Morgunblaðið - 28.12.1969, Síða 14

14
MORGUNiBiLiA£>IÐ, SUNNTJDAGUR 2i8. DESEMjBER 1196»

Útgefandi
Framkvæmdastjóri
Ritstjórar
RitstjórnarfuHtrúi
Fréttastjóri
Augiýsingastjóri
Ritstjórn og afgreiðsia
Auglýsingar
Áskriftargja'd kr. 165.00
i lausasölu
H.f. Árvakur, Reykjavík.
Haraldur Sveinsson.
Sigurður Bjarnason frá Vigur.
Matthías Johannessen.
Eyjólfur Konráð Jónsson.
Þorbjörn Guðmundsson.
Björn Jóhannsson.
Árni Garðar Kristinsson.
Aðalstræti 6. Srmi 10-100.
Aðalstræti 6. Sími 22-4-80.
á mánuði innanlands.
kr. .10.00 eintakið.
ULLAR- OG SKINNAIÐNAÐUR
TjUns og greint hefur verið
^ frá hér í blaðinu hefur
Samband ísl. samvinnufé-
laga nú gert samning um
sölu á ýmsum uliarvamingi
til Sovétríkjanna fyrir hvorki
meira né minna en tæpar
eitt hundrað mi'lljónir kr.
Samhliða þessum útflutningi
er nú mikið selt af ullarvam-
ingi á aðra markaði, og t.d.
hafa Álafos’svörur verið flutt-
ar út í vaxandi mæli.
Vömr úr íslenzku ullinni
líka mjög vel erlendis, og
enginn efi er á því, að unnt
er að stórauka markað fyrir
þennan vaming, enda hafa
menn nú lært að meta sér-
kenni ísienzku uilarinnar.
Þá er nú verið að reisa
tvær stórar sútunarverk-
smiðjur, aðra á Sauðárkróki
og hina á Akureyri. Þegar
byggingu þeirra er lokið,
aetti að verða unnt að súta
hér á landi allar íslenzku
gæmrnar. Verð á gærum hef-
ur farið hækkandi að undan-
fömu, og mun það ekki sízt
byggjast á því, að íslendingar
hafa í vaxandi mæli hafið
sútun sjálfir og vinna kapp-
samlega að því að afla mark-
aða fyrir sútaðar gæmr.
Ef unnt reyndist að súta
hér á landi allar ísienzkar
gærur, gætum við haft miklu
meira vald yfir markaðnum
en nú er. Hikiaust ber því að
stefna að því að fullvinna
þessa vöra hér innanlands,
en selja enga gæru ósútaða
úr landi.
í kjölfar þessa iðnaðar mun
svo fylgja feldskurður og
ýmiss konar framleiðsla úr ís
lenzku gærunum, sem þykja
hinar beztu, sem völ er á til
ýmiss konar framleiðslu fatn
aðar.
Enda þótt flestum eða öll-
um sé nú orðið ljóst, að við
íslendingar hljótum að iðn-
væðast á þann hátt að hag-
nýta ódýra orku til stóriðju,
ber ekki að vanmeta minni
iðnaðinn. Stóriðjan hefur það
helzt sér til ágætis, að þar
eru mikil auðævi framleidd
með litlu vinnuafli, en í ýmiss
konar handiðnaði er séð fyr-
ir atvinnu handa fjölda
manns. Auðlegðin, sem fæst
við stórrekstur, er notuð til
að treysta atvinnuöryggi og
standa undir margvísiegum
útgjöldum, en iðnaður á borð
við vinnslu ullar og skinna-
vöra tryggir fjölda manna
atvinnu.
Framundan er án efa tíma-
bil mikiilar uppbyggingar á
sviði iðnaðar, enda tækifærin
óþrjótandi, ef menn snúa sér
óhikað að því að leysa að-
kallandi verkefni.
Sjómannasamningar
F’ins og kunnugt er standa
■*-i nú yfir viðræður milli
samtaba sjómanna og útvegs
manna um kjörin á bátaflot-
anum. 1 fyrra leystust þessi
mál farsællega og hagur út-
gerðar og sjómanna var þá
tryggður um eins árs skeið.
Vonandi auðnast nú að ná
heilbrigðu samkomulagi milli
þessara aðila, sem eiga svo
mikið sameiginlegt. Ættu
þessir samningar raunar að
geta gengið fljótt og vel fyr-
ir sig, þegar þess er gætt, að
það getur ekki verið hagur
sjómanna, að á ný verði kippt
grandvellinum undan öflugri
útgerð, heldur er það sam-
eiginlegt áhugamál útvegs-
manua, sjómanna og raunar
landsmanna aillra, að stór-
felld uppbygging eigi sér
jafnan stað í sjávarútvegi,
þannig að stöðugt verði hægt
að korma við meiri tækni og
fyllstu afköstum, sem bezt
tryggja hag þeirra, sem við
þennan atvinnurekstur fást.
Þar loga eldar haturs og hefndar
Oáðstefna æðstu manna
Arabaríkjanna, sem hald
in var nú um jólin í því skyni
að samræma aðgerðir þeirra
gegn ísrael, hefur farið út
um þúfur. Það þýðir þó ekki,
að ófriðarhættumni hafi verið
bægt frá fyrir botni Mið-
j'arðarhafsins, en sýnir ein-
ungis þann ágreining, sem
ríkir milli Arabaríkjanna inn
byrðis. Á meðan svo er, kann
hættan á sameiginlegri árós
þeirra á ísrael ekki að vera
fyrir hendi, en emgum dylst,
að í þessum heimshluta loga
eldar haturs og hefhdar jafn
heitt og nokkru sinni fyrr. Á
meðan deiluaðilar, ísraels-
menn og Arabar, geta ekki
fundið neinn grundvöll sam-
eiginlega fyrir friðsamlegum
viðræðum sín á milli um
lausn deilumála sinna, kann
styrjöld að blossa upp, fyrr
en nokkur veit, í þessum
heimshluta.
LJÓÐMÆLI GRÍMS THOM-
SENS í ÚTGÁFU
SIGURÐAR NORDALS
Gríimur Thomsen er eitt þeirira skálda,
sem tekuir langan tíma a'ð kynnast, en
eftiir að lesandinn lserir að meta skáld-
dkap hans, hverfuir Grímuir honum ekki.
Hann hefur sest að í vitund hains sterk
ari og nálægari en flest skáld önnur.
Að þessu leyti etr Skáldskapur Gríms ó-
líkur hinium léttu og innilegu ljóðum
Jónasar Hallgrímssonar, sem birtast ís-
'lantíkiuim lesainda eine ag eittlhvað, sem
hann heifur alltaf þekfkt, eru blóð af
hans blóði, reynsila af hanis reynslu.
Grírn verður að brjóta til mergjar. Hann
gerir stramgar Ikiröfur til lasandans. Öll
ljóð Jónasar eru eklki belduir auðveid;
sum þeirira vefjast fyrir lesendum enn
í dag, en þau eru fá, sem eru með því
marki brennd.
Því verður ekki á móti mælt, að Jón-
atst Hallgrímsson er fyrst og fremst op-
ið skáld, Grímur er bæði opið skáld og
lokað. Töfrar Gríms eru m.a. þeir, að
lesandinn er smám saman að uppgötva
eitthvað nýtt í fari hanis, skilja hann á
annan hátt en áður. Hér er komið að
leynd allis mikils skáldskapar. Það er
margræðið, sem greinir hann frá hinni
veinjulbuind'niu tj’áiniinlgarlist, duílin, sem
í fljótu bragði getur virst ljós og skír,
en er þegar betuæ er að gáð sjáM inn-
hvertfa hans. Otft er það ljóð, sem á yfir-
borðiinu er einlfait, margtfialit 1 steoðun-
sinni á heiminum og aifistöðu til harus.
Það er tifflgamigslaiust að setffla sér að
böndla Grím í efflnmi andrá, og þeir
menin, sem hatfa tilvitniamir í hainin á
hraðbergi (fáir, að ég held) verða að
igæta sín á því, að næsta l'ína á eftir
þeirri, sem þeir benda á lofti, siái ekiki
vopmin úr höndum þeinra. í erúindi um
Grím Thomsen, sem nú er bráðum
fimm'tíu ára gamialt segir Siigurður Nor-
dad: „Kvæði hiams eru utam og oifiam við
dæguirfþrasið, lögð á altari listairinmar
með hreinmi lotninigu. í kvæðumum sést
þó efeld 'affllt,- serni Grírour fómiaði. Krimlg-
um þenmarn aldrna sverðasmið var kvikt
aí mynidum og hugsuinium . . . Mifcið af
auði hims aldnia þular fyligir saimlt verfc-
um hans eins og geislabaugur, svo að
ókveðim fevæði leiftna mil'M lína himma
kveðnu, ef vei er lesið.“ Nú er það
ekki enditega tryggimig fyrir góðum
skáld'skap, að hamm sé utam við dægur-
þrasið, etf merking orðsins er sú sama
og tímamileg vamdamál, þvi eitt af hílut-
vertoum iskáldskapar er og hefu.r verdð
það, að tafea til meðferðar ag skilgreim
þau áleitnu félagstegu etfmii, sem steðja
að saimtiíð hiveins skáldis. Þesisu hfflutveriki
var Grímur líka trúr, em vel að merkja:
á sinn hátt. Það sem Sigurður Nordal
segir um ókveðnu kvæðin, sem leiftæa
milli lína hinma feveðnu, er 'atftur á móti
í samræmi við þann skiimiinig, sem umdir
ritaður thefiur lagt í Ijóð Gdíms; það
mangræiði, sem einlfeeminir þau, er sjálf
uippspretta þeiinria, þnátt fyrir hið svip-
hreina karlmannllega jaifimvægi, sem
bygginig þeima er til vitniis uim.
Þegar Sigurður Noi'da'l storitfar usn
sfeáld, sem 'hanm dáir, verða þau guð-
ieg, jörðin hrvertfur þeim og eiiífðin
tekiur við. En það merkilega við rit-
skýramdainn Nondal, er það, að bamm
lyfitir Skáidumum í æðna veldii með því
að leiða fram það maninfflegia í þeim.
Hverjum öðnum en Siguirði Nordal
tækist stík e'ldraium? í erindi sámu um
Gním segir Nordal: (Sjá: Grímur
Thomsen: Ljóðmæli. Sigurður Nordal
sá um útgáfuna. Mál og menning,
Reykjavík 1969) „Saga flestra ís-
lenzkra atfbunðamainna frá síðari öld-
um er tifflbreytinig sama stefs. Það er
eim ag þessir menm séu tilraumadýr al-
vizkunmar til þess að sýna, hvensu
mi'kils göifiugur og frjálsborinm amdi
getuir mátt sín, j'afnivel þegar ailit um-
hverfis er uipp á móti. Þess vagnia verða
æiviisöigiuirimar í íslteniskri bókmenmita-
isögu, þeigar þæir verða (rétt iskiildar
og skrifaðar, etf til viill enn merkilegri
en ritin sjálf. Og að sumiu ieyti miá
við það unia, því af ölium verðm'æ'tum,
sem vér fiáuim að kynnaist, er mainms-
sáMm sjá'ltf, atfkliædd öllu því, sam memm
eiga, afireka og sýnast vatfaliausaBt og
aðdáanlagast. ÖIl verk eru eieumigis
brot úr sá'larllífii höfiuindar, hanm sjáitfur
er heildin, sem temigir brotin samam og
varpar ljósi á þau. Því er þeirn, semi
verfeunum unna, eðílitegt að leita
mannsiinis." Og í firamhaldi atf þessu,
seigir Nordal, að hinm dulii Grimur kom-
ist efcki ihjá því, að sífeflllt sé skyggnst
eftir honum að ba'ki kvæðanma, og
hann fundinm þar, sem banm þóttist haifa
Æóligið siig best.
Girímur Tham.sein á því láini að fagnia,
að ljóð hamis hatfa elkki emm náð þeirri
almennu hylli, sem gerir skáldslkiap að
liðmuim tárna, minjagrip hamida hiliu.
Ljóðmæli hamis eiga j-afn mikið erindi
við nútímaileisemdur og þau áttu við
samitiíð Gríms, serni ekki var reiðuibúin
&ð viðurfcemna stserð hans meðai
skálda. Bölsýmisijóð Steins Steámarrs
þóttu á sínum tíma mifeil mýjunig í £s-
lemskum skáidiskap oig áhritf þeimra vara’
enn. Ég hetf stumdum verið að vefllta því
fymir mér hivort Grímur Thomsem hafi
ekki verið á undam Steinii að tjá hiina
myrku heimsmynd nútímamammsins.
Hanin hatfði að mimnsta feosti rnógu mikið
atf hypodhondrd eða óyndi til þeisa
Kirkjugarðsvisur Gríms minmia á möng
þeirra lljóða, sem dugðu Steini tifl siguns.
Og Grímur er jatfin nálægur og Steimm
þrátt fyrir árim, sem Skilja þá að:
Hvert helzt sem llífsinB bára ber,
er bátnium hinlgað renmt,
í sínum stalfini situr hver,
og sjá! þeir hiafa iernit.
AHharðiam þessi barninig beið,
og byrtiinin ljúfan hinn,
en baggja liðuigt skipið skreið
í skútia grafar inm.
Eirun út í iengistu legur fór,
en ieitaði aninar skammt,
hvers hiutur er lítiKL, hvers er stór?
Þeir hvílast báðiæ jatfint.
Þó liggja margir úti emn
með öngufl, met og vað;
en, — þó að það séu þolnir menini,
þeir koma bráðum að.
I graifiar nöpru nausti þó,
;nú hvoltfi skipim kyirr,
atftur mum þeirn á aminan sjó
eiiífðar fleyta byrr.
Fjárhagsáætlun Hafnarf jardar:
30 milljónir til
skólabygginga
FJÁRHAGSÁÆTLUN Hafnar-
fjarðar var lögð fram skömmu
fyrir jól. Heildamiðurstöðutölur
tekna eru 137.560.000, og eru
helztu tekjuliðir, sem hér segir:
Áæltliuið útsviör emu 76.200.000,
firaimlöig úr jöfinluiniaiilstjióði Og öf
beníánsfea'tttf 117.600.000, tfrtann-
leiðsiugjia/id frá Isafl 13.500.000,
a'ðstöðuigjiöffld 18.230.000 og faislt-
eigniagjlöflid 7 mil|j.
Helztu gjialdiafliðir ertu sem
Ihiér segir: till lýðlh(jáip<ar og lýð-
tryggimga eriu áætlaðiar 34 miillj.
kr„, tiil ifiræðlsllumáflla 14 milllljióniir,
tifl verklegiria firaim/kvæmdia
(gatniaigerðar, fliiolræaa ag vatms-
lagma) 27,9 mlillj., tiifl hygginiga
ag animama Æraimlkvæimidia, þ. e.
tifl sflaófllalbyiggingia 30 miDljlóiniir,
þar atf 'til VífilisstiaðaslkóllamB 16.6
miillj„ Jþráötafhiúsa 7 millj., till
nýs gagnlfræðtadkióla 2 m'iiljómir,
tifl hiitavedturanmisóflonia í Krísu-
vik 3 milllj'ónir ag vegma greiðsfllu
á stauflid Bæj'airútgerðar Hatfiniar-
fljiarðar ©ru áætiaðar 9.170.000.
Gleðileg jól hjá
slökkviliðinu
EKKERT útkall varð hjá
Slölfekviliðinu í Reykjavík afllla
jóladagana, sem er mjög sjald-
gæft á svo löngum tíma. Slöfldkvi
liðbmenniimdr hötfðu þvi góðá
jóladaga, sátu og láisu jólabæk-
urnar, en bófeasafn þeirtra (feeypti
allar jólabæfcurnar að venju. —
,yÞetta hafa verið einstaklega
góð jól“, sagði varðstjórinn við
Morgunblaðið í gær.