frásögn um það í rak hann á eigin spýtur jafn-j ensku tímariti, að steyptur hefði framt náminu nokkra iðnfram- . verið í Englandi mikill grúi stein- leiðslu, er hann vann sjálfur að. j kerja, sem fleytt var til Frakk- Eigi olli þessi tvískipting hug- lands og þau notuð til þess að ans honum neinum hnekki við gera í skyndingu höfn þar, sem námið, enda var hann ágætum innrásarher frá Englandi gekk á námshæfileikum gæddur og skap-, land til þátttóku í styrjöldinni gerðin þannig, að leggja bæri á meginlandinu. Leizt Haraldi fram því meira starf, sem við- ' svo á af myndum, að ker þessi fangsefnin krefðust fjölþættari mundu henta til hafnargerðar beitingar kraftanna. Þá hafði við þær aðstæður, sem fyrir hann og á skólaárum sínum lagt' hendi voru á Akranesi. Er rækt við að kynna sér ýmsa j skemmst af því að segja, að hann þætti félagsmálastarfsemi vorrar j ræddi um þetta við Arnljót, sem og vaknað hjá honum áhugifyrirj þá var fljótur til að snúa snældu umbótum á því sviði. Það var. sinni og brá sér án tafar til Eng- því nókkurn veginn ljóst, að hug- lands, í því skyni að kynna sér ur Arnljóts mundi að námi Ioknu[ mál þetta. Tók hann í för með frekar beinast til starfs og at hafna á þeim vettvangi, sem hér hefir verið lýst,~en að venjuleg- um afmörkuðum embættisstörf- um. Enda varð sú raunin á. Að loknu lögfræðiprófi réðst Arnljótur í fulltrúastarf hjá Reykjavíkurbæ. Var um þær mundir þröngt í búi hjá sveitar- félögunum, ekki sízt þar, sem mest var fjölmennið, sökum erf- iðleika þeirra, sem atvinnuvegir landsmanna höfðu þá um hríð átt við að stríða. Hóf Arnljótur starf sitt hjá bænum með því, að honum var falið að framkvæma athugun á framfærslumálum bæjarins, og skyldi hann að þeirri athugun lokínni gera tillögur um breyt- ingar á skipan þeirra mála. Tókst Arnljótur á hendur ferð til út- landa vegna starfs þessa, og ferð- aðist hahn um England, Dan- sér verkfróðan mann, er dæmt gæti um nothæfi kerjanna, ef til var ekki einasta afdrifaríkt og hagkvæmt fyrir Akraneskaup- stað. Hér var bent á leiðina, og fleiri fóru í þessa slóð. Má telja heimflutning kerja í þessu skyni mjög merkan þátt í hafnarmál- um vorum. Arnljótur hafði og opin augu.fyr- ir gagnsemi þeirrar hneigðar, sem nokkuð er rík með Akurnesing- um, að hafa gaman af skepnum og búrekstri. Akranesbær hafði keypt af ríkinu prestssetursjörð- ina Garða og fengið með því víð- áttumikið land til umráða. En það burfti að þurrka landið. Lét Arnijótu'- ekki á sér standa að sinni þ°irriþörf. Lét hann vinna mikið að landþurrkun með skurð- gröíu og búa þannig í haginn fyrir betri afrakstur landsins. Þátók hann og upp þá nýbreytni að láta sá trjáfræi í skurðbakk- ana eftir að ruðningnum hafði verið dreift út og skyldi trjágróð- ur sá, er þar yxi, mynda skjól- belti, er að gagni kæmi síðar við ræktun landsins. Þá átti Arnljótur hugmyndina" að því, að komið yrði é ferju yfir Hvalfjörð hjá Katanesi. Var eftir tillögum hans og áeggjan nokkuð unnið að framkvæmdum í þessu skyni norðan megin fjarð- arins, en þær framkvæmdir hafa legið niðri nú um hríð. Eins og af þessu má sjá, hafði Arnljótur reynzt hinn nýtasti maður í starfi sínu á Akranesi þau fjögur ár, sem hann var þar bæjarstjóri. Haustið 1946 lét hann af bæjar- stjórastarfinu. Hafði hann þá val- ið sér nýtt viðfangsefni á öðr- um stað, er hann hafði brennandi áhuga fyrir, að takast mætti að. hrinda í framkvæmd. Þetta á- hugamál hans var, að hafnar yrðu hvalveiðar hér á landi. Hafinn hafði verið undirbún- ingur að stofnun félagsskapar í því skyni að hefja hér hvalveið- ar, pg skyldi starfsemin hafa að- setur i Hvalfirði. Til þess tíma höfðu íslendingar þá sorgarsogu eina að baki í hvalveiðimálum, að þeir höfðu fyrirhyggjulaust veitt Norðmönn- um aðstöðu hér á Jandi til hval- veiða. Varð Norðmönnum þetta hin mesta auðsuppspretta, meðan gnægð var hvaia við strendur landsins. En þeir létu hér kné nægt með þessari starfsemi einni | einnig á fleiri sviðum en þeim, saman, þrátt fyrir vöxt hennar j sem að störfum hans lutu, enda og viðgang. Hin síðustu ár hafði. var maðurinn bæði fróðleiksfús Arnljótur unnið að því að koma | og víðlesinn, eins og hann átti á fót annarri starfsemi við hlið' kyn til. Áhugasamur var hann þessarar. Er það niðursuðuverk- ¦ um stjórnmál, ekki sízt fjárhags- smiðjan Ora, sem hann reisti og mál, og sjálfur kunni hann manna hefur nú um skeið rekið, í félagi bezt með fé að fara, bæði fyrir við þá Tryggva Jónsson niður-j sjálfan sig og aðra, og var hag- suðufræðing og Magnús Brynj-' sýnn í þeim efnum, og skorti þó ólfsson stórkaupmann. Er starf- ekki á örlæti hans á eigið fé, er semi þessi nú við andlát Arnljóts honum bauð svo við að horfa. orðin umfangsmikil og fjölþætt,! Arnljótur var kvæntur Sigríði því að auk niðursuðunnar er þar Haraldsdóttur, prófeSsors í nú rekin hraðfrysting, bjúgna- Kaupmannahöfn Sigurðssonar frá. gerð, reyking o. fl. Hefur þróun Kaldaðarnesi. Lifir hún mann þessa iðnrekstrar verið .mjög ör,' sinn ásamt tveim ungum börnum enda þannig unnið að uppbygg- [ þeirra, Haraldi, þriggja ára, og" ingu starfseminnar og rekstri [ Margréti, á fyrsta ári. Hjónaband hennar frá byrjun af hinum dug- | þeirra var hið ástúðlegasta, og mikla og víðsýna framkvæmda-, voru þau samhent um góðan stjóra og Tryggva samstarfs-1 heimilisbrag og snyrtimennsku í manni hans, sem er frábær kunn- ' hvívetna. Hún var áður í nokk- áttumaður á sínu sviði, að full- ur ár kennslukona í Húsmæðra- nægt væri i hvívetna ýtrustu skóla Reykjavikur. Fyrir nokkr- kröfum viðskiptamanna um vöru- um árum þýddu þau hjónin, end- gæði og trúnað allan í viðskipt- ursómdu og staðfærðu í félagi unum. Enn sem kcmið er er hér sænska bók, sem í felast holl ráð um að ræða nær eingöngu inn- og bendingar um hagsýni í bú- anlandsviðskipti. En stórhug rekstri og íjárstjórn á heimilum. Arnljóts og trú hans á lífsmátt Heiti bókarinnar er á íslenzku: þeirra viðfangsefna, sem hann „Hvernig fæ ég búi mínu borg- vann hér að, var sett hærra ið", og mun bókin hafa kornið mark. Hafnar voru tilraunir um mörgum að notum, einkum hús- að senda niðursuðuvörur á er- mæðrum og húsmæðraefnum. lendan markað. „Hvernig víkur j' Arnljótur var fæddur í Reykja- því við, að íslendingar", sagði vík 29. júní 1912, sonur Guð- Arnljótur oft, er rætt var um mundar prófessors Hannessonar þessa hluti, „standa svo langt að og konu hans Karolínu ísleifs- baki Norðmönnum um sölu nið- dóttur. ursuðuvara á erlendum markaði? j Pétur Ottesen. Ekki er þetta af því, að fisk- gæðin séu lakari hér. Það, sem i ' ríður baggamuninn, -hlýtur að' liggja í því, að íslendingar kunna \í hér alls ekki eins vel til verks * og Norðmenn. Hér verða íslend- ingar að taka sig á. Þeim er þetta engan veginn vansalaust, ekki sizt þegar á það er litið, að þeir PATREKSFIRÐI, 10. jan.: — Iðn- síanda Norðmönnum framar um skóli Ratreksfjarðar var settur fiskíramleiðslu á ýmsum öðrum laugardaginn 8. janúar 1955. Skól sviðum." |inn starfar j þrernur deildum, Arnljóti var það ljóst, að sölu- %*—2. og 4. bekk. Nemendur tilraunir þeirra félaga lánuðust verða 9. Skólastjóri er séra Einar því aðeins, að þeim tækist að Sturlaugsson, prófastur, sem sigla fram hjá þeim skerjum, sem gegnt hefir því starði áður, þeg- tilraunir vorar í þessa átt hafa ar skólinn hefir starfað. Kennir hingað til steytt á, að út af gæti hann íslenzku og dönsku í 4. borið um vöruvöndunina. En fyr- bekk. Teikningu kennir Guðjón ir þetta á að vera girt :neð þvi, Jóhannesson, bj'ggingameistari, hversu til er vandað í verksmiðju ennfremur kenna beir Sigurður þessari um vörugæði og frágang Jónsson, Friðbjörn Gunnlaugs- allan. Við fyrirtæki það, sem hér son og Trausti Árnason. IðnaSar- hefur¦ venð lýst starfar nú að mannafélagið á Patreksfirði sér staðaldn allstor hopur manna. J um rekstur skólan eing und_ Eitt var það, sem mjag ein- anlarig kenndi staríshætti Arnljóts, en A«oii,,„j tíc * >,=« „**, k,s v,„~ ^,1 i -u , ' Aðalfundur Iðnaðarmannafe- þaö var það, hve rmkla aherzlu ,__ • ____¦ „ • lagsins var haldinn 2. jan. s.l. s- 'a fjarðar selfur Stjórn félagsins skipa nú þeir kæmi. För þessi tókst með ágæt- fylgja kviði og linntu eigi fyrr um. Festi Arnljótur kaup á fjór- um kerjum, er eftir höfðu orðið í Englandi. Var nú eftir að koma kerjunum heim, en á því voru nokkur vandkvæði. En Arnljótur leysti þá þraut fljótt og vel. — Tókst honum að leigja dráttar- báta í Hollandi til heimílutnings- ins, og var það verk fljótt og farsællega af hendi leyst. í þessari sömu för keypti Arn- ljótur í Englandi tvo innrásar- pramma, stór skip með góðum vélakosti. Samdi hann einnig um heimflutning þeirra. Var með þessari för Arnljóts stigið hið mesta framfara- og happaspor fyrir Akranes. Kerin reyndust traust og góð og ferjurnar hið mesta þarfaþing til efnisað- drátta. Þetta snjallræði Arnljóts en þeir höfðu nær gjöreytt hvala- stofninum í norðurhöfum, en þá lógðust veiðarnar niður af sjálfu sér. Nú var svo langt um liðið, að líkur þóttu til, að hvölum hefði fjölgað aftur. Enda reynd- ist það svo, því að hvalveiðar þær, er hafnar voru hér árið 1948, hafa, eítir því, sem frekast mátti vænta, eftir hið mikla á- fall, gefið góða raun. Við stofn- un félags þessa tókst Arnljótur á hendur framkvæmdastjórn þess, og hefir hann síðan starfað óslitið að' þessari nýju fram- leiðslu, fyrst sem framkvæmda- stjóri félassins, og síðan hefur hann staðið fyrir sölu hval'afurða á innlendum markaði. í ljós kom, eftir að veiði hófst, .að mjög mik- 19 markaður var í landinu fyrir hann lagði á það að ná í og, kynna sér .allar heimildir, sem T nokkra vitneskju gátu veitt um Pal^ Gu™}™S™n' tresmiður, ^r- þær fyrirætlanir, sem hann hafði rnaður' Gish Guðmundsson, tre- á prjónunum hverju sinni. Ismiður. gjaldken og Erlendur Eins og af því má ráða, sem ' Hjartarson, renmsmiður, ritari. hér hefur verið vikið að um! . Skólanefnd Iðnskólans skipa: starfsferil Arnljóts Guðmunds- Agúst H' VHmmm, oddviti, for- sonar, orkar það ekki tvímælis, maður, Guðjón Jóhannesson, að hér var víðsýnn athafnamað- byggingameistari og Kristján ur á ferðinni og að starf hans Guðbrandsson. — Karl. á stuttri ævi hefur reynzt harla '_____________________ víðtækt og raunhæft. Það er at- | hyglisvert, hversu Arnljótur ein- beitti huga sínum að þvi að leita nýrra viðfangseína og klifa til þess þrítugan hamarinn, að Iagð- ur yrði grundvöllur að sem fjöl- þættustu atvinnulífi í landi voru. Arnljótur var í þessu efni mað- ur mjög bjartsýnn. Alisstaðar blöstu við hugskotssjónum hans nýir möguleikar, ný viðfangs- elni, bæði á sjó og landi. Þetta var viðhorf hans gagnvart fram- Vegir greiSfærir í BrelðafirSi i STYKKISHÓLMI, 14. janúar, Fimm bátar stunda nú vetrarvej- tíðina héðan og eru það allt heimabátar. Hefur afli þeirra verið frá 2—S lestir í róðri. Eng- inn af trillubátunum hefur verið tíð lands og þjóðar. Allt starf a SJ°' hans, til hinztu stundar, mót- ' Veðlu' hefur verið gott upp á aðist af því að sýna hug sinn í síðkastið, um 12 stiga frost en verki, klæða hugsjónir sínar hægviðri. Vegir eru vel greið- holdi og blóf5i. Eru það vissulega íærir sveita á milli. Kerlingar- þungar búsifjar þjóð vorri að skarð er vel fært. Skagasveit er verða á bak að sjá slíkum :nönn- einnig greiðfær allt til Ólafsvík- um á miðjum starfsaldri. I nr. Þá er Fróðárheiði einnig fær. Arnljótut v'ar maður dagfars- i Snjór hefur verið lítill, er að- góður og samvinnuþýður,' en eins hvít jörð. — Árni.

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.