Morgunblaðið - 27.04.1980, Qupperneq 20

20
MORGUNBLAÐIÐ, SUNNUDAGUR 27. APRÍL 1980
Barátta Edwards M. Kennedys öldung-
ardeildarþingmanns frá Massachusetts
fyrir aö ná útnefningu sem forsetaefni
Demókrataflokksins viö forsetakosn-
ingarnar síöar á þessu ári, hefur ekki
gengiö eins vel og flestir bjuggust viö.
Eftir marga ósigra hans í forkosningum
fyrir Jimmy Carter forseta, velta nú
margir þeirri spurningu fyrir sér, hvers
vegna Kennedy haldi enn áfram og láti
engan bilbug á sér finna. Hvers vegna
hann viöurkenni ekki sigur Carters og
dragi sig í hlé.
Af hverju
heldur hann
baráttunni
áfram?
Margar ástæður
Um það leyti er Kennedy til-
kynnti framboð sitt á sínum tíma,
bar skoðanakönnunum saman um
að hann nyti mun meira fylgis en
Carter forseti. Jafnframt bentu
skoðanakannanir til þess að hann
myndi sigra hvaða forsetaefni
Repúblikanaflokksins sem væri,
ojí þar með mátti heita örujjgt að
þessi síðasti eftirlifandi Kennedy-
bróðir yrði næsti forseti hinna
voldugu Bandaríkja Norður-
Ameríku. Nú horfir þessu öðru
vísi við, oj; lijíjya til þess marjjar
• ástæður.
í fyrsta laj;i má nefna töku
bandaríska sendiráðsins í Teheran
í Iran, sem orðið hefur til þess að
þjappa bandarísku þjóðinni að
baki forseta sínum, jafnvel þótt
hann hafi ekki sýnt nein sérstök
tilþrif í þeirri deilu, og hefur
raunar ekki aðstöðu til þess. En
sendiráðstakan sameinaði þjóð-
ina, oj; marj;ir vilja líkja j;agnrýni
á forsetann á þessum tímum við
föðurlandssvik. Þetta hefur veikt
framboð Kennedys.
I öðru laj;i má nefna, að eftir að
Kennedy tilkynnti framboð sitt,
hefur einkalíf hans oj; persónu-
leiki mjöj; verið á milli tannanna á
fólki, en þar þykir ekki allt með
felldu. Eiginkona hans hefur átt
við áfenj;isvandamál að stríða,
hann hefur fenj;ið orð á sij; fyrir
mikla kvensemi, kjósendur minn-
ast enn bílslyssins við Chappa-
quiddick, oj; drej;ið hefur verið
fram í daj;sljósið, að hann svindl-
aði á spönskuprófi á menntaskóla-
árum sínum. Allt hefur þetta
valdið því að marjýr kjósendur
velta því nú fyrir sér hvort
Kennedy sé nægilej;a traustur
persónuleiki til að axla þá miklu
ábyrgð og þau miklu völd sem
fyljya embætti forseta Bandaríkj-
anna.
í þriðja lagi má nefna, að
Kennedy þótti í upphafi kosn-
ingabaráttu sinnar ekki koma
nægilega vel fyrir í sjónvarpi og á
kosningafundum. Svör hans voru
óskýr, og ræður hans kraftlitlar.
Mörg önnur atriði mætti nefna,
svo sem að mörgum finnst nóg
komið af veldi og velgengni
Kennedyættarinnar, ekki eru allt-
af skýr mörk milli stefnu Kenne-
dys og Carters, Kennedy þ.vkir of
frjálslyndur í skoðunum, hann er
sakaður um einangrunarstefnu i
utanríkismáium og svo mætti
lengi telja.
Farsæll þing-
maður í 17 ár
Kennedy og stuðningsmenn
hans hafa reynt að hrekja fram-
angreindar fullyrðingar. Þeir
benda á, að þeir kjósendur sem
þekki hann best, og hafi kjörið
hann til setu í Öldungadeild
Bandaríkjaþings í 17 ár, það er
íbuar Massachusetts, treysti hon-
um fullkomlega. Þeir hafa end-
urkjörið hann þrátt fyrir erfitt
hjónaband hans og hið umdeilda
bílslys sem fyrr er vikið að. Og í
Massachusetts sigraði Kennedy
Carter með yfirburðum í próf-
kosningurh fyrr á þessu ári. Eðli-
legast væri að aðrir Bandaríkja-
menn treystu Kennedy fyrst íbúar
heimaríkis hans gera það svo
skilyrðislaust seja'a stuðnings-
menn frambjóðandans.
í bókinni Senator Ted Kennedy,
sem kom út árið 1976, segir
höfundurinn, Theo Lippman jr.
svo um hið margumtalaða bílslys:
„Það sem gerðist á nokkrum
klukkustundum í lífi Kennedys á
Chappaqiddickeyju skiptir vissu-
lega máli þegar við metum per-
sónu hans, og hugsanlega skiptir
það máli þegar við reynum að geta
okkur til um hvers konar forseti
hann muni verða. En ég er hins
vegar þeirrar skoðunar, að það
sem gerst hefur á þúsundum
klukkustunda í öldungadeildinni
og á fundum hennar, skipti meira
máli þegar við vegum og metum
Edward Kennedy."
Þessi skoðun Lippmans er at-
hyglisverð, og á þessi sjónarmið
hafa stuðningsmenn Kennedys
reynt að leggja mikla áherslu.
Þeir benda á að Kennedy hafi
dward
ennedy
staðið vörð um hagsmuni banda-
rískra kjósenda í 17 ár sem
öldungadeildarþingmaður, og nú
sé það þeirra að standa vörð um
hann og hugsjónir hans er hann
vill verða forseti Bandaríkjanna.
— Og þessi áróður virðist vera að
skila sér, ef marka má sigra
Kennedys í New York, Connecti-
cut, Arizona og nú síðast í Penn-
sylvaníu. Tæplega hafa kjósendur
þeir er fylktu sér um Kennedy
þúsundum saman verið að kjósa
mann sem þeir ekki treystu.
Stefna Kennedys
Edward Kennedy sækir stuðn-
ing sinn til margra þjóðfélagshópa
í Bandaríkjunum, og margir þeir
sem styðja hann hvað dyggilegast
eru þeir sem studdu John F.
Kennedy og síðar Robert F.
Kennedy. Meðal þessara hópa eru
blökkumenn, Gyðingar, fólk af
írsku bergi brotið, fólk af spönsk-
um uppruna, kaþólikkar, verka-
menn og hinir lægst launuðu. Og
samband sitt við þessa hópa hefur
Kennedy alla tíð ræktað af mikilli
kostgæfni. Hann lætur mjög til
sín taka málefni blökkumanna og
annarra þeirra sem minna mega
sín í hinu harðsnúna bandaríska
þjóðfélagi. Hann hefur haft for-
ystu um aukin réttindi kvenna, um
aðstoð við innflytjendur, við fatl-
aða, við aldraða og sjúka hefur
hann jafnan rætt og hann hefur
flutt mál þeirra á hinum æðstu
stöðum. Þótt það kunni að virðast
mótsagnakennt, þá er það samt
svo, að milljónaerfinginn frá
Massachusetts, er sá maður sem
margir hinna smæstu í Bandaríkj:
unum binda mestar vonir við. I
Kennedy eygja þeir von um betri
tíma og bætta afkomu. Þannig
stendur til dæmis á því að indíán-
ar í Arizona fylktu sér nánast
óskipt um hann í kosningu milli
þeirra Carters fyrir skömmu.
Ræðumaðurinn
Kennedy
Einn helsti styrkur Edwards
Kennedys sem stjórnmálamanns,
hefur legið í glæsilegu útliti,
skörulegri framkomu og mikilli
ræðusnilld, auk þeirra stefnumála
er hann hefur látið til sín taka og
fyrr er getið. Sagt hefur verið, að
Kennedy gæti látið þúsundir hylla
sig er hann læsi upp úr símaskrá á
útifundi, á meðan Carter fengi
aðeins kurteislegt klapp fyrir
frábæra ræðu.Þetta gefur nokkra
hugmynd um hvernig ræðumaður
Kennedy er.
En hann sýndi þessa hæfileika
sína ekki í upphafi kosningabar-
áttunnar. Hann var oft hikandi og
óskýr í máli, og hann virtist oft
vera utan við sig eins og hann
hefði ekki trú á því sem hann var
að gera. En þetta átti eftir að
breytast, og í kosningabaráttunni
í New York og Connecticut kom
hann loks fram sem sú stjarna
sem búist hafði verið við að hann
væri.
Nú er mikill kraftur í Kennedy
og stuðningsmönnum hans á nýj-
an leik, og kjósendur flykkjast
tugþúsundum saman á fundi hans
víðs vegar um Bandaríkin. Hann
heldur tugi funda á dag, og tekur í
höndina á þúsundum kjósenda
daglega. Þrátt fyrir að hann líði
oft hinar verstu kvalir í baki
vegna flugslyss er hann lenti í
fyrir mörgum árum, er þrek hans
hreint ótrúlegt, segja blaðamenn
sem fylgt hafa honum á kosninga-
ferðalögum hans síðustu vikurnar.
Rétt er að hafa það í huga, þegar
rætt er um kosningabaráttuna í
Bandaríkjunum, að hún er veru-
lega frábrugðin því sem við
Islendingar eigum að venjast.
Frambjóðendur eru á þeytingi um
allt landið í marga mánuði, og
reyna að komast í samband við
eins marga kjósendur og mögulegt
er. Fundirnir eru hins vegar ekki
langir, frambjóðandinn kemur,
talar í örstutta stund, tekur í
hendur kjósenda, og fer síðan á
næsta stað. Fundirnir ganga oft
þanriig fyrir sig, að mannfjöldinn
safnast saman á fyrirhuguðum
fundarstað, til dæmis á íþrótta-
völlum eða í almenningsgörðum,
og bíður þess að frambjóðandinn