Morgunblaðið - 24.01.1970, Blaðsíða 13

MORiGUNBLiAÐIÐ, LAUGARDAGUR 24. JANÚAR 1970
13
OBSERVER -K OBSERVER * OBSERVER -jc
Stórmerk bók um er jur
Sovétríkjanna o g Kína
— Greip Stalín sjálfur í taum-
ana til að f orða kommúnista-
flokkum Asíu frá
kínverskum áhrifum?
Eftir Dev Murarka.
Moskvu 10. janúar
— Observer
Einn af helztu stjórnspek-
ing'um Sovétríkjjanna hefur
ritað stórleg-a athyglisverða
bók um samskipti Sovétríkj-
anna og Kína. Útgáfu bók-
arinnar hefur verið frestað,
en ég hefi séð hana, og í
henni er að finna það sem
helzt nálgast sannleikann
um vonir og ótta Sovétríkj-
anna varðandi Kina.
í bókinni er bitu.r ádeila
á uitanríkismálastefnu Kin-
verja í því nær öllum atrið-
um, og er hún gagmrýnd all
ar götur frá því að kín-
verskir kommúnisfcar kom-
ust til valda.
f bókinni er nú í fyrsta
sinn upplýst, að til átaka
kom á laindamæruim Kína og
Sovétríkjanna áður en átök
in við Ussurifljót áttu sér
stað í fyrra. Þá gefur bók-
in mjög sterklega ti'l kynna
að Stalín hafi sjálfur grip-
ið í taumama til þess að
forða öðrum kommúnista-
flokkum Asíu undan kín-
verskuim áhrifum.
Bók þessi, sem ber nafn-
ið: „Aliþýðulýðveldið Kína:
Tveir áratugir, tvær stefn-
ur”, er eftir prófessor
Mikhail Kapitsa, sem er
maður mjög áhrifamikill að
því er varðar mótún utan-
ríkismálastefnu Sovétríkj-
anna. Er hann yfirmaðiur
SA-Asáudeildar sovézka ut-
anríkisráðuneytisins og sér
fræðingur í málefnum Kina.
Hafa áður komið út eftir
hann nokkrar bækur um
kínversk máilefni. Hann var
í fylgd með Aleksei Kosyg-
in, forsætisráðherra Sovét
ríkjanna er hann fór flug-
leiðis til Peking til þess að
ræða við Chou En-Lai í sept
embermánuði s.l.
Upphaflega átti að gefa
út bók prófesisorsins á 20
ára afmæli kínversku bylt-
ingarinnar í ágúst í fyrra-
sumar, en útgáfu henn-
ar hefur verið frestað hvað
eftir annað með tiiliti
til landamæraviðræðnanna,
sem fram hafa farið milli
Kína og Sovétríkjainna í
Peking. Ekki er enn vitað
hvort bókin verður nokkru
sinni gefin út opinber'lega.
Tilvitnunina til Stalíns er
að finna í eftirfarandi kafla
úr bókinni:
„Á árunium 1950—1951
reyndu Maóistarnir að
þröngva áætlunuim upp
á kommúnistaflokka Indó
nesíu og Indlands, sem tóku
ekkert tillit til hins raun-
verulega ástands í llöndum
þessum.. Kröfðust Kinverjar
þesis að flokkarnir hefðu
kínversku baráttuna að fyr
irmynd í frelsisbaráttunni
(myndun bændahers og
frelsaðra svæða). Stalín var
ákveðið and'Snúi.nn þessu.“
Enda þótt Kapitsa segi
ekki beinlínis að Stalín hafi
skorizt í leikinn, er þó aug-
Ijóst hvað hann er að gefa
til kynna.
Þá lætur Kapitsa einnig
að því liggja, að Kínverjar
hafi stórlega móðgað og llát
ið sem þeir tækju ekki eft-
ir leiðtogum Norður-Kóreu
á meðan á Kóreustyrjöld-
in.ni stóð. Hann segir:
„Er Kóreustyrjöldin stóð,
vildu sumir leiðtogar kín-
verska Alþýðulýðveldisins
ekki hlusta á kóreanska fé-
laga, sem snerusit hraust-
lega gegn árásinni, og þeir
höguðu sér á hrokafullan
og ruddalegan hátt.”
Þá ræðir Kapitsa tímabil
New York búar
halda árshátíð hér
í GÆR (föstudag) kom hlngað
til lands hópur margra þekkt-
ustu manna á sviði ferða-
mála í Bandaríkjunum. Eru þeir
félagar í Skál-klúbbi New York
borgar, en eins og þegar hefur
verið frá skýrt í Mbl., er erindi
þeirra hingað tii lands að halda
árshátíð klúbbsins, og var hún
hún í Víkingasal Loftleiða-
í Víkingasal Loftleiðahótelsins
í gær kvöldi og var salurinn sér
staklega skreyttur af þessu til-
efni. Með í förinni eru eiginkon-
ur klúbbsfélaga svo að alls eru í
hópnum rösklega hundrað
manns.
Margir í hópnum sem hingað
kemur eru forystumenn og
brautryðjendur á sviði ferða-
mála í heimalandi sínu. Má þar
nefna formann Skállklúbbsins í
New Yorik, Joseph Mardh, og rit
aira hans, Joseph L. Granquist;
fyirtrverandi formann klúbbsins,
Alfred Schmeiss, en hann hetfur
og verið formaðw bandalaigs
ferðaskrifstof'uimanna í Banda-
rlkjunium; forstjóra sfcipulags-
deildar Americam Expresis í
ið 1953—1958, eða þann
tíma er samskipti Moskvu
og Pekinig voru eins og bezt
varð á kosið, og spyr síðain
hvers vegna aðrir kommún-
istáleiðtogar hafi e’kki á
þessum tíma gert sér grein
fyrir hversu þjóðernisleg
og þjóðskrumsfcennd stefna
Maos var. Haihn sivarar því
til, að þeir hafi gert sér
grein fyrir því, en hafi ekki
tekið tillit til þess í von um
að með tímanum myndi
þetta lagast.
Kapitsa lítur svo á, að
það hafi verið árið 1962 er
samskipfcum milli landanna
tveggja tók að hraka veru-
lega. Hanm segir að frá og
með því ári hafi Kínverjar
tekið til við kerfisbundnar
landamiæraerjur á landa-
mæruoi Sovétríkjanna. Um
hina mörgu árekstra á Uss-
uri-svæðinu seg.ir hann:
„í desemiber 1967 og í
janúar 1968 ástunduðu Kín
verjar ögramir með „köld-
um vopnum" á Kirinski-
eyju í Ussurifljóti.” Á
rúasnesku merkja orðin „köld
Kortið sýnir landamæri Sové tríkjanna og Kína, TJssuri-svæð-
ið er ofarlega til hægri, en þar segja Rússar að 488 sinnum
hafi orðið átök frá því í júní í sumar, þar til í október sl.
vopn“ byssustingir, hníf ar og
önnur slík blaðvopn. Kap-
ista nefnir engar tölur um
mannfalll.
f dag birta öll sovézk
blöð sams konar frétt frá
Tass undir fyrirsögnimni
„Styrjaildarmóðurisýki í
Kína”. Samkvæmt frétt þess
ari eru Kínverjar að herða
styrjaldarundirbúning sinn
undir yfirskini „Sovétógn-
ana”. Segir Tass að þetta sé
notað sem tylliástæða til
þess að auðvelda kínverska
hernum að yfirtaka stjórn
iðnaðar, landbúnaðar og fé-
lagislífs í landinu.
Lítilll vafi er á því, að
þetta er svar Sovétríkjanna
við auknum og harðnandi
árásum Kínverja á Sovét-
ríkin. Rússar eru staðráðn-
ir í því, að taka ekki móðg-
unium frá Kína orðalaust.
Engu að síður bendir
margt mjög sterklega til
þess, að Moskva bindi enn
vonir við að ei-mhver innri
breyting verði í Pekin.g.
(Observer — ÖLI réttindi
áskilin).
Bandaríkjuinum, John Wason, er
áður starfaði að ferðamálum í
viðskiptamálairáðunieyti Banda-
ríkjamma í Washington, og loks
Ghairles Humbert, einn af stofn-
endum skáifclúbbsin.s í New
Yorlk og meðlimur frá upphafi
í elzta sikállklúbbi heims, er stofn
aðuir var í Pairís 1932. Allir hafa
þessir menn uninið að ferðamál-
um í Bandaríkjunum í um 40-50
ár.
Skálklúbbar eru félagsskapur
þeirra, sem starfa að ferðamál-
um almennt, hvort heldur það er
hjá ferðaskrifstofuim, flugfélög-
um, skipatfélögum eða á hótel-
um. Tilgangur þeirra og mark-
mið eir að auka kynmi og efla
samvinnu félaganna og annarra
þeinra, er að ferðaimálum starfa.
Nú eru 300-400 sfkáTklúbbar víðs
vegair um heim.
í dag fara gestirniir í kynn-
isferðir um Reykjavlk og í gær-
kvöldi sáu þeir íslamdsfcvilk-
mynd, en áttu að halda héðan
til New Yorfc um miðnætti með
LoftleiðavéiL

EFTIR
MATTHÍAS JOHANNESSEN
MEÐ óiM'kinduim er hvannig fóllk giet-
ur varið svotoöÍLuðum þjóðhátíðiardöig-
um. Fyrista deeember í vefcur sátu
sex svokalliaðir uppreniniandi stjóm-
miálamieinn í Nausfci og það fór ekki
fnam hjá nieiinum að þeir giáfu hver
í kapp við an.nian mjög skoriniorðar
sjálfstæðisyfirlýsinigar f. h. peraónu
sinniar. En sjálifstæðisibairátta stjóm-
málamiamma, hvers og einis, er ævar-
andi eins og aiílir vita. Endia hefur
reynslan otft sýnit að margir hafa þeir
misst sjiálifstæði sitt, þegiar verst
gegimdi. Sumir jafnivel pensónuLeiik-
ann, enda fcaminski eklki mdlkiiLs í missit.
En sem sagt, á þjóiðhátíðardöguim
eiga menn að lýsa óhikað yfir sjéif-
stæði sínu í Naiusti og ammiairs staðar
— og hlaupa atf sér hoirmiin áður em
það er um seimam. Þetta endar hvort
eð er eins og mexfc æivisiaga um sæta-
brauðs'direnginn: að humidurimm
gleypti hanm. Eða var þaið einhver
annar, ég miain það ekiki.
En seim sagt vei. Við eruim ýmisu
vön. Þagar ÍSlenidinigiar höfðu náð
merfcasta áfanganum í sjálfstæðiis-
baráfctu sinmii, Sambamdslagaeamm-
imgnuim 1918, siagði eirnn atf þáveramidi
spámömmuim: áð nú hetfði Fjiallkom-
an verið tefcin friliutaki. Og hamn
sló um sig.
Og enn slá menn um sig, efcki sizt
á svofcöLiuöuim opiniberuim vett-
vanigi. En þá getuir fairið illa, eimk-
om fyrir sannleifcanum. Hamm er
mjög teygj'anlegt huigfcafc, eins og all-
ir vi'ta. Mér er sagt að einm ræðu-
mianna í sfcóla hér í bæ 1. ctets. si.
hafi kiomdzt að þeirri niðuretöðu, etf
niðuirstöðu skýidi kalla, að sama
meyðaráisfcaod ríkti hér á larndi og í
TókkósLóvaikiu, bæðd væru löndin
hernumin. Ljótt ef satt væri, Em
þetta var víst hams sammleikur.
Ég haf eitthvað verlð að hugsa uim
þefcta. Kaminsfci er það viitieysa og
eimber tímasóun. Og þó. Á þetta
hljófca aðrir að hafa hiustað, umigt,
óspillt og væmtamlega sfcolt skiólafólk,
stolt fyrir hömd lamds sírns og þjóðiar.
En er það kiamnsiki ekfci iemgur. Það
væri slærmt. Hitt væri þó öiiu verra,
ef umga sfcólatfólkið færd í aQvöru
að trúa því að ástandið í Téikfcó-
slóvatoíu væri eins ag hér. Þá muindi
það eintfaldiaga hætta að hiatfa samú'ð
með Téktoum. Og það væiri slæmt.
Ég trúi ekfci að ræðuimiaðurimm hafi
ætiazt til þesis. Trúi því ekiki að hamm
hatfi vil'jað imruræta umigu ísilenzku
Skóiafóllki að þj'ánimigar Téklka og
sársautoi væri eiintóm móðursýki. ís-
ienztour sálarháski. Vamdamál vel-
flerðanríkisinis. Van'damál lýðiræðis og
iífsþægimda.
Þalð er mauðisymlegt að fara varlega
með orð, getur jatfnvel varið bráð-
mauðsynilegt. Efcki sízt ef maður vill
fcoma góðu til vegar. Einlhvar í hópi
þessa „frjáislymda rithötfumdiapakkis"
hér, eins og skiáld eru gjarma köll-
uð í Sovétrítajumum, hetfur sagt eitt-
hvað á þá ieið, að cwð sóu spremgj-
ur eða spremgietfná, ég man ekki hvoort
heidur. Nemni efcki að fietta því upp,
emda Skiptir það efcfci máli, hiver
hefur sagt þetta. Þalð hefði hver sem
er getað gert. En orð eiru, sem bet-
uir fler, ekki sízt hættulag þeim sem
misimota þaú. Þau geta verið eims ag
hamdispremgja sem böfuimdamir eru oí
seinir að kasta frá sér. Menm ættu
eklki að ieikia sér að baimdspremigj-
um, alllra sízt á fiulllveldisdiaginm. Sem
betur fer Litfðu víst ailir ræðumienm
þamin dag atf mú í vetur, en liitlu mun-
ar sfcundum að iila flari. Kanm'ski er
það vegma þess að æskian á einmig
sitt sjálflstæði. Húm hugsar sitt. Húm
er, sam betur fer, frjálsari en við vit-
um. Ég held að Pétuir Ottesen hatfi
verilð góður fuilltrúi henmiar sí'ðuistu
árin sem hanm 1/ifði. Að minmista
kosti betri en sumir þeir sem ynigri
varu og hærra töluðu um „friilu-
takið.“
Sannleikuirimn er afstæð'Uir. Em eif
hægt er að segja í opimberum ræðum
að sama ástainid rífci á ísliaindi ag í
Téfcfcósilávakíu, þá mætti alveg eins
haldia fjálgiegar ræðuir oig fulilyrða að
ásfcamdið hér sé eins ag í Grikk-
landi; að konuniguirinn sé fllúinm ag
herforingjastjórn Maríu Þaristeins-
dótfcuir tekin við.

Uz