Morgunblaðið - 10.09.1968, Page 14

14
MORGUÍNBLAÐIÐ, ÞRIÐJUDAGUR 10. SEPTEMBER 1008

Utgefandi
Framkvæmdas t j óri
Ritstjórar
Ritst j ór narf ulltrúi
Fréttastjórl
Auglýsingastjóri
Rltstjórn og afgreiðsla
Auglýsingar
Askriftargjald kr 120.00
1 lausasölu.
Hf Arvakur. Reykjavík.
Haraldur Sveinsson.
Sigurður Bjarnason frá Vigur
Matthías Johannessen.
Eyjólfur Konráð Jónsson.
Þorbjöm Guðmundsson.
Bjöm Jóhannsson.
Ami Garðar Kristinsson.
Aðalstræti 6. Sími 10-100.
Aðalstræti 6. Sími 22-1-80.
á mánuði innanlands.
Kr. 7.00 eintakið.
BANDALAG
ÍSLENZKRA
LISTAMANNA
¥Txrt þessar mundir minnist
^ Bandalag íslenzkra lista
manna þess að 40 ár eru liðin
frá stofnun þess. Að stofnun
bandalagsins stóðu 43 lista-
menn en nú mun tala félags-
manna um 420. Fyrsti formað
ur bandalagsins var Gunnar
Gunnarsson rithöfundur.
Óhætt er að fullyrða að
Bandalag íslenzkra lista-
manna hafi unnið gagnlegt
og gott starf í þágu íslenzkra
lista og þjóðarinnar í heild.
Það hefur átt þátt í að glæða
listaáhuga almennings í land-
inu. Ennfremur hefur því orð
ið verulega ágengt í barátt-
unni fyrir aukinni vernd höf
undárréttar, enda þótt á því
sviði sé enn mikið verk óunn-
ið.
í ræðu sem Gtfnnar Gunn-
arsson rithöfundur flutti í af-
mælishófi félagsins sl. föstu-
dag, minntist hann sérstak-
lega þáttar Jóns Leifs tón-
_skálds í stofnun bandalagsins.
En Jón Leifs gekk að því
starfi með þeim eldhug sem
var höfuðeinkenni skapgerð-
ar hans.
Það er gott og gagnlegt að
minnast merkilegra samtaka,
sem unnið hafa þýðingarmik-
ið brautryðjendastarf. Hitt er
þó mikilvægara, að þjóðin
kunni að meta fagrar listir og
vilji stuðla að því að bæta
sem mest má verða aðstöðu
listamanna sinna. Ýmislegt já
kvætt hefur verið gert í þeim
efnum á undanförnum árum.
Þó brestur mikið á að nægi-
Jega hafi verið að gert. Að-
staða myn*ílistarmanna er t.d.
ennþá hin hörmulegasta að
því er varðar skilyrði til sýn-
ingar á verkum sínum. Gamli
listamannaskálinn er að
hruiii kominn og verður vænt
anlega rifinn á þessu hausti.
Hefur nú verið hafizt handa
um byggingu nýs og glæsi-
legs sýningarhúss á Klambra
túni. Hefur bæði Reykjavík-
urborg, ríkisstjórn og Alþingi
sýnt ákveðinn vilja til þess
að koma þessu húsi upp. En
auðsýnt virðist þó að það
-muni taka nokkurn tíma.
Þess vegna er nauðsynlegt að
styðja myndlistarmenn eftir
fremsta megni til þess að geta
sýnt verk sín eftir að gamla
listamannaskálans nýtur ekki
lengur við, og nýja húsið hef-
ur ekki verið tekið í notkun.
Morgunblaðið árnar Banda
lagi íslenzkra listamanna og
aðildarfélögum þess allra
heilla að loknu 40 ára starfi.
Jafnframt þakkar blaðið ís-
lenzkum listamönnum mikið
og merkilegt framlag þeirra
til íslenzkrar þjóðmenningar.
KOMMÚNISTAR
VIÐURKENNA
NAUÐSYN Á
KJARASKERÐ-
INGU
|Z ommúnistablaðið er allt í
“ einu byrjað að viður-
kenna nauðsyn kjaraskerðing
ar, vegna hins mikla sam-
dráttar í útflutningstekjum
landsmanna. í forustugrein
kommúnistablaðsins sl. laug-
ardag sagði: „Útflutningstekj
ur og þjóðartekjur eiga í ár
að geta tryggt landsmönnum
svipuð lífskjör og á árunum
1963 og 1964.“ Með þessum
ummælum lýsir kommúnista
blaðið raunverulega yfir því,
að það sé reiðubúið að styðja
efnahagsaðgerðir, sem leiði
til slíkrar kjaraskerðingar, að
lífskjör fólks verði svipuð og
fyrir fjórum til fimm árum.
í forustugrein sl. sunnudag
tekur kommúnistablaðið enn
skýrar til orða og segir: „Að
sjálfsögðu verður ekki hjá því
komizt að landsmenn taki á
sig þann samdrátt, sem nú
verður á tekjum þjóðarbús-
ins ....“. Þessi ummæli sýna
mikil umskipti í afstöðu
kommúnista til lausnar efna-
hagsvandans. Það er býsna
athyglisvert að kommúnista-
blaðið skuli nú loks viður-
kenna það, sem stuðningsblöð
ríkisstjórnarinnar hafa lengi
haldið fram, að lífskjaraskerð
ing væri óhjákvæmileg vegna
hinna miklu áfalla, sem þjóð-
arbúið hefur orðið fyrir. Batn
andi manni er bezt að lifa!
UNDARLEGAR
GRILLUR
ess sjást nokkur merki, að
stjórnarandstæðingar eru
að byrja að gera sér grein
fyrir því, að ekki þýðir að
takast á við erfiðleika efna-
hagslífsins og atvinnuveg-
anna með þau óraunhæfu við
horf, sem einkennt hafa mál-
flutning þeirra til þessa, svo
sem að erfiðleikarnir séu að
kenna „rangri stjórnar-
fli-^9 111 'AN IÍD HFIMI
\iiiV U 1 nli Ul\ numi
Kosningar í Svíþjóð
á sunnudag
A sunnudaginn næsta fara
fram þingkosningar í Sví-
þjóð, og er úrslitanna beðið
með nokkkurri eftirvæntingu,
því ríkisstjórn Tage Erlanders
hefur ekki meirihluta á þingi
eins og er, og á þar atkvæð-
um kommúnista líf sitt að
launa. Þarf ekki ýkja miklar
sveiflur til að borgarflokkarn
ir, sem nú eru í stjórnarand-
stöðu, nái meirihluta á þingi.
Sænska þingið er í tveim-
ur deildum, Förste Kammar-
en, eða efri deild, með 151
þingmann, og Andra Kammar
en, eða neðri deild, með 233
þingmenn. Fyrir efri deild er
landinu skipt í átta kjördæmi,
og kosið árlega í einu þeirra í
senn, þannig að þingmenn
deildarinnar eru kjörnir til
átta ára, og skipt um áttunda
hluta þingmanna á hverju
ári. í neðri deild er hinsvegar
kosið fjórða hvert ár, og það
eru þær kosningar, sem fara
fram nú.
Báðar deildir eru jafn rétt
háar, og meirihluta þarf á
sameinuðu þingi til að koma
málum á framfæri. Staðan á
þingi er nú þessi:
kvæði og sex menn kjörna til
neðri deildar, en í aukakosn-
ingunum 1958 hlutu þeir að-
eins 128 þúsund atkvæði og
misstu tvö þingsæti. Var tali
ið að fylgistap kommúnista
háður Moskvu-línunni, að
hann sé róttækur vinstriflokk
ur bæði and-sovézkur og and-
bandarískur.
Verður athyglisvert að
fylgjast með úrslitunum og
sjá hversu Hermannson hefur
orðið ágengt.
Margir stjórnmálafréttarit-
arar, sem fylgzt hafa með
kosningaundirbúningnum í
Svíþjóð að undanförnu, eru
sammála um að kjósendur
láti utanríkismál í heild sig
minna skipta, en gert hafði
verið ráð fyrir. Ríkisstjórnin
hefur lagt mikið upp úr „hlut
Efri deild:
Sósíaldemókratar
Frjálslyndir
Hægriflokkurinn
Miðflokkurinn
Kommúnistar
Neðri deild:
Sósíaldemókratar
Frjálslyndir
HægrifLokkurinn
Miðflokkurinn
Kommúnistar
Borgarafylkingin
78 þingsæti
26 þingsæti
2‘6 þingsæti
19 þingsæti
2 þingsæti
113 þing.
42 þing.
32 þing.
35 þing.
8 þing.
3 þing.
Tage Erlander, forsætisráðherra Svía.
Síðast nefndi flokkurinn,
Borgarafylkingin (M.B.S.)
var stofnaður fyrir síðustu
kosningar (1964), og bauð þá
aðeins fram á Skáni. Hlaut
hanm tæplega 65 þúsu.nd at-
kvæði, og er talið að hann
hafi aðallega hlotið fylgi frá
hægriflokknum, en einnig
nokkuð frá frjálslyndum, eða
þjóðarflokknum, eins og hann
hefur stundum verið nefnd-
ur.
Eins og sjá má af ofangreind
um töflum, hefur stjórnarflokk
urinn, sósíaldemókratar, alls
191 þingmann á sameinuðu
þingi, borgarflokkarnir sam-
tals 183, og kommúnistar 10.
Komonúnistar unnu mikið á
í kosningunum 1964, og náðu
þá ríflega fyrra fýlgi sínu,
sem þeir höfðu misst i auka-
kosningum árið 1958.
í kosningunum 1956 hlutu
kommúnistar 194 þúsund at-
þá ætti rætur að rekja til inn
rásar Rússa í Ungverjaland
haustið 1956. Velta margir því
fyrir sér nú hvort framkoma
Rússa gagnvart Tétokóslóv-
ökum geti haft svipuð áhiif.
Gera má ráð fyrir því að
atburðirnir í Tékkóslóvakíu
hafi einhver áhrif á kosning-
arnar á sunnudag, en ekki er
þó reiknað með að þeir dragi
neitt. verulega úr fylgi komm
únista, sem hlutu 222 þúsund
atkvæði í kosningunum 1964.
Carl-Henrik Hermannson,
leiðtogi sænskra kommúnista,
hefur verið manna harðastur
í gagnrýninni á Sovétríkin
vegna innrásarinnar í Tékkó-
slóvakíu. Hann hefur krafizt
þess að Sovétríkin kalli heim
hernámslið sitt þaðan, og jafn
vel lagt til að Svíar kalli
heim sendiherra sinn í Mosk
vu. Gæti þetta jafnvel leitt
til þess að kommúnistar héldu
fylgi sínu og vel það. Her-
mannson flokksforingi hefur
með gagnrýni sinni á So-
vétríkin að undanförnu sann
fært marga um að sænski
kommúnistaflokkurinn sé ó-
leysi“ sínu í utanríkismálum,
og byggt kosningabaráttuna
að venuíLegiu leyfci á uitamríkis-
málum undanfarið hálft ann-
að ár. Aðallega hefur þetta
hlutleysi birzt í árásum á
Bandaríkin og Vietnam-stefnu
þeirra. Tveir ráðherrar hafi
komið þar all mikið við sögu,
þeir Tage Erlander forsætis-
ráðherra og Olof Palme
menntamálaráðherra. Hafa
þeir báðir fordæmt aðgerðir
Bandaríkjamanna í Vietnam.
Nýlega, þegar Alexei Kosygin
forsætisráðherra Sovétríkj-
anna var í opinberri heimsókn
í Svíþjóð, gáfu þeir Erlander
og Kosygin út sameiginlega
áskorun til Bandaríkjanna um
að stöðva loftárásir á Norður-
Vietnam, og mörgum er enn
í fersku minni þegar Palme
tók þátt í mótmælagöngu í
Stokkhólmi vegna styrjaldar-
innar í Vietnam, og gekk þar
fremstur í fylkingu við hlið
fulltrúa Vietcong-skæruliða.
Getur þetta Bandaríkjahatur
ríkisstjórnarinnar haft öfug
áhrif við það, sem til var
ætlazt og að var stefnit.
stefnu“, þegar sú staðreynd
blasir við allra augum að út-
flutningstekjur þjóðarinnar
hafa minnkað um 40% á
tveimur árum.
Samt sem áður gætir hínna
gömlu áróðursskrifa enn í
Framsóknarblaðinu sl. sunnu
dag er það segir: „Þannig hef
ur verið haldið á stefnunni í
fjárfestingar- og efnahagsmál
unum á undanförnum áratug,
að atvinnuvegirnir voru ekki
á neinn hátt undir það búnir
að mæta erfiðleikunum, þeg-
ar þeir gengu í garð, þrátt
fyrir góðæri á undan. Þeir
höfðu enga sjóði stofnað né
endurnýjað tæki sín.“
Hvernig dettur Framsókn-
armönnum í hug að birta slík
an þvætting. Það hefur ein-
mitt veríð gert stórkostlegt
átak í uppbyggingu atvinnu-
veganna á sl. áratug. Stofn-
lánastjóðir atvinnuveganna
hafa verið endurreistir og efld
ir, við höfum eignast nýjan
og glæsilegan bátaflota, nýj-
ar fiskverkunarstöðvar og ný
verksmiðjuhús með nýjum
vélum hafa þotið upp. Það
tjóar ekki að ganga til við-
ræðna um lausn á efnahags-
vandanum með svona grillur
í kollinum.