Morgunblaðið - 18.10.1970, Blaðsíða 10

34
MORGUNHLAÐIÐ, SUMNUDAGUR 18. OKTÓBBR 1970
í svo til skóglausu landi eins
og íslandi er ekkl óeðlilegt í
sjálfu sér að viðarsöfnun sé
sjaldgæf, til dæmis miðað við
steinasöfnun, sem er fremur al
geng hér á landi — ekki að
undra. Þó er nú svo að eitt
stærsta trjáviðareinkasafn á
Norðurlöndum er í eigu ís-
Iendings. Haraldur Ágústsson,
teiknikennari og viðarfræðing-
ur hefxu’ um sex ára skeið
safnað viðartegundum víðsveg-
ar að úr heiminum og á hann
nú yfir 1360 viðarsýnishorn og
er ekkert lát á söfniminni.
Eins og fram kemur í spjalli
við Harald hér á efttr etr trjá-
viður geysilega fjölbreyttur að
gerð og vaxtarskilyrðin geta
verið ákaflega misjöfn eftir
löndum og jarðvegi. Alls er
áætlað að til munu vera um
20.000 trjákenndar plöntur í
heiminum. Skipting þeirra fer
mjög eftir loftslagi. Á Amasón
svæðinu er talið að séu um
5000 teg., í Malasíu um 2500,
í Bandaríkjunum 1027 og í
Evrópu ekki nema um 60. Til
almennra smíðanota er talið að
notaðar séu um 300 tegundir.
1 Bandarikjunum eru notaðar
80 tegundir, sem skiptastþann
ig að notuð eru 30 teg. barr-
trjáa og 50 teg. lauftrjáa.
Almennt er að nefna barrtré,
mjúkvið og lauftré, harðvið.
T.d. er balsaviður talinn til
harðviðar.
T>að er því mikilvægt að
velja réttan við hverju sinni.
Viðarrannsóknir fara vax-
andi víða um heim, því með
víðtækum rannsóknum hefur
verið unnt að benda á ýmsar
leiðir til þess að þetta lifandi
byggingarefni endist lengur
með réttri meðferð. Nú er það
alkunna hér á landi að viður
fer viða illa af völdum ís-
Ienzks veðurfars og þvi vakn
ar sú spurning hvort ekki
þurfi víðtækari athugana og
kynningar við í því erfni. Einnig
vaknar sú spurning hvort með
ferð og geymsla á trjáviði og
trjáviðarefnum sé fullnægj-
andi. Eins og mjólkurfræðing
ar og aðrir fræðingar eru
nauðsynlegir, væri ef til vill
ekki úr vegi að leggja meiri
áherzlu á viðarfræði í íslenzk-
um byggingariðnaði. Vísinda-
leg athugun og fræðsla á
þessu sviði ættt að borga sig
fljótt og vonandi er starf Har
alds vísirinn að skipulegu
starfi á þessu sviði.
Haraldur hefur kennt viðar-
fræði við Iðnskólann í Reykja
vik, sl. 21 ár. Viðarsöfnun hóf
hann árið 1964, en áhugi hans
fyrir slíkri söfnun vaknaði er
hann las grein í þýzku tíma
riti um það hvernig á að
Haraldur með maðkétna spýtu
úr Trékyllisvík.
1000
af spýtum
við Brávallagötuna
byggja upp viðarsöfn og þar
var jafnframt bent á hvar
hægt væri að kaupa kassa með
50 viðarsýnishomum og það
gerði Haraldur. Siðan hefur
prjónast við safnið og nú á
hann alls um 1360 sýnishorn
(yfir 1000 teg.) Fyrir nokkr-
um éirum komst Haraldur í
samband við viðarsafnara á
Nýja Sjálandi, sem sagði hon
um að alþjóðafélagsskapur við-
arsafnara væri til og i það fé
lag gekk hann 1966. Félags-
skapur þessi heitir The Inter-
national Wood Collectors So-
ciety og er aðsetur hans í
Bandar ík j unum.
í þessum alþjóðafélagsskap
eru um 500 félagsmenn frá 21
landi utan Bandaríkjanna. Að-
eins tveir Norðurlandabúar
eru i þessum alþjóðafélags-
skap viðarsafnara, en auk Har
alds er þar Norðmaður, sem
Haraldur kom í félagið.
Haraldur hefur fengið mörg
viðarsýni frá einstökum söfnur
um í skiptum fyrir ísl. sýni,
en einnig hefur hann fengið
mikið frá ýmsum timburrann-
sóknastofum víða um heim, í
gegn um ráðuneyti ýmissa
landa og einnig í gegn um
sendiráð hér á landi. Af þess-
um 1360 sýnishornum eru að-
eins 30 íslenzk, en flestar teg
undir á Haraldur frá Afriku
og Ástralíu. Einnig eru í safn-
inu rekaviðarsýnishorn frá
Hornströndum og víðar að.
Haraldur hefur skipulagt
safn sitt mjög vel og er það
allt niðuraðað eftir tegundum
í safnröð og stafrófsröð eftir
y
latneskum heitum og ættum,
en alls á Haraldur um 100 ætt
ir. Til dæmis á hann 96 teg.
af Myrtuættinni, og þar af er
Eucalyptus ættkvíslin með 76
teg. en af þeirri ættkvíst er
stærsta lauftré í heimi og er
það í Ástralíu 110 metra hátt.
Þá á hann t.d. 40 teg. af beyki
ættinni og 16 teg. af bjarka
ættinni.
Safnið er flokkað bæði í ber
frævinga og dulfrævinga, en
af einfcímblöðungum á hann að
eins eitt sýnishorn, Washing-
Árni Johnsen:
Rætt við
Harald Ágústsson,
sem á spýtur
frá öllum heimshlutum