Morgunblaðið - 18.10.1970, Blaðsíða 6

30
MORGUNBLAÐIÐ, SUNNUDAGUR 18. OKTÓBER 1970
TWA-þotan eftir spreng-inguna í Damaskus
Þeir urðu furðu lostnir þegar
þeir heyrðu konurödd skýra
frá því hvað við höfðum gert
og hvert við værum að fara. 1
upphafi varð ég að brýna fyrir
þeim að við svöruðun ekki
nema þeir notuðu kallmerki
okkar. Fipaðist þeim í fyrstu
og stundu eitthvað á þessa leið:
„Þið þjóð, þið fylking, þið
frelsi, þið arabisku, þið Palest-
ína! Hvers vegna ætlið þið til
ísraels?" Og ég svaraði: „Jú,
við ætlum tii Israels ti'l að
frelsa landið.“
Stuttu síðar færðist meiri al-
vara í leikinn þegar við hóf-
um að lækka flugið í stefnu á
Lydda. Að sjálfsögðu ætluðum
við ekki að lenda þar. En við
vildum fljúga yfir borg óvin-
anna til að sýna þeim að við
gætum það.
„Lækkið flugið niður í einn-
tveir-núll“ sagði ég við flug-
stjórann, og aðstoðarflugstjór-
inn spurði: „Eigið þér við 12
þúsund fet?“ — „Þér vitið vel
við hvað ég á.“ Við lækkuðum
flugið, og brátt birtist strönd
Palestínu undan móðunni. „Og
hvað svo þegar við erum komn
ir í 12 þúsund fet?“, spurði
fLugstjórinn. „Þá fjlúgum við
tvo hringi yfir borgina," svar-
aði ég og sveiflaði hendinni í
hring, en augu flugstjórans
voru eins og negld við hand-
sprengjuna. „Svo er hugsan-
legt að við bregðum okkur í
smáferð inn yfír landið."
Það ætti að vera óþarfi að
taka fram að samtöl min við
Lydda-flugtuminn voru ekki
beinlinis vinsamleg. Maðurinn
í flugtuminum virtist mjög æst-
ur, og urraði alltaf reiðilega til
mín. Fyrst stillti ég á bylgju-
lengd Lydda og las upp orð-
sendingu á arabisku til þjóðar
okkur i hemumdu Patestinu,
síðan reyndi ég að tala við
flugvöllinn á arabisku, en tum
inn svaraði ekki. Þeir héldu
áfram að kalla „TWA 840‘, svo
ég svaraði að lokum: „Haldið
ykkur saman! Þetta er Þjóð-
frelsisfylkingin — frjáls ara-
bisk Palestína. Við svörum ekki
fyrr en þér notið þetta kall-
merki. Við erum á niðurleið.
Við lendum. Rýmið brautina
fyrir okkur!“
Ég sagði þetta aðeins til að
hrella þá, því ég held ekki að
Israelamir hafi kært sig neitt
meira um að við lentum en við
gerðum sjálf. En orð min virt-
ust hafa tilætluð áhrif, því
Lyddu-flugturninn hrópaði:
„Hættið aðflugi, hættið aðflugi!
Annars sendum við Mirage or-
ustuþotur á vettvang til að
skjóta ykkur niður". Ég svar-
aði þeim: „Hér er frjáls arabisk
Palestina. Hvað eruð þið að
þykjast? Mér er sama um líf
mitt. Þetta er landið okkar. Við
viljum deyja yfir landi okkar.
En þið berið ábyrgð á lífi far-
þeganna og áhafnarinnar."
Meðan þessi orðaskipti áttu
sér stað, i 20 þúsund feta hæð,
hélt vinur mmn hljóðnema kall
kerfisins að munni mínum, svo
farþegamir gætu fylgzt með við
ræðunum við Lydda, en það
getur varla hafa haft róandi
áhrif á þá.
Flugtuminn hótaði enn
nokkrum sinmim að senda Mir
age-þotur á loft, og þegar mér
varð litið út um gluggana, sá
ég þær, það voru tvær þotur
beint fyrrr framan okkur. Við
vorum enn að lækka flugið, og
flugstjórinn sneri sér að mér:
„Við getum ekki farið neðar.
Það er alltof hættulegt meðan
þessar Mirage-þotur eru á und
an okkur.“ Það var þá þannig,
sem Israelamir ætluðu að koma
í veg fyrir að við lentum. Að-
stoðarflugstjórinn bað um að
fá að ræða við fTugtuminn í
Lydda. Skýrði hann málið fyr-
ir stjórnendunum þar: „Við
neyðumst til að hlýða fyrirmæl
um hennar og lsekka flugið —
annars sprengja þau vélina í
loft upp. Rýmið fyrir okikur!
Og hættið að kalla TWA 840.
Þetta er þjóðfrelsisfylikingin.“
Ég veit ekki hvort það var
fyrir hans orð, en Mirage-þot-
umar sveigðu til hliðar, þótt
þær héldu áfram að fylgja
okkur. Við lækkuðum flugið
niður í 12 þúsund fet, og flug-
um því næst þrisvar í stórum
sveig yfir Lydda og Tel Aviv.
Vorum við alls í sjö mínútur
yfir Tel Aviv — nógu lengi til
að tekið væri eftir okkur. Sið-
asta orðsending min til Lydda,
bara til að halda þeim við efn-
ið, var á þessa leið: „Verið sæl-
ir í bili. Við komum aftur.“
YFIB HAIFA
Klukkan 17,12 — stefna 350
gráður.
Ég gaf fhjgstjóramum fyrir-
mæli um að fljúga i raorður, og
harm lagði til að við hækkuð-
um flugið, þar sem eldsneytis-
eyðslan væri allt of mikil í 12
þúsund feta hæð. Ég sagði að
hann skyldi hækka flugið upp
í 25 þúsund fet.
Fáurn mínútum síðar var Ha-
ifa framundan — Karmelfjall-
ið, höfnin við rætur þess, og til
hægri oliugeymamir og sem-
entsverksmiðjan, en frá reyk-
háfi hennar steig upp hvitt
reykský. „Þetta er heimaborg
min,“ sagði ég við áhöfnina.
„Takið vel eftir henni. Þama
er ég fædd.“ Með aðstoð landa-
bréfs hafði ég fengið hugmynd
um í hvaða borgarhluta húsið
okkar var, og ég held að ég
hafi séð þennan borgarhluta,
en borgin hvarf allt of fljótt
sjónum okkar. Mig langaði til
að biðja fllugstjórann að fljúga
hring yfir borginni svo ég fengi
séð hana betur, en sannleikur-
inn var sá að ekki var of mikið
eldsneyti eftir, og okkur mun-
aði um hverja minútu.
bebnskuAbin í haifa
Það er aðeins þessi skyndi-
mynd, sem hér birtist af borg-
inni, ásamt nokkrum veikum
minningum frá bernsku minni,
sem tengja mig persónulega við
heimilá mitt í Palestínu. Ég
fæddist í apríl 1944, svo ég
hafði ekki náð fjögurra ára
aldri þegar móðir min með öll
sin átta böm fór frá Haifa ein-
hvem tíma i marz árið 1948. Ég
man óljóst eftir stiga, og dag
nokkurn lá maður undir honum
alblóðugur í andliti. Móðir mín
sagðd hann llátinn — eitt fóm-
arlambanna í bardögunum um
Haifa milli Araba og Zionista,
sem einnig voru háðir í okkar
borgarhluta. Faðir minn var
ekki heima, því hann barðist
með liði Araba. Hann kom þó
heim um viku áður en við för-
um og sá að móðir min hafði
tekið saman föggur sinar og var
búin til brottferðar. Sagði hann
henni að við færum ekki neitt,
hvorki nú né síðar. En götu-
bardögunum var haldið áfram,
og þeir hörðnuðu sífeUt. Flest-
ar aðrar konur og böm höfðu
haldið á brott, og Zíonistamir
sóttu stöðugt á. Notuðu þeir
gja'llarhom til að fyrirskipa
okkur að fara. Margoft var
það á næstu árum að við spurð
um móður okkar hvers vegna
hún hefði farið frá Haifa, og
hún svaraði að hún hefði ver-
ið neydd til þess.
Hvað sem öðru líður þá var
mikið um bardaga í nærliggj-
andi götum, og hún var alein
með bömin sín átta. Fyrsti
leigubíllinn, sem hún sendi boð
eftir, varð fyrir skoti, sem olli
þvi að eldur kviknaði í honum,
og ég man eftir því að skotið
var í námunda við okkur þeg
ar við stigum upp i aðra leigu-
bifreið. Mikið fát var á öllum
þegar við héldum af stað, og
við gátum fátt tekið með okkur
annað en fötin, sem við vorum
i. Á síðustu stundu gerði móðir
mín liðskönnun, og sá þá að
hana vantaði eitt barnanna,
það var ég. Ég sat og faldi mig
undir stiganum. Man ég að ég
vildi ekki fara frá heimili mínu,
en móðir mín stríðir mér
oft með því að segja að það
sem ég ekki vildi yfirgefa hafi
verið askja af sykruðum döðl-
um, sem faðir minn hafði fært
okkur. Móðir okkar hélt svo
af stað með okkur börnin, og
hafði meðferðis stóra lykla-
kippu, því hún hafði vandlega
læst öllu inni í húsinu.
Þannig varð fjölskylda mín
sem sagt „flóttamenn". En í
rauninni er enginn Palestínu-
búi „flóttamaður", því við er-
um brottrekin eða hrakin úr
landi. Því ef við værum flótta-
menn og hefðum tekið okkur
nýja bólfestu, væri það ekki
ósk okkar að snúa heim til alls
þess, er við höfum yfirgefið.
Vegna þess að við yfirgáfum
ekki heimili okkar af frjálsum
vilja, heldur var smalað burt
samkvæmt vel yfirvegaðri og
hugsaðri zioniskri áætlun, vilj-
um við öll hverfa heim á ný —
en við fáum það ekki. Það að
við erum fast ákveðin í því að
komast einhvern tíma heim á
ný gerir okkur Palestínubúa
að mjög sérstæðri gerð „flótta-
manna“ hér í þessum heimi.
BEBNSKUÁBIN í TYRUS
Þegar þotan fór yfir landa-
mæri Israels og Líbanons
spurði aðstoðarflugstjórinn
með áhyggjuhreim í röddinni:
„Erum við á leiðinni til
Beirut?“ — „Þér skuluð ekki
hafa áhyggjur af því,“ svaraði
ég. „En það er ekki ýkja mik-
ið eldsneyti eftir,“ sagði hann.
„Það veit ég, og ég kann einn-
ig að synda, ef eitthvað kem-
ur fyrir okkur.“
Sjálf var ég ekki laus við
áhyggjur vegna eldsneytisins,
en ég var einnig gagntekin
þegar við flugum yfir flóann
fallega og bláa við Ras Nak
ura, en rétt við Ras Nakura er
þorpið Tyrus þar sem höfum
búið frá því við fórum frá
Palestínu. íbúðin okkar er rétt
niður við ströndina, og ég
ímyndaði mér að ég kæmi auga
á hana. Móðir mín ætti bara að
vita að ein dætra hennar væri
á ferð í flugvél hátt unni yfir
henni. Ég hafði heimsótt hana
síðasta kvöldið mitt í Líbanon,
og meira að segja sagt hénni að
ég kæmi sennilega til hádegis-
verðar. Ég vissi að hún var
áhvggjufull, en ég varð að
halda fyrirætlunum okkar
leyndum. Einnig hafði ég skil-
ið eftir þetta venjulega kveðju
bréf, ef vera kvnni að eitthvað
kæmi fyrir okkur.
Ég sá bvlgjumar brotna við
ströndina þar sem ég hafði
lært að synda í bernsku. Þann
ig eyddum við tímanum. Það
var ekkert kvikmyndahús í
Tyrus, en við hefðum hvort eð
er ekki haft ráð á að fara í
kvikmyndahús, hefði það verið
þar. 1 fjarska til hægri, hand-
an við þennan fallega flóa,
virtist vera borg, en það er í
rauninni búðir fyrir palest-
inska flóttamenn, 9.000 talsins.
1 rúm tuttugu ár hafa svona
búðir verið heimili þjóðar
okkar.
MISSTU ALLT
Þegar við fyrst komum til
Tyrus vorum við fátæk og
bjargarlaus — og svona dróg-
um við fram lífið í nærri 10 ár.
Faðir minn hafði ekki verið efn
aður í Haifla, en við höfðum þó
komizt vel af og lifað þægilegu
lífi. Hann verzlaði með vefn-
aðarvöru, en rak auk þess lítið
veitingaús og nokkrar smá
verzlanir, sem hann leigði út.
Að sjálfsögðu missti hann þetta
aWt, en það versta var að hann
missti einiiig ailt það fé, sem
hann átti í banka — eins og
raunar svo margir aðrir — og
var þetta þó enskur banki.
Svo mikil ringulreið ríkti
þegar Zionistamir hertóku Pal
estínu, að það liðu margir
mánuðir áður en við við heyrð