Morgunblaðið - 01.09.1973, Blaðsíða 17

Morgunblaðið - 01.09.1973, Blaðsíða 17
MORGUNiBLAÐIÐ — LAUGARDAGUR 1. SEPTEMBER 1973 17 GUNNAR THORODDSEN: Þingflokkur sjálfstæðismanna og miö- stjórn hafa lýst yfir þeirri stefnu, að land- helgin verði færð út í 200 mílur eigi siðar en fyrir árslok 1974. Við þetta vakna þær spurningar: Hvers vegna 200 mílur, en ekki viðmiðun við landgrunnið, - og hvers vegna á næsta ári? SÖGULEGUR RÉTTUR OKKAR Frá því, er landgirunns- lögin voru sett árið 1948, hef ur markmiðið í landhelgis- máiinu verið landgrunnið allt, með öllum fiskiimiðum þess umhverfis landið. Þetta er okkur þjóðamauðsyn, og þetta er hinn sögulegi réttur okkar. Allt frá byggingu Islands og langt íram eftir öldum áttu Islendingar einir öll þessi fiskimið. Sá réttur var viðurkenndur af öðrum þjóð um. Þegar erlendir fiskibát- ar fóru fyrst að sækja á Is- landsmið, mótmœltu lands- menn því fastlega og það hreif, bátarnir hurfu á brott. Síðar tóku útlend skip að veiða hér við land og stunda rányrkju í skjóli hervalds síns og undanlátsseTni danskra yfirvalda, en alltaf í áþökk landsmanna og gegn þeirra mótmælum. Lamdgruinnið með ölilum auðlimdum þess, í hafsbotni og yfíir honuim, er og á að vera eign íslendinga og þeirra einna. Það er hluti af land- inu og lífgjafi landsmanna. En hverlnig á að ákveða, hve langt það nær á haf út? . ÞCSUND metra dýpi OG HAGNÝTINGARMÖRK í alþjóðlegum umræðum er oft miðað við dýpi og dýpt arlínur, t.d. 400 metra dýpi, og nú upp á síðkastið 800 ti'l 1000 metra. En einnig er oft talað um svokölluð hag- nýtingarmörk; er þá átt við, hversu langt hægt er að ná til nýfcingar, t.d. til vinAslu olíu, eða til þess að veiða fisk. Hagnýtingarmörkin að því er fiskveiðar varðar ná með nú- verandi tækni lengra en á eitt þúsund metra dýpi. Fyrir is-. lendinga væri æskilegt að miða fiskveiðilögsöguna ann aðhvort við hagnýtingarmörk in eða a.m.k. 1000 metra dýpi. Viðmiðun við landgrunnið er af mörgum ástæðum eðli- legust frá sjónarmiði Islands. Landgrunnið er jarðfræðileg- ur hluti af landinu, stöpull- inn, sem það stendur á. Þar eru fiskimiðin, sem afkoma og lif fólksins byggist á. VÍÐÁTTA LANDGRUNNSINS Við umræður til undirbún- ings hafréttarráðstefnu Sam- einuðu þjóðanna hefur það komið i ljós, að erfitt muni að sameina þær þjóðir sem vilja víða landhelgi, um al- þjóðlega reglu, sem byggist á landgrunninu einu. Til þess liggja einkum tvær ástæðiir. Hin fyrri er sú, að mörg riki, sem þegar hafa tekið sér 200 mílur, hafa sjálí lítið land- grunn. Þær hafa þvi lítinn áhuga og takmarkaðan skiln- ing á landgrunns sjónarmið- um. Hin ástæðan er sú, að hjá sumum ríkjum, sem berjast fyrir landgrunnsregl- unni, t.d. Kanada, nær land- grunnið svo langt á haf út, langt út fyrir 200 milur, að vonlítið er að fá nægilegt fylgi við svo víðáttumikla Gunnar Thoroddsen landhelgi. Þjóðir í þessari að- stöðu hafa því valið þann kostinn að styðja 200 míiur sem meginreglu, að vísu i von um, að fá einhver for- réttindi á landgrunni sínu ut- an þeirra. Frá sjónarmiði Islands full nægir 200 milna reglan hags- munum okkar vel að þvi leyti, að innan þeirra verður allt landgrunnið út að þús- und metra dýpi og sums stað ar miklu meira dýpi. Aðeins á einum stað, tii suðvesturs, gengur 1000 metra dýptarlin- an út fyrir 200 mílna mörk- in. Landgrunn Islands fellur því í meginatriðum undir 200 milna regluna. KÖNNUN A FYLGINU I lok undirbúningsfunda undir hafréttarráðstefnuna hefur farið fram rækileg könnun á stöðunni allri og horfum um hvaða sjónarmið muni líklegust til sigurs. Um 150 þjóðir hafa rétt til þess að senda fulltrúa á haf- rélttarráðsteínuna. Líklegt er, að 130—140 þeirra muni sækja hana. Við athugun á umræðum, tillöguflutningi, hagsmunum og allri aðstöðu, er það mat kunnugustu manna, að fylgjandi 200 míl- um verði örugglega 80 ríki og geti fylgið farið upp í 100. Meirihluti þjóðanna er þvi þegar orðinn fylgjandi 200 mílum. MEIRIHLUTI HEIMS MUN FVLGJA 200 MÍLUM Að vísu er gert ráð fynir þeirri reglu, að tveir þriðju hlutar allra þeirra, sem greiða atkvæði, þurfi að sam- þykkja tillögu, til bess að hún verði bindandi sem þjóð réttarregla, og uk þess þurfi fullgildiingu allrnargra ríkja eftir á. En hvort sem þessi háttur verður hafður á eða ekki, er það staðreynd, ein hin mikilvægasta í allri land- helgissögunni, að meiri hluti þjóða heims fyligir 200 mílna efnahagslögsögu, en undir hana fellur fiskveiðilögsagan, sem mestu skiptir fyrir Is- land. 50 MfLURNAR Þegar Alþingi ákvað út- færslu úr 12 sjómílum í 50, var það mikilvægur áfangi á léiðinni til ktndgirunnsins ails. Sjálfstæðisflokkurinn og Al- þýðuifloklkurinn vildu þá stiga stærra skref, en þar sem stjórnarfiokkarnir fengust ekki til þess, samiþykktu þess ir tveir flokkar 50 milurnar og hafa staðið með þeirri á- kvörðun. Sú útfærsla hefur gert þjóðinni gagn. Þótt það haii valdilð vonbrigðum, að er lendir togarar veiða enn mik- ið fiskmagn innian 50 mílna, og óþolandi áreiitni á sér stað, hafa íslenzk fiskiskip þó soims staðar við strendur landsins haft meiri frið til f.skveiða en áður. Ot á við hefur útfærsl- an í 50 miiur vakið athygli á málstað ísiands og opnað augu margra fyriir hinni brýnu þörf þjóðarinnar til þess að njóta fiskimiða sinna. Að vísu eru orðum auknar lýsingar sumra stjórnarsinna á þeirri alheimsvakningu, sem 50 miiírrnar islenzku hafi hrundið af stað. Og á undir- búningsfundum hafréttarráð- stefnunnar voru 50 mílurnar ekki aðalumræðuefmið. Hitt mun sanni nær, að harla litið hafi verið um þær rætt. Það eru 200 mílurnar, sem voru umraíðuefnið, þær eru málið. Þegar á hafréttarráðstefnuna kemur á næsta ári, mun sama verða upp á teningnum. Ef ís- land færi þar að tala sérstak- lega máii 50 mílna og flytja tillögu um þær, fengi það trú- iega ; lið með sér perluveið- arana í Óman á Arabiuskag- anum og það góða ríki Gamb- íu á Afríkuströnd, sem hefur iítið af fiski af segja en lifir mest á hnetum, er nema 90% af útflutningi þeirra. Þetta munu einu þjóðir utan ís- lands, sem hafa 50 milna iand- helgi. Aðrar þjóðir mundu brosa góðlátlega að því fólki, sem fyigist ekki með timan- um. HIN ÖRA ÞRÓUN í landhelgismálum er þróun in svo ör, að undrun sætir. Is- lendingum er það brýn nauð- syn að fylgjast svo vel sem verða má með timanum og draga ekki um of að taka nýj ar og djarfar ákvarðanir, þeg ar þróunin og breyttir tímar krefjast. Þeg^ar á allt þeta er horft, sem hér var rakið, er það haf ið yfir allan efa, að Islending ar eig-a a.ð taka hiklausa af- stöðu með 200 miina stefn- unni. Alþingi þarf að gera um það áiyktun, þegar það kemur saman til fuuda i október. (Önnur grein Gumnars kemur í blað nu á morgun) Opinberri heimsókn forsetahjónanna til Vestf jarða lokið Hólmavík, 31. ágúst. FORSETAHJÓNIN fóru frá Bjarkarlundi kl. 9 í gærmorgun og kl. 10.30 tók sýslumaður Strandasýslu ú móti þeim á TröHatunguheiði, ásamt hrepps- nefndarmönnum úr Kirkjubóls- hreppi og sýslunefndarmanni sem fylgdu þeim til Hólmavík- ur, en snæddu *ð því loknu há- degisverð á heimili sýslumanns Vélhjóli ekið á bíl PILTUR á vélhjóli ók á hlið fóllksbifreiðar á mótum Gunn- arsbrautar og Flókagötu ura hádegið í gær. Hann slapp með Mtil meiðsli, en miítólar skemmd- ir urðu á bifreiðinni og tals- verðar á vélhjólinu. Andrésar Valdemarssonar. Eft- ir hádegið var farin hringferð um Bjarnarfjörð, þar sem hreppsnefndarmenn Kaldrana- ness og Hrófbergshrepps tóku á' móti forsetahjónunum og sýndu þeim staðinn, Þá skoðaði forsetinn Kaidrananeskirkju. Kl, 17 hófst opinber móttaka i skólahúsinu í Hólmavik i boði sýslunefndar Strandasýslu. Var þar kaffisamsæti sem sýslumað ur stjórnaði. Samsætið sótti fólk úr öllum hreppum Stranda- sýslu. Séra Andrés Ólafsson rakti sögu Hólmavikur, almenn ur söngur var og forset;nn þakk aði að lokum aiúðlegar móttök- uir. Þá fór hann að Stað i Stein- gi'ímsfiiði og skoðaðii þar 118 ára gamla kirkju (Staðarkirkju). Frá Hólimavík fóru forsetahjón- in um kl. 20.30, og lauk þar með opinberri heimsókn þeirra tii Vestfjarða. Þau gistu um nótt- ina í Bifröst i Borgarfirði. — Andrés. Frá opnun sýningarinnar. ISLANDIA '73 opnuð Skýrt var frá fundi 7 áður óþekktra skildingabréfa Póst- og simamálastjóri, Jón Skúlason opnaði fríimierkjasýn- inguna Islandia að Kjarvalssitöð. uni í gær kl. 17. Meðal við- staddra voru forseti ísliands, herra Kristján Eldjárn, forsætis- ráðherra, Ólafur Jóhannesson, og eiginkoniu' þeirra. Einnig tók Jón Aðalsteinn Jánsson magist- er til mális, og sagði hann m. a. frá fundi sjö áður áþatektra skildingabréfa. Fundarstaðar eða nafns fÍTinandans var ekki gctið, en hann afhenti Jóni bréf- in siðastliðinn fimmtiudag. — Sex bréfanna eru m^ð f jögmra urra skildinga frínr.erki, og er elzta þeirra frá 1873, og him eru frá 1874 og 1876. Eitt er með tveggja sikiidin.ga frimerkjiapari 0£, er það frá 1875. Á eimu fjög- urra skildinga bréfimu eru græn þjóniustuimerki, gróftökikuð og rýrir það eittíh'vað verðgildið, því fmtökkuð friimier'ki eru veramæt ai-i. Á einu bréfanna er rautt a'meinnt fjögurra skildinga frí- merki, gróftafckað, og er það eina frímerkið simnar tegundar, seim vitað er um. E3kki er búið að meta verð- giidi frímerkjanna, en miá gera ráð fyrir að þau séu um 4—5 milljóna króna virði. Jón Aðaltsteiinin mun afhendia formanmi sýningarnefndar þemn- an fjársjóð, og verða þau sett upp á sýninguinni áður en hemni lýkur. \

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.