Morgunblaðið - 25.08.1955, Page 9

Fimmtudagur 25. ágúst 1955
MORGUNBLAÐIB
0
Sölvi Víglundsson skipstjóri
Hinningarorð
í DAG verður kvaddur írá Dóm-
kirkjunni í Reykjávík, einn af
elztu skipstjórnarmönnum skútu
aldarinnar, Sölvi Víglundsson,
skipstjóri. Hann lézt á sjúkrahúsi
20. þ. m. eftir þunga legu.
Sölvi var vestfirðingur að ætt.
Fæddur að Geirseyri, Patreks-
firði 17. des. 1870. Hann átti til
góðra að telja í báðar ættir, þó
þess verði ekki frekar getið hér.
Þorkatla móðir Sölva, er látin
fyrir fáum árum í hárri elli, var
102ja ára þegar hún lézh
Það var líkt með Sölva og
marga aðra á þeim tíma, að
uppeldisárin voru honum nokkuð
erfið, þar sem hann varð strax
og kraftar leyfðu að vinna fyrir
sér með fátækri móður sinni.
Á þeim árum var ekki um
margt að velja þar vestra, sem
atvinna gat heitið. Helzt var það
að koma drengjum sem hálf-
drættingum á árabáta og varð
það hlutskipti Sölva. Þegar hon-
um óx aldur, fór hann á skútur
þar fyrir vestan og stundaði
þá atvinnu þar til hann yfirgaf
Vestfirði og fór til Reykjavíkur
1894.
Sölvi fór strax í Stýrimanna-
skólann og lauk þaðan prófi 1896.
Að loknu prófi varð Sölvi skip-
stjóri á Njáli, útgerðarmaður Jón
í Melshúsum og síðan á ýmsum
öðrum skipum meðal annarra
stórum kútter, sem Nelson hét
og gerður var út frá ísafirði.
Sölvi hafði á hendi rkipstjórn
af og til allt til ársins 1920,
ýmist innanlands, eða hann sótti
skip og báta til útlanda.
í einni af ferðum sínum milli
landa i fyrri heimsstyrjöldinni,
varð Sölvi fyrir því, að skipi
hans var sökkt af kafbáti út á
hafi, langt frá Færeyjum. Honum
tókst að bjarga sér og áhöfn sinni
á skipsbátnum og komst til Fær-
eyja á árum og seglum.
Var þessu happasæla ferðalagi
Sölva viðbrugðið.
Margt fleira væri hægt að segja
af sjóferðum hans, en ég 'læt
þetta nægja, annars yrði það allt
of langt mál.
Eftir að Sölvi hætti sjó-
mennsku, vann hann við ýmsa
skipavinnu, svo sem hamþétt-
ingu og segiasaum. Lehgst vann
hann hjá Seglagerðinni Ægi eða
nærfellt í aldarfjórðung; síðustu
handtökin hjá Sölva voru þar
dagana áður en hann lagðist bana
leguna. Sigurður Gunnlaugsson,
Áhugi landa minna á ís-
landi kom mér á óvart
EG er hingað kominn, hvorki
sem prófessor, vísindamaður
eða sérfræðingur af neinu tagi,
heldur sem hver annað ferða-
maður, — sagði Frakkinn Robert
Andrault í stuttu samtali, sem
Mbl. átti við hann og konu hans
á dögunum. Þau hafa dvalizt og
ferðazt um hér á landi undan-
farnar 3—4 vikur og er það í
annað skipti, sem þau hjónin
heimsækja Ísland, voru hér s. 1.
sumar og ferðuðust víða um
landið.
KANN LAGIÐ A ÞVI
AÐ FERÐAST
M. Andrault er verKfræðingur
að mennt og vinnur við verk-
smiðju eina í París, sem m. a.
framleiðir tjöld og annan ferða-
útbúnað og þarna er augsýnilega
á ferð maður, sem kann að ferð-
ast og laga sig eftir aðstæðun-
um. Hann sýnir mér á íslands-
forstöðumaður vmnustofunnar, korti þá vegalengd, sem þau
lýsir Sölva þannig. Hann var hjónin hafa farið hér a fsiandi,
vandvirkur svo af bar, kappsam- svo að segja um allt landið frá
ur og skyldurækinn og svo nýt- annesjum til innstu dala og ó-
inn og hirðusamur sem bezt byggða — með bakpokann sinn
mátti vera. I á bakinu, tvær myndavélar —
Hér að framan hefi ég getið og svo tjaldið, sjálfan kjörgrip-
í stórum dráttum frá ævistarfi inrl) sem með öllum útbúnaði
— segir franski íslandsvinurinn
Robert Andrault
Hefir unnið merkilegf land-
kynningarstarf fyrir ísland
Sölva Víglundssonar skipstjóra,
þó er þar æði mörgu sleppt.
Þegar Sölvi var 27 ára kvænt-
ist hann Guðrún Friðriksdóttur
ættaðri úr Tálknafirði, mestu
myndar- og fríðleikskonu. Ta'idi
Sölvi það sitt mesta gæfuspor
að fá hana íyrir iífsförunaut. —
Var sambúð þeirra og heimilis-
bragur eins og bezt má vera.
Þegar Sölvi lézt voru þau búin
að vera gift í 57 ár. Þau hjónin
vegur aðeins rúml. tvö kg.
— Við höfum sofið í tjaldinu
hverja nótt, segir M. Andrault.,
— Það sparar okkur mikla pen-
inga — gistihúsin á íslandi koma
svo anzi ónotalega við pyngjuna.
Já, við höfum reynt að vera hag-
sýn, notast við þau farartæki,
sem á boðstólum eru og guðs-
postulana þess á milli, komizt
víða og séð margt og mikið. Við
höfum gist íslenzka bóndabæi og!
Robert Andrault
lega í verki, að þarna fylgir hug-
ur máli. Eftir hina fyrstu íslands-
ferð sína í fyrra hefir hann þeg-
ar unnið mikið og merkilegt
landkynningarstarf fyrir ísland í
=ig„u5,.,t =i„, dóttur, ,=m Li.ja j talað við ,ildar,túlkur„ar á
heitir, Var hú„ iureklrum ,i„um arhötn _ þaS var lit og Ijor » f"™ÍtS lZ-
sérstaklega góð dóttir, má segjal „plamnu þegar við komum lega ^ ]gnd ykkar')og þjó|f
að hún hafi varla frá þeim vikið þangað í sumar. Hér í Reykja-
alla ævi sína og nú á frú Guðrún vík finnst okkur við þekkja ann-
þá ánægju að hafa dóttur sína|®n hvorn mann, sem við mætum
sér við hlið, eftir að hún hefur i a götunni já, eiginlega finnst
misst sinn ástkæra eiginmann. I °kkur við vera orðin - svona
Þær mægðurnar þakka hinum af sjálfu sér að ættleiddum
látna heimilisföður fyrir hans
umhyggju og ástríki og biðja guð
að blessa minningu hans.
Guðbjartur ÓUfsson.
Islendingum
mæta vel.
og kunnum því
Rangfœrslur Þjóðviljans
í SAMBANDI við misfærslur
Þjóðviljans vill Mbl. vekja at-
hygli á þeim ósannindum sem þar
hafa verið margendurtekin, að
atvinnurekendur á Akranesi og
í Keflavík hafi verið alveg áfá-
anlegir til að bæta kjör verka-
kvenna á þessum stöðum.
Eins og kunnugt er sögðu
verkakvennafélögin á Akranesi
og í Keflavík upp samningum sín
um við atvinnúrekendur í vor
eins og verkakvennafélög víða
annars staðar. Þá var almennt
grunnkaup verkakvenna 7 kr.
Þegar samið hafði verið um 10%
grunnkaupshækkun, þ. e. kr. 7,70
m. a. í Reykjavík, Hafnarfirði,
Sandgerði, Vestmannaeyjum og
á Akranesi, buðu atvinnurekend-
ur á Akranesi og í Keflavík
verkakonum á þessum stöðum
sömu hækkun. Verkakonurnar
kröfðust þó hærra kaups eða kr.
7.92. Um þetta varð ekki sam-
komulag. Þrátt fyrir það tóku at-
vinnurekendur þá þegar að
greiða kr. 7.70, þótt gildandi samn
ingur hljóðaði um 7 kr. og mun
slíkt vera fátítt.
Þetta sannar, að atvinnurek-
endur á Akranesi og í Keflavík
hafa þegar bætt kjör verka-
kvenna (án samninga) um 10%
auk þess sem þeir hafa hækkað
orlof úr 5% í 6% og greitt 1%
á kaup og hugsanlegs. sjúkra-|
kostnaðar. Þjóðviljinn leyfir sér
samt að halda því fram, að at4
vinnurekendur á þessum stöðum
séu og hafi verið éfáanlegir til
HVERGI MEIRI FEGURÐ
OG FJÖLBREYTNI
Það er alveg óhætt að segja,
að fáir erlendir ferðamenn sem
komið hafa til íslands hafa sýnt
einlæéari og óeigingjarnari á-
huga á landi og þjóð heldur en
þessi Frakka. — Hversvegna?
— Já, hversvegna, svarar M.
Andrault. Eg hefi ferðazt meira
og minna um öll lönd Evrópu —
Island var það síðasta, sem ég
átti eftir að kynnast. Eg komst
fljótlega að raun um, að í engu
segir hann. Við erum ekkert vel
að okkur í landafræði og margir
hafa alian — og sinn eina fróð-
leik um ísland úr „Pecheur
d’Islande eftir Pierre Loti, sem
aldrei hafði stigið fæti á íslenzka
grund eða úr bók Jules Verne
„Au centre de la Terre“ (Leynd-
ardómar Snæfellsjökuls), sem
engan veginn getur talizt áreið-
anleg heimild — að ekki sé meira
sagt.
HREINT OG BEINT HEILLAÐ
Fyrirlestrana munu hafa sótt
alls um 40 þús. manns. Það var
yfirleitt alltaf húsfyllir og áheyr-
endurnir iðuðu í skinninu eftir að
fá að heyra meira og meira um
ísland. Að fyrirlestrunum lokn-
um rigndi yfir mig spurningum,
stundum allt fram til kl. 2 um
nóttina. Fólkið virtist hreint og
beint heillað, ekki sízt af lit-
myndunum, sem ég yfirleitt
sýndi jafnframt fyrirlestrunum.
Sérstaklega urðu áheyrendur
mínir hrifnir og snortnir í senn,
er þeir sáu myndina, sem ég
hafði tekið af minnisvarða hinna
frönsku sjómanna, sem reistur
var hér í kirkjugarðinum í Rvík
i fyrrasumar. Það brást aldrei,
að innileg hrifningaralda færi
um áheyrendasalinn, er ég sýndi
þessa mynd.
FYRIRLESTURINN VIÐ
SORBONNE
Einna minnisstæðastur er mér
fyrirlesturinn, sem ég hélt við
Sorbonneháskólann í París hinn
1. des. í fyrra. Áheyrendasalurinn
var svo troðfullur, að fólk sat
samanþjappað á gólfinu frammi
við fyrirlestrarpallinn. Mér þótti
líka dálítið kátlegt, þegar nokkr-
ir íslendingar, en þeir voru
fjölda margir meðal áheyrenda,
komu til mín að fyrirlestrinum
loknum og spurðu mig, hvar ég
hefði eiginlega tekið allar þess-
ar óviðjafnanlegu myndir á ís-
landi? — Þeir yrðu að fara að
skoða landið sitt betur, þegar
heim kæmi! — Já, það er nóg
til að taka myndir af á íslandi
— sem ég lifi —, segir hinn
hressilegi franski ferðamaður. —
Jafnvel, þótt hann rigni!
50 FYRIRLESTRAR
fyrra, fannst mér ég ekki geta
staðizt við að þegja, þegar heim
kom, um það sem ég hafði séð
hér og reynt — og svo hafði ég
tekið hér ósköp af myndum, ekki
færri en 1400 litmyndir, sem mér
öðru landi, sem ég hefi ferðazt fannst ég verða að lofa öðrum
að njota anægjunnar af með
þess að bæta kjör verkakvenn-
anna.
Hitt er svo annað mál, að þeg-
ar til verkfalls kom og deilan
kom fyrir sáttasemjara ríkisins,
hækkuðu verkakonur kröfur sín- J
ar um kaup í almennri verka- |
kvennavinnu úr kr. 7.92 í kr. 8,10. '
Þessi bardagaaðferð mun vera
ærið fátíð. |
Loks má benda á, að á s.l. vetri
fengu verkakonur víða, m. a. á
Akranesi og í Keflavík, grunn-
kaup hækkað, án samningsupp-
sagna, úr kr. 6.60 í 7 kr. Saman-
lögð kauphækkun þeirra er því á
þessu ári hlutfallslega miklu
meiri en verkakamenn hafa feng
ið eða tæplega 17% miðað við
haskkun frá kr. 6.60 í kr. 7.70 á
móti 10% hækkun, sem yerka-
menn hafa fengið. Þessi stað-
reynd gerir kröfur verkakvenna
á Akranesi og í Keflavik all-tor-
skildar.
Lam!lc«a Iijá
Akranessbátum
AKRANESI, 24. ágúst — Rek-
netabátarnir hafa ekki farið út
síðan á fimmtudag í síðustu
viku, en þá sneru þeir aftur sök-
um illviðris. i
Fyrstu fimm dagana í fyrri
viku reru nokkrir trillubátar
héðan, og fengu þeir 400—600 ,
kg. í róðri. — Um vikutíma hafa Andrault er lett um að draga upp kimnimyndir, þegar honum
um er eins mikla fegurð — eins
sérkennilega fegurð og fjöl-
breytileik að finna á jafn litlu
yfirborði eins og einmitt hér á
Islandi. — Og svo ánnað, heldur
M. Aandrault áfram, okkur hef-
ir alls staðar verið tekið svo vel,
svo hlýlega og vinsamlega, að
ekki fór hjá því, að okkur færi
að þykja vænt um ísland og ís-
lendinga.
MERKILEGT
LANDKYNNINGARSTARF
M. Andrault hefir sýnt greini-
I FRISTUNDUM SINUM
Þess má geta, að M. Andrault
hefir algerlega endurgjaldslaust
haldið alla fyrirlestra sína um
. •„ ísland. Þetta kynningarstarf hans
Eftir að hafa heimsott Island i hefir> sem að ]íkum lætur; kost.
að hann ærna vinnu og fyrir-
höfn, sem hann hefir lagt á sig
í frístundum sínum. Hann hefir
í hyggju að skrifa bók um ís-
landsferðir sínar, þegar honum
vinnst tími til — og þegar í sum-
ar hafa komið hingað allmargir
, _ _ . _ , . , franskir ferðamenn, sem áhuga
~ Eg verð að segja, að hinn I hafa fengið á ís]andi fyrir kynn.
- Og M.
Andrauit er áreiðanlega ekki af
baki dottinn í því starfi sínu.
sib.
feyki mikli og almenni áhugi á ingastarfsemi hans
Islandi, sem eg varð strax var
við meðal landa minna kom mér
á óvart. Eg hafði haft í hyggju
að halda eina 3—4 fyrirlestra um
för mína hingað, þégar heim
kæmi en þeir urðu, er lauk, ekki
færri en 50, bæði í París og ut-
an hennar í ýmsum helztu stór-
borgum Frakklands, auk greina,
sem ég hefi skrifað fyrir ýmis
frönsk blöð og fjögur samtöl
hafði ég við franska útvarpið.
Frúrnar Fúsí og
Gestur komin úr
ferðaiaginu
„FRÚRNAR, Fúsi og Gestur“, eru
nú komin aftur til Reykjavíkur
eftir að hafa ferðast með hinn
bráðsnjalla gamanbátt sinn um
Vestur-, Norður- og Austurland.
Hefur leikflokknum hvarvetna
verið tekið afbragðsvel. Haldnar
voru. 53 sýningar á 34 stöðum,
allsstaðar við geysiaðsókn.
Leikflokkurinn mun hafa
I nokkra viðdvöl hér í Reykjavík
j áður en hann leggur upp að nýju,
I en næsti áfangi hefur verið á-
. kveðinn Vestmannaeyjar, þá
, Hornafjörður, en síðan er ætlun-
| in að halda austur fyrir fjall, í
Árnes- og Rangárvallasýslur.
I Mbl. hafði tal af frú Emilíu
verið hér sífelldir stormar og býður svo við að horfa. Myndin að ofan á að sýna sjálfan hann Jónasdóttur í gær, og rómaði frú-
hrakviðri —Oddur. í líki Eiffelturnsins, þar sem hann heilsar íslandi. ! Framh. á bls. 12.