Morgunblaðið - 17.09.1966, Síða 23

' Laugardagnr 1T sepl. 1966
MORCUNBLAÐIÐ
23
Frá fundi siónvarps-
áhugamanna á miðvikudag
SL. MIÐVIKCDAGSKVÖLD kl.
20,30 var haldinn fundur, er Fé-
lag sjónvavpsáhugamanna gekkst
fyrir í Sigtúni. Mikill fjölmenni
var á fundinum og fengu færri
sæti en vildu. Fundarstjóri var
kjörinn Sveinu Valfells, iðnrek-
andi, en fnndarritari Jakob Haf-
stein, lögfræðingur.
' í upphafi fundarins var lesið
upp skeyti frá Félagi sjónvarps-
áhugamanna í Vestmannaeyjum,
þar sem lýst var yfir að mann-
réttindi hefðu aldrei unnizt án
baráttu og treystu þeir fundin-
vm í sameiginlegu baráttumáli.
Fyrstur tók til máls Hreinn
Pálsson, fcrmaður félagsins og
ræddi í nokkrum oröum aðdrag-
anda að stofnun félagsins og
gangi sjónvarpsmálsins í heild.
Minnti hann á undirskriftasöfn-
unina, er félagið gekkst fyrir á
sl. vetri, þar sem aldurstakmark
var 18 ár. Hann kvaðst hafa rök
studdan grrn um, að kommúnist
ar hefðu laumað undirskriftum
barna inn á listann, enda hcifi
þeir strax daginn eftir getað bent
á nöfn fólks undii tilskildum
aldri.
• Þá sagði Hreinn að mennta-
málaráðherra hefði lofað stjórn
félagsins, að hún fengi að fylgj
ast með gangi mála, en hins veg-
ar, sagði bann, að það loforð
hefði ekki verið efnt. Hann sagði,
að undirskriftasöfnunin hefði
— Skólinn
Framhald af bls. 17.
fyrir þróun lista, vísinda og
tæknL
5. Að veita nemendum undir-
búning að starfi, starfsmenntun.
Gagnfræðanámið er þannig að
Ihluta almenn menntun og að
hluta sérhæfing til ákveðins
starfs eða undirbúningur slíkr-
■w sérhæfingar, sem síðar er
ihaldið áfram í sérskólum.
Sænski framhaldsskólinn skipt
Ist auk menntadeildar í þrjár
aðaldeildir: social-deild, ökonom
iska-deild, og tekniska-deild. Inn
an hvers þessara deilda má síðan
velja milli tveggja námsleiða,
þar sem aðaláherzlan er annars
vegar lögð á fræðilegt nám og
hins vegar á verklegt nám.
í social-deildinni er veitt
menntun, sem undirbýr nemend
ur til starfa á ýmsum sviðum
félagsmála og til heimilisstarfa.
Þar stunda nám t. d. þeir, sem
ætla að leggja fyrir sig störf á
sviðum kennslu og uppeldis,
hjúkrunar og barnarverndar,
skipulagningarstörf, forystu í
félagsmálum, hússtjórn og heim-
ilishald o. s. frv.
ökonomiska deildin er einkum
undirbúningur til starfa í iðnaði
og verzlun og við ýmiss konar
þjónustu. Má þar t.d. nefna störf
svo sem afgreiðslufólks í verzl-
unum, skrifstofufólks, gjaldkera,
sölumanna, störf við skipulagn-
ingu fyrirtækja og vinnuhagræð-
ingu, störf einkaritara, verzlunar
stjóra, fréttamanna, auglýsinga-
stjóra, bólAra, endurskoðenda
o. fl.
Tekniska deildin opnar leiðir
til tæknilegra starfa, þar sem
ekki er krafist háskólanáms. Til
„bóknámsnemenda" þessarar
deildar eru gerðar strangar náms
kröfur, enda leita þeir sér margir
frekara framhaldsnáms í tækni-
skólum. Sérhæfing er meiri í
teknisku deildinni en f hinum
deildunum og tekur það einnig
til starfsþjálfunar. Viðfangsefnin
eru á sviðum venjulegs verk-
fræðináms, svo í vélfræði, raf-
magnsfræði, byggingafræði, efn-„
verkfræði o.s.frv. En í teknikal
deildinni er einnig undirbúnings
kennsla til einfaldra tæknilegra
starfa, þar sem stefnt er að iðn-
námi, svo sem vélaviðgerða, bit-
vélavirkjunar, rafvirkjunar o.s.
frv.
Sænski gagnfræðaskólinn mið-
ekki verið skipulögð, en samt
hefði hún náð því marki að 14680
borgarar hafi ritað nafn sitt til
að mótmæla takmörkun sjón-
varpsins.
Hreinn kvað boðað til þessa
fundar til þess að gefa mönnum
tækifæri að ræða málin og enn-
fremur viidi stjórnin leita álits
fundarmanna á opnu bréfi, sem
ætlunin væn að senda yfirmanni
varnarliðsins á Keflavíkurflug-
velli Ralph Weymouth aðmíráli.
Næst las Vignir Guðmunds-
son, úr stjó’-n félagsins, upp hið
opna bréf og fer það i heild hér
á eftLr:
„Opið bréf til yfirmanns varnar-
liðsins á Kefiavíkurflugvelli,
Ralph Weymouth aðmíráls.
Virðulegi aðmíráll.
í tilefni oréfs yðar til utan-
ríksráðherra íslands, hr. Emils
Jónssonar og svarbréfs hans, um
sendingar Ke f lavikursj ónvarps-
íns, leyfum vér oss að rita yður
opið bréf og förum þess á leit að
íslenzk blöð og útvarp birti það.
Vér hön.ium þá tilkynningu
yðar, þar sem þér teljið að tak-
marka verði sendingar Keflavík
ursjónvarpsins, er íslenzkt sjón-
varp tekur til starfa, af þeim á-
stæðum, að „nokkrir af framleið
endum sjónvarpsefnis ykkar líti
á tilkomu íslenzks sjónvarps
sem samkeppni, og hafi gert ráð
ar þannig að því að búa nemend
ur, sem ekki hafa mikla bók-
námsgetu, starfsþjálfun og kunn
áttu, til þess að þeir geti tekizt
á hendur ýmis algeng störf, er
þeir hafa áhuga á. Jafnframt er
reynt að veita þeim nægilega
víðtækan menntunargrundvöll
til þess að þeir síðar á ævinni
verði færir um að tileinka sér
nauðsynlega framhaldsmenntun,
vegna þeirra starfa, er þeir
gegna. Algengt er, að yfirstjórn
fræðslumálanna hafi samráð við
fulltrúa atvinnuveganna og leiti
eftir óskum þeirra um það, hvert
skuli vera innihald menntunar
til hinna ýmsu starfa í atvinnu-
og viðskiptum, — hvernig mennt
unin skuli vera saman sett.
Að hinu leytinu opnar sænski
gagnfræðaskólinn hinum duglegu
bóknámsnemendum leiðir til
lengra fræðilegs náms og fleiri
námsára, sem leiða til sérskóla
og opna jafnvel í sumum tilfell-
um. leiðina til háskólanáms.
Þótt sænski gagnfræðaskólinn
hafi hér verið tekinn til dæmis,
er hann á engan hátt sérstæð-
ur að þessu leyti. Þessi þróun
framhaldsnámsins og framhalds-
skólans er að gerast hvarvetna
í iðnaðarþjóðfélögum um allan
heim, án tillits til stjórnmála-
stefna eða hagkerfa, bæði austan
járntjalds og vestan. Þetta staf-
ar einfaldlega af því, að iðnaðar-
og tækniþjóðfélag fær ekki þrosk
ast eða staðizt til frambúðar,
nema að þessi þróun í mennta-
málum eigi sér stað.
Hér er þó ekki einungis um
þarfir þjóðfélagsins að ræða,
heldur engu síður þarfir nemend-
anna og skyldur skólans við þá.
Skólinn verður að veita nemend
um sínum menntun til að ganga
út í líf og starf þjóðfélagsins
eins og það er á hverjum tíma,
en ekki miða við það sem var
fyrir hálfri öld. Fjölbreytt þjóð-
félag kallar á fjölbreytta mennt
un. Og úreltur og einhæfur skóli
kallar fram áhugaleysi, ekki að-
eins nemenda, heldur einnig
kennara.
Hér hefur einkum verið rætt
um þörf endurskipulagningar
gagnfræðanámsins ,en það leiðir
af sjálfu sér, að breytingar þurfa
að verða á skólastigunum ofan
þess og neðan, bæði barnaskól-
um og menntaskólum. Taka verð
ur allt íslenzka skólakerfið í
heild til samfelldrar endurskoð-
unar.
stafanir, er myndu koma í veg
fyrir valfrelsi sjónvarpsefnis,
sem sjónvarpsstöð varnarliðsins
hefir áðut notið,“ eins og þér
segið í bré.fi til utanríkisráð-
herra.
Vér viljum þegar taka fram
að einmitt valfrelsi á þessum efn
um er kjörorð okkar og þess
vegna viljum vér heyja harða
baráttu íynr því að fá notið
allra þeirra sendinga fjölmiðlun
artækja, sem vér eigum völ á,
hvaðan sem þær koma.
Vér litum á yður sem fulltrúa
þeirrar þjóðar, sem í dag er
stærsti frelsisberi l.eims, og berst
fyrir því að fólk fái varðveitt val
frelsi sitt hvar sem er í veröld-
inni.
Þess vegna hörmum vér enn af
stöðu yðar í þessu iráli. Með því
að takmarka sendingar Kefla-
víkursjónvarpsins er tekið undir
kröfur kommúnista og annarra,
sem hengt Iiafa sig aftan í skoð-
anir þeirra í þessu máli. Þessir
menn eru nú þegar farnir að
hæla sér af afrekum sínum í mál
gagni kommúnista hér á landi,
fyrir þessa afstöðu yðar. Er því
full ástæða til að óska kommún-
istum til hamingju með þennan
stærsta sigur sinn til þessa í
herferðinni gegn NATO hér á
landi.
Vér fáum ekki skilið að val-
frelsi varnarliðsmanna sé í
nokkru skevt, þótt stöð yðar sé
synjað um einstaka þætti sjón-
varpsefnis, þar sem ekkert er
einfaldara fyrir þá en horfa á
þessa þætii í íslenzka sjónvarp-
inu, og þurfa þeir aðeins að láta
gera smávægilega bréytingu á
tækjum sínum, líkt og íslending
ar sjálfir þurfa. til að ná íslenzka
sjónvarpinu. Því vér verðum að
ætla, að íslenzk stjórnarvöld taki
ekki upp þá stefnu, að útiloka
Keflavíkurflugvöll frá því að
horfa á ísfer.zka sjónvarpið. Vér
vonum því að valfrelsi sé í engu
misboðið, þótt sendiorka Kefla-
víkursjónvarpsins verði látin
óbreytt.
Séu hinsvegar einhverjar
lagalegar skyldur, sem settar
eru af háltu lands yðar um fram
kvæmd sjonvarpssendinga frá
herstöðvum NATO, þar sem
bandarískt berlið er, virðist oss
að til greina kæmi að láta draga
úr sendiorku stöðvarinnar þær
fáu stundvr á dag, sem íslenzka
sjónvarpið er starfrækt, þótt vér
vonum að ekki verði gripið til
þess nema sem örþrifaráðstöfun-
ar.
Vér viljvm minna á, að þegar
sjónvarpsstöðin í Keflavík var
stækkuð á sínum tíma, voru þau
rök fram -færð fyrir stækkun-
inni, að ekki væri lengur hægt
að reka hina minni, sökum þess
að stöðvar sem húr. væru ekki
lengur í notkun. Nú virðast aðal-
rökin, sem þó voru, orðin alger-
lega haldtaus oe engin vand-
kvæði á p .ú að takmarka send-
ingar stöðv arinnar.
Vér höCum rökstuddan grun
um að ýmis ummæli forystu-
manna stjórnarflokks þess, er
fer með utanríkismál hér á
landi, hafi naft áhrif á afstöðu
yðar til þessa máls nú. Vér sjá-
um að þessi lausn hefir verið
þeim einkar kærkomin, þar sem
þeir telja sig með því geta iosn-
að við sífelld mótmæli komm-
únista, og íylgifiska þeirra gegn
bandaríska sjónvarpinu og
bandarískum áhrifum á íslenzka
þjóð. Jafnframt geta þeir firrt
sig ábyrgðinni af því að krefjast
takmörkuoar á sendingum stöðv
arinnar, sem utanríkisráðherra
vissulega g.at, þar sem stöðin er
rekin með leyfi hans.
Kosningar fara nú í hönd á
íslandi, og ráðstófun sem þessi
takmörkun á frelsi fólks, vekur
slíka reiðiöJdu, að hún hlýtur
að koma einhversstaðar fram,
og gæti hæglega haft áhrif á
kosningarr.ar á komandi vorL
Hún gæti einnig orðið þess vald-
andi að sjönvarpseigendur létu
í stórum stil innsigla tæki sín,
í stað þess að greiða sjónvarps-
gjald, og yrði þannig til að kæfa
íslenzka sjönvarpið í fæðing-
unni, fjárhagslega.
I þessu sambandi leyfum vér
oss að minna á undirskriftir nær
15000 borgara, undir kröfu til
Alþingis íslendinga um að send-
ingar fjölmiðlunartækja verði
ekki skertar af opinberri hálfu.
Ennfremur minhum vér á af-
stöðu og árangur Vestmannaey-
inga, sem freistað hafa að verja
valfrelsi sitt á menningarlind-
um, hvaðan sem koma, með ís-
lenzk lög að vopni.
Oss þætti illa farið ef á voru
kæra landi, sem vér erum vissir
um að þér, hr. aðmíráll, viljið
ekkert nema hið bezta, yrði tek-
in upp skerðing á valfrelsi á
menningarlindum heimsins, líkt
og gerist i ríkjum kommúnista
og öðrum einræðisríkjum.
Oss þætti illa farið, ef tak-
mörkuð yrði þýðing erlendra
bóka og útgáfa þeirra hér á
landi, eða innflutningur þeirra,
t. d. bóka fremstu höfunda
Bandaríkjar.na. Oss þætti einnig
illa farið ef útvarpsstöðvar yrðu
svo truflaðar, að vér fengjum
ekki notið þeira, svo sem eins
og „Rödd Ameríku1'.
Vér litum á allar takmarkanir
á valfrelsi voru á menningar-
lindum heimsins, sem skerðingu
á sjálfsforræði voiu, og vér er-
um þess tullvissir að menningu
okkar er engin' hætta búin af
fjölmiðlunartækjum jafn sið-
ferðislega þroskaðrar, trúaðrar
og menningarþróaðrar þjóðar,
sem Bandaríkja Norður Ameríku.
Vér lítum einnig svo á að tak-
mörkun á sendingum Keflavík-
ursjónvarpsins nú sé aðeins við-
leitni til frelsisskerðingar, sem
ekki getur náð tilgangi sínum
nema takmarkaðan tíma, þar
sem alheimssjónvarp er á næsta
leiti.
Þetta yrði því aðeins til að
vekja úlfuð í hugum þúsunda
íslendinga í garð okkar ágæta
varnarliðs og íslenzkra stjórn-
valda.
Vér væntum þess fastlega að
íslenzkt sjónvarp, sem aðeins
verður starfrækt 2—3 stundir á
dag, sex daga vikunnar, þurfi
ekki að ganga svo freklega á
bandarískt sjónvarpsefni, sem
oss skilst að hægt sé að nota til
sendinga 100 klukkustundir á
sólarhring, ef til væru, að það
þurfi að skerða sendingarmögu-
leika sjónvarpsstöðvarinnar á
Keflavíkurflugvelli af þeim sök-
um. Vér vonum að sjónvarps-
stöð yðar hafi eftir sem áður
úr nokkru sjónvarpsefni að
velja.
í nafni þess frelsis, sem þér
Bandaríkjamenn berjist fyrir í
víðri verfild, og i nafni vináttu
íslenzku þjóðarinnai og hinnar
bandarísku, skorum vér á yður
að endurskoða afstöðu yðar til
þessa marggreinda sjónvarps-
máls, og stuðlið þannig að áfram
haldandi vináttu milli íslend-
inga og varnarliðsins og gagn-
kvæmri tiilitssemi, svo sem
verið hefir.
Með vináttu og virðingu:
Almennur fundui haldinn í
Félagi sjónvarpsahugamanna 14.
sept. 1966“.
Er Vignir GuðmundsSon hafði
lesið upp bréfið, tóku til máls:
Ásgeir Bjarnason, Hreinn Páls-
son og Kjai tan Ólafsson.
Þá kom fram tillaga frá Birni
Jóhannssyni um, að stjórn fé-
lagsins færi á fund sendiherra
Bandaríkjanna á íslandi og bæri
fram fornTog tilmæli um það,
að hann hlutaðist til um, að yfir
maður varnarliðsins endurskoðl
ákvörðun síns. um takmörkun
sjónvarpsins. í tillögunni sagði
ennfremur, að stjórnin skyldi
gera sendiherranum grein fyrir
því að þúsundir íslenzkra
heimila hafi keypt sjónvarps-
tæki til þess að njóta Keflavík-
ursjónvarpsins. Voru báðar til-
lögurnar samþykKtai mótmæla-
laust, tillagan um bréfið og til-
laga Björns.
Eftir atkvæðagreiðsluna var
lesin upp hugvekja ónafngreinds
sjónvarpsáhugamanns og síðan
talaði Sigurður Jónsson og
að lokum aftur Hreinn Pálsson
formaður félagsins.
Hreinn kvað það staðreynd,
að íslenzkt sjónvarp væri að
verða að veruleika. Það væri í
rauninni aðalmálið og kvaðst
hann um leið og hann mótmælti
takmörkunum á bandaríska sjón
varpinu vonast til þess, að ís-
lenzka sjónvarpið næði sem
fyrst til sem flestrá landsmanna.
Sveinn Valfells, fundarstjóri _
sleit síðan fundi kl. rúmlega 10.
— Utan úr heimi
Framh. af bls. 16
Segir Danstrup: „Hinir ófga-
fullu hvítu verða kampakát-
ir að fá Vorster, hinir hvítu
efasemdarmenn og andslæð-
ingar stefnunnar uggandi og
blökkumenn bindast íastari
samtökum. Væntanlega munu
augu heimsins þá opnast.
Það skelfilega er, bætir nann
við, að hætt er við, að átök
verði hér eftir óumflýjanleg
og þau villimannlegri og
blóðugri en nokkru sinni
fyrr.
Stjórnmálafréttaritarar þess
ir, sem hér hafa verið greind
ir, eru á einu máli um, að
með því að kjósa Vorster,
hafi hægri menn viljað fá
sterkan mann, er gætið hald-
ið öryggi og festu í innan-
ríkismálum — en báðir láta
í Ijós efa um að Vorster verði
maður til þess, þegar Ver-
woerd nýtur ekki við. Ver-
woerd hafi tekizt að halda
einingu meðal flokksmanna
sinna, en innan flokksins hafi
verið uppi mjög mismunandi
skoðanir á gildi Apartheid
stefnunnar — annars vegar
öfgamenn til hægri, hins
vegar iðnrekendur og frjáls-
lyndir menntamenn — og
spurningin sé hvernig þeir
nú bregðist við leiðtoga, sem
lýsti því yfir árið 1962, að
frjálslyndir menn væru
hættulegri S-Afríku en komm
únistar.
Hætt er við að Vorster
verði ekki eins lagið að sann
færa menn um kosti Apart-
heid stefnunnar og Verwo-
erd var. Þess er einnig að
gæta, að Verwoerd hafði fullt
vald yfir ráðuneyti sínu, út-
varpi, blöðum og bókstaflega
öllu viðskiptalífi enaa réði
hann lögum og lofum í Oss-
ewa Brandwag. Ekki verður
þetta sagt um Vorster _______
hann hefur fyrst og fremst
komizt upp sem ógnvaldur
blökkumanna og verndari
hinna hvítu hræddu. En hin-
ir hvítu íbúar S-Afríku eru
ekki alls staðar jafn hrædd-
ir og Vorster ekki alls stað-
ar jafn vinsæll. í norðurhluta
landsins á hann meiri vin-
sældum að fagna en meðal
iðnrekenda og menntamanna
í suðurhlutanum, sem þrátt
fyrir efasemdir um Apart-
heid mátu greind Verwoerds
°g féllu fyrir sannfæringar-
krafti hans. Hann hefur
Vorster ekki til að bera og
því er hætt við, að hann
verði að beita hörku til þess
að halda völdum og sam-
stöðu með hinum hvítu íbú-
um. í þeim efnum hefur
hann vissulega sýnt dug og
hæfni.
London, 15.'september NTB.
Hinn fjrsti af fjórum fyrir-
huguðum kjarnorkukafbat-
um lireta, sem útbúnir eiga
að verða með bandariskum
polarisflugskeytum, hljóp í
dag af stokkunum. Elíza-
beth drottningarmóðir gaf
kafbátnum nafnið „Resolu-
tion“. Kafbátinn á að taka í
notkun í maí 1968. Hann verð
ur útbúinn með 16 polaris-
flugskeytum, sem draga nær
4000 knt.