Morgunblaðið - 27.11.1966, Qupperneq 3

Sunnudagur 27. nóv. 1956
MORGUNBLADIÐ
3
UR VERINU
EFTIR EINAR SIGURÐSSON
Reykjavík
Ótíð var alla vikuna, þó komst
eini línubáturinn, sem rær frá
Reykjavík í einn róður og aflaði
1 lestar.
2 síldarbátar komu til Reykja-
víkur með síld, Gísli Árni með
210 lestir og Örn 190 lestir. Þor-
steinn kom til Þorlákshafnar
með 150 lestir, sem var ekið til
frystingar í Reykjavík.
Togarinn Víkingur kom með
210 lestir af fiski, sem landað
var í Reykjavík, Egill Skalla-
grímsson með 85 lestir og Jón
Þorláksson 60 lestir.
Sigurður kom til Reykjavíkur
með um 160 lestir af fiski og
fór strax áleiðis til Þýzkalands
með aflann til sölu.
Karlsefni og Marz tóku báðir
síld á Austfjörðum til viðbótar
við eigin afla til sölu í Þýzka-
landi.
Úranus seldi í vikunni 114
lestir í Þýzkalandi fyrir DM
113.985 og Surprise 116 lestir í
Englandi fyrir £ 12.445.
Keflavík
Stöðugar ógæftir voru framan
af vikunni og aðeins róið á
fimmtu- og föstudag. Afli var
mjög rýr 3 — 6% lest.
Tveir bátar komu með síld
til Keflavíkur, Keflvíkingur
með 190 lestir og Helga frá
Reykjavík með 170 lestir.
Akranes
5 bátar eru nú byrjaðir línu-
veiðar, Skírnir hiefur bætzt vi'ð,
en hann hefur verið á síldveið-
um og er, sem kunnugt er, 150
lesta stálbátur. Fékk hann í út-
drættinum 9% lest, sem er ágætt.
Aflinn hjá hinum bátunum var
líka ágætur, 6—7 lestir. 2 bátar
voru grynnra og fengu minna.
3 síldarbátar komu að austan
í vikunni, Sólfari með 100
lestir, Haraldur með 130 lestir
og Höfrungur IH. með 170 iestir.
V estmannaey jar
Ekkert var róið alla vikuna
sökum ógæfta.
Gjafar kom um fyrri helgi
með 110 lestir af síld að austan
og svo aftur um þessa helgi
með aðrar 110 lestir. Ennfremur
komu með síld að austan í vik-
unni Halkíon með 150 lestir,
Bergur 115 lestir, Sigurey 220
lestir og Engey 160 lestir.
Sandgerði
Róið var með línu 3 daga vik-
unni, og var aflinn 1% — 4%
lest, sem er heldur tregt. Troll-
bátar gátu ekki verið úti að
neinu gagni, en þeir eru tveir,
sem stunda togveiðar.
íslenzkir hugvitsmenn
Þó nokkuð er um það hér á
landi, að menn finni upp eitt
og annað. Er skemmtilegt fyrir
þessa litlu þjóð, að hér skuli
vera menn, sem geta skarað
þannig fram úr á tæknisviði að
vekja myndi jafnvel athygli á
alþjóðavettvangi.
Þótt ekki sé það beinlínis upp-
fynding, er viðurkennt, að það
voru íslendingar, sem hófu síld-
veiðar með kraftblökk í norð-
anverðu Atlantshafi, kenndu
þær öðrum Evrópuþjóðum og
hafa síðan haft forystuna.
Ársæll Jónsson kafari hefur
fundið upp, hvernig dæla á síld
beint úr hafinu án veiðarfæra.
Þótt það hafi ekki enn sýnt hag-
nýta raun, er mjög trúlegt, að
þessi uppfynding eigi eftir að
gera það, þegar meiri tækni, svo
sem ljóstækni, sem nú er að
ryðja sér til rúms, verður tengd
uppfyndingu hans.
Ólafur Þórðarson frá Lauga-
bóli fann upp roðflettivélar, sem
voru árum saman notaðar í
fjölda frystihúsa og spöruðu
feikna vinnu á sínum tíma, þótt
aðrar vélar hafi nú komið til sög-
■unnar. Hann fann einnig upp
hausingarvél, sem reyndist prýði
leg, og eru nokkrar í notkun á
ýmsum stöðum, m. a. ein á Akra-
nesi.
Sigmund Jóhannesson í Vest-
mannaeyjum, sem er Færey-
ingur og teiknar myndir í
Morgunblaðið, sem taldar eru
jafnast á við góðar erlendar
skopmyndir, hefur fundið upp
ágæta vél, sem flokkar humar
og sparar mikla vinnu og stórfé
í betri nýtingu. Hann er nú
einnig búinn að smíða humar-
hreinsunarvél.
Þá hafa nokkrir menn fundið
upp vél til að flokka síld, sem
hefur valdið byltingu í þessum
vinnubrögðum, bæði á söltunar-
stöðvum og í frystihúsum. Telja
margir, að söltun hefði verið
óframkvæmanleg á síld, sem var
jafnblönduð og síldin fyrir aust-
an nema með þessum vélum
Haraldur Haraldsson Reykjavík,
rann á vaðið með smíði þessara
véla, en einhverjir fleiri komu
á eftir, svo sem Steinar Steins-
son, Raufarhöfn.
Oddgeir Pétursson í Keflavík
hefur fundið upp vél til að hausa
fisk. Fyrsta vélin var notuð í
allan fyrra vetur í Hraðfrysti-
stöð Keflavíkur og reyndist
ágætlega. Nú er Oddgeir að
smíða 7 vélar fyrir næstu vertíð.
Vélarnar hausa 35—40 fiska á
mínútu, og þar*f einn mann til að
mata vélina og annan til að tína
fiskinn á færiband, sem flytur
hann að vélinni. Svipuð haus-
ingarvél var síðastliðinn vetur
í notkun hjá Bæjarútgerð
Reykjavíkur, sem Haraldur
Haraldsson hafði fundið upp.
í frystihúsunum hefur mörg
uppfyndingin verið gerð. Ein
þeirra var uppfynding Karls
Bjarnasonar á pönnum til að
frysta í blokk. Fram að því, að
Karl kom með þá einu pönnu,
sem hefur dugað, voru blokk-
irnar skakkar og skældar og
nánast ekki verzlunarvara, þótt
verið væri að reyna að selja
þær. Það fór óhemju hráefni
til spillis með gamla laginu.
Jón Guðmundsson, Reykja-
vík, hefur fundið upp vél til að
kinna hausa, og er búið að smíða
nokkrar og farið að nota þær.
Þá hefur Jón Þórðarson,
Reykjavík, fundið upp vél til
þess að draga með fisk á færi,
og hefur hún gefið mjög góða
raun.
Vafalaust er hér enn margt
ótalið í þessum efnum og á líka
áreiðanlega eftir að koma fram.
Islendingar eru rétt að stíga
fyrstu skrefin sem hugvitsmenn.
5 ára áætlun
Eðlilegir atvinnuvegir íslend-
inga eru fiskveiðar og vinnsla
Sr. Jón Aubuns, dómprófastur
VIÐ DYRNAR
í DAG er fyrsti sunnudagur í að-
ventu, en einn af textum hennar
er þessi: „Sjá, ég stend við dyrn-
ar og kný á“.
Út frá þessum texta hafa fleiri
predikanir verið fluttar en töl-
um verður talið. Og þó hefir eng
in þeirna náð slíkri frægð né
á'hrifum sem málvehk Hunts:
Ljós heimsins. En mótívið er
þetta: „Sjá, ég stend við dyrnar
og kný á“.
Sjálfsagt skipta þeir milljón-
um, sem skoðað hafa frummynd
þá, sem geymd er í Pálskirkj-
unni í London:
Fyrir dyrum, sem eru vafðar
gómlum vafningsviði og hanga á
ryðbrunnum hjörum, og við
þröskuld, sem er þakinn göml-
um gróðri vegna þess, hve iengi
sjávarafurða, iðnaður byggður
á ódýrri orku, sem fæst við hag-
nýtingu vatnsaflsins, siglingar á
sjó og í lofti og svo landbún-
aður, a. m. k. til þess að full-
nægja þörfum þjóðarinnar og að
sjálfsögðu til útflutnings, ef
hann væri samkeppnisfær.
Unnt er að stunda fiskveiðar
með ýmsum hætti. Þær geta
verið einhæfar eins og ansjósu-
veiðarnar í Perú. En þær geta
líka verið fjölbreyttar eins og
þær hafa lengst af verið hjá ís-
lendingum og Norðmönnum
Sama er að segja um fiskiðn-
aðinn.
Þorskveiðarnar voru lengi
burðarásinn í veiðunum, þótt
síldveiðanna hafi á tímabilum
gætt mikið. Þáttur togaranna.
þegar þeir komu til sögunnar.
var ekki hvað minnstur, þótt
hlutur bátanna hafi sjálfsagt
alltaf verið bróðurparturinn
Þetta á bæði við þorskveiðarnar
og síldveiðarnar, hvað togarana
snertir, því að áður fyrr stund
uðu togararnir síldveiðar
sumrin.
Ör breyting hefur orðið síð-
ustu 4 árin á fisk- og síldveið-
um landsmanna. Togurunum
hefur fækkað úr 48 niður í 22
og bátum undir 100 lestum hefur
fækkað á sama tíma úr 652
620 í árslok 1965. Þessar tölur
um minni bátana segja lítið um
ástand þorskveiðiflotans. Stór
hluti þeirra eru smábátar, og
allir eru þeir gamlir.
Á sama tíma og þessi sam-
dráttur hefur skeð með togar-
ana og minni bátanna, hefur
langsamlega stærsta stökk í ís
lenzkum sjávarútvegi verið
tekið með smíði æ stærri og
fullkomnari síldveiðibáta, sem
hefur fjölgað á sáðustu 4 árum
úr 100 í 172 báta. Smálestatalan
segði þó enn meira um þessa
öru þróim en tala skipanna, en
þau eru nú að komast fram úr
stærð eldri togaranna, sem voru
um 350 lestir algengast, þangað
til nýsköpunartogararnir komu
til sögunnar, sem voru um 650
lestir að stærð, og 1000 lesta
togararnir, sem komu fyrir 6 ár
um. Svo ótrúlegt sem það er,
má segja, að nýju stálbátarnir
hafi stækkað um 50 lestir á ári.
og nú eru í smíðum bátar upp
í 500 lestir.
Framhald á bls. 11
A.LLT FRA HATTI OIMI SKO
H E E ? RA D E 1 LD
j
>essar dyr hafa verið læstar,
stendur Kristur með logandi ljó«
ker í hendi og ásjóna hans ljóm-
ar í næturmyrkrinu.
Ástúðin og þodinmæðin Ijóma
af þessari fögru ásjónu. Hann
hefir staðið við þessar dyr í 19
aldir, og stendur við þær enn.
„Sjá, éig stend við dymar og
kný á“, — er aðventuboðsikap-
ur kirkju hans. Hún minnir á
(það, að hann er sjálfur í nánd.
Hún minnir á það, að hugsjónir
hans knýja hjá osis dyra. Hú«n
rninnir á þáð, að harmsaga allra
landa og lýða er sú, að dyrun-
um hefir ekki verið lokið upp.
Um þá tregðu er kirkjan sjáM
einnig sek, og þvú á húri. að beina
áminningunni einnig gegn sjálfri
sér.
Hefir hún verið nægilega
hreinn farvegur fyrir sannleika
Krists? Hefir hún sjáilf lifað þvf
Mfi, sem hún boðar og Kristur
kom til að vekja á jörðu? Ætti
hún ekki að halda dómsdag yfir
sér sjálfri hverju sinni sem hún
boðar aðventu, komu Krists?
Endurspeglar hún það samfiélaig,
sem Kristux stofnaði með fiski-
monnunum við Genes a retva tnið?
Hér má enginn öðrum lá oig
hér ætti enginn að ætla sér sess
öðrum hærri. Svo víðs fjarri er-
um vér því öll að hafia opnað
honum dyrnar, hugsjónum hans,
lífi hahs í hreinleika, heilag-
leika, auðmýkt og bróðurást. Við
heyrum að þa£ er barið. Við
göngum til dyra og ljúkum upp
varlega lítilli gætt. En við lok-
um aftur, þegar við sjáum, hvex
það er sem stendur við dyrnar.
Við vitum, að það kostar mikið
að bjóða þessum gesti inn. Þess
vegna lokum við. En hitt vit-
um við ekki, hvað við lókium úti
og hvers við göngum á mis.
Fegurri huglbilæ er naumast á
öðrum sálmum en fegurstu að-
ventusálmunum. Fegurstur er
e.t.v. aðventusálmur Helga Hálf-
danarsonar: Gjör dyrnar breiðar,
hMðið hátt
Hugmundin er tekin úr æva-
gömlu hebresku helgiljóðd. Þeg-
ar konungurinn nálgaðis.t átti
borgin að búast bezta skrúða og
opna hliðin nátt hinum tigna
gestt
Þessi hugmynd var heimfiærð
tiil Krists: Borgin varð kirkja
hans. Hann var konungurinn,
sem kom.
í myndlist, Ijóði og lauisu máli
hefir þessi hugmynd verið tekin
upp að nýjiu og nýju. Það er þrá
mannssálarinnar eftir Kristi,
sem segir hér til sín, þráin sem
í innsta eðli er ein, þótt trúar-
brögðin tjái hana á ýmsa lund.
í Stjörnu-Odda-idraumi, hiniu
stóra Ijóði, lýsir Grímur Thom-
sen kirkjunni „einu“ og „undra-
háu“, sem svalar þessari þrá. Sú
kirkja er enn ekki veruileikur á
jörðu. En hún er til í hiugar-
heimiM margra göfugustu manna,
og sá heimur kann að vera þús-
und sinnum raunverulegri en
jörðin, sem þú stendur á.
VIÐ DYRNAR, — stendur
hann, sem hjarta þitt ex eilífum
örlögum bundið, — hann sem
sál þín hlýtur að mæta á nýjium
og nýjum krossgötum, unz leið
þín ligg.ur loks til fullrar fylgd-
ar við hann.
A fjórum su'nnudögum að-
ventunnar, til jóla, minnir kirkj-
an þig á hann, sem stendur víð
dyrnar og knýr á. Þrá mannkyns
ins eftir honum lýsir E. H. Kvar-
an í ljóði á striðsjólunum 1915
svo:
Kom, þó að við aðhyllumsit
þrjózku og tál,
þá þráir þig, Kristur, hver ein-
asta sál
frá sólskini suðrænna landa
til næðinga nyrztu stranda.