Morgunblaðið - 30.01.1981, Blaðsíða 17

MORGUNBLAÐIÐ, FÖSTUDAGUR 30. JANÚAR 1981
17
Mósambik:
Andstæð-
ingar
Machels
á undan-
haldi?
LÍHHabon. 29. janúar. AP.
TALSMAÐUR Þjóðar-
hreyfingar Mósambik í
Lissabon sagði i dag að
sveitir samtakanna RNM
hefðu unnið meiriháttar
sigur í baráttu sinni við
Marxistastjórn Samora
Machel og hersveitir hans,
hrundið árás þeirra og
meðal annars fellt einn
kúbanskan hermálaráð-
gjafa.
Talsmaðurinn Evo Fern-
andes sagði að hersveitirnar
sem eru andvígar stjórninni
hefðu unnið þennan sigur í
Manicahéraði í miðhluta
Mósambik en þar hefðu þeir
hafið sókn þann 16. janúar.
Hann sagði að 143 stjórnar-
hermenn hefðu fallið. Þeim
hefði og tekizt að skera á
aðflutningslínur stjórnar-
hersins.
Fernandes sagði að við hlið
stjórnarhermanna hefðu bar-
izt hermann frá Mugabe for-
sætisráðherra Zimbabwe og
þúsund sovézkir, austur-
þýzkir og kúbanskir „ráðgjaf-
AP-KÍmamynd
Milljón dollara stæða
Það þótti tíðindum sæta í
Bandaríkjunum um síðustu
áramót, að blaðið Money maga-
zine íékk talið forráðamenn
bandarísku myntsláttunnar á
að safna saman einni milljón
dollaraseðla til sérstakrar
myndatdku. Tilefnið var, að
blaðið var með greinaflokk um
bandariska milljónamæringa.
sem eru sagðir vera um
600.000 talsins.
Oftsinnis var
byssu beint
að Elisabethu
Teheran. 29. janúar. AP.
„ÉG LIFI í stöðugum ótta við að deyja
— hef óttast það frá því við vorum
tekin,“ sagði Elisabeth Ann Swift. einn
bandarísku gíslanna. i íranska sjón-
varpinu i dag en viðtalið var tekið
skömmu áður en gíslarnir voru látnir
lausir úr prísundinni. Svo virðist. sem
íranir vilji með viðtolunum hnekkja
áburði Bandarikjamanna um misþyrm-
ingar á hendur gislunum. Birt voru
viðtöl við 13 gísla og voru lýsingar
Elisabethar rosalegastar.
Hún var spurð hvort hún hefði sætt
pyntingum og svarði: „Ef það er pynting
að vera bundin við stól með bundið fyrir
augun, þá var mér misþyrmt." Þá sagði
hún, að oftsinnis hefði verið haft í
hótunum við sig. Að hún yrði leidd fyrir
rétt, sem bandarískur njósnari eða af-
hent lýðnum á götum úti þegar mót-
mælafundir voru haldnir. Hún sagði, að á
fyrstu vikum prísundarinnar hefði henni
oftsinnis verið hótað með byssu við
yfirheyrslur.
Múhameðstrúarríki setji
á stofn friðargæzlusveitir
ar
ERLENT
Beirút, 29. janúar. AP.
VIÐ LOK ráðstefnu Múha-
meðstrúarríkja í Beirut
var samin sérstök „vin-
áttunefnd“ sem á að reyna
að beita sér fyrir því að
bundinn verði endi á stríð-
ið milli íraka og írana og
einnig var samþykkt að
setja á laggirnar sérstak-
ar islamskar friðargæzlu-
sveitir sem önnuðust um
að hugsanlegu vopnahléi
yrði framfylgt.
í þessari vináttunefnd eiga
sæti forsetar Tyrklands, Pakist-
an, Bangladesh, Gambiu, Sene-
gal, Guineu og formaður PLO,
Yassir Arafat og auk þessara
manna Habib Chatti, frá Túnis,
framkvæmdastjóri skipulags-
Samkomulag náð-
ist við Nkomo
SalÍHbury, 29. janúar. AP.
JOSHUA Nkomo, hefur fallizt á
að taka við nýju ráðherraembætti
sem Mugabe forsætisráðherra hef-
ur boðið honum sem málámiðlun
til að koma i veg fyrir meiriháttar
Joshua Nkomo
uppstyttu i samsteypustjórn
landsins. Nkomo sagði frétta-
mönnum, að samkomulagið hefði
verið gert og virtist dús við það.
Mugabe bauð Nkomo á þriðjudag
að vera ráðherra án ráðuneytis
með það meginhlutverk að hafa
yfirstjórn með hendi á öryggis-
sveitum landsins. Forsætisráð-
herra hafði greint frá því fyrir nær
þremur vikum að hann ætlaði að
færa Nkomo til innan stjórnarinn-
ar, en Nkomo tók þá breytingu
óstinnt upp og kvaðst ekki afsala
sér embætti sem hefði yfirumsjón
með öryggismálum. Eftir samn-
ingaviðræður þeirra í millum og
fleiri tókst síðan að komast að
niðurstöðu sem við virðist vera
unað.
Flokkur Nkomo hefur 20 þing-
menn af þeim 100 sem eru á
þinginu en flokkur Mugabes hefur
57 þingmenn.
AP-símamynd
Saddam Hussein ítrekar hið skilorðsbundna friðartilboð sitt til írana
á leiðtogafundi Íslams-ríkjanna i Saudi-Arabiu.
nefndar ráðstefnunnar.
Við lok fundarins lét Fahd
prins frá Saudi Arabíu í ljós
mikla hryggð yfir því að íranir
skyldu ekki senda fulltrúa á
ráðstefnuna, en sagði að allir
myndu leggjast á eitt til að
samkomulag tækist. íraska
fréttastofan greindi ekki frá
stofnun friðarsveita, en lagði
áherzlu á að Irakar væru fúsir
til að starfa með samninga-
mönnum frá Múhammeðstrú-
arlöndum og sagði að tillaga
Husseins forseta að draga her-
sveitir sínar til baka frá olíu-
svæðunum í írak sýndi réttlæti
og sóma íraka. Khomeini erki-
klerkur í íran lét tilboð íraks-
forseta sem vind um eyru þjóta
þegar það var kunngert í gær og
fyrirskipaði írönskum herjum
að halda áfram baráttunni unz
endanlegur og fullur sigur væri
unninn.
Þá samþykkti ráðstefnan til-
lögu þá sem áður hefur verið
skýrt frá þar sem lýst er „heil-
ögu stríði" á hendur ísraela og
sömuleiðis var fordæmd herseta
Sovétmanna í Afganistan.
Samar tapa málaferl-
um gegn sænska ríkinu
7 særast í árás
skæruliða PLO
Tel Aviv, 29. janúar. AP.
FJÖGUR börn og þrír fullorðnir
særðust í eldflaugaárás palest-
inskra skæruliða á landamæra-
bæinn Kiryat í dag. ísraelsmenn
brugðu skjótt við í hefndarað-
gerðum sinum. Þeir gerðu loft-
árásir á vigi skæruliða i Liban-
on i dag. Fréttir um mannfall
í Lihanon hafa ekki borist.
Talsmaður hersins kallaði árás
skæruliða /villimannlega" og
sagði, að Israelsmenn myndu
bregðast skjótt við slíkum árás-
um og vitnaði til ummæla Ron-
alds Reagans í því sambandi, að
bregðast skuli við hermdarverk-
um „skjótt og af fullri hörku“.
Frá Gudfinnu RaKnarndóttur. fréttaritara
Mbl. í Stokkhólmi. 29. janúar.
EINU lengsta dómsmáli i sænskri
réttarsögu er nú lokið. í fimmtán
ár hafa sænskir Samar háð langa
og stranga baráttu við sænska
rikið og nú hafa þeir beðið lægri
hlut. Baráttan stóð um eignarétt
yfir Jemtalandi, sem Samar hafa
byggt og nýtt um aldaraðir.
Hæstiréttur Svíþjóðar úrskurðaði
i dag að landið tilheyri sænska
ríkinu. en að Samar hafi á sama
hátt og áður afnotarétt af land-
inu.
Hins vegar hafa þeir engan rétt
til að banna vatnsfallsvirkjanir,
námurekstur, eða skógarhögg inn-
an landssvæðisins. Landið, sem um
er að ræða, er 10.600 ferkílómetrar
í norðurhluta Jemtalands.
Samar hafa í 15 ár fært rök að
því, að landið tilheyri þeim. Meðal
annars hafa þeir bent á, að Jemta-
land tilheyrði Noregi fram til
ársins 1645. Sem sönnunargögn
fyrir eignarrétti sínum lögðu þeir
fram bréf frá konungunum Gústafi
Vasa, Eiríki 14. og Karli 9.
Sænsk lög frá 1683 kveða hins
vegar á um, að allt land, sem
sannanlega ekki tilheyrir öðrum sé
eign ríkisins. Og niðurstaða dóms-
ins var byggð á þessum lögum
ásamt lagaákvæðum frá 1886 en þá
voru að áliti dómenda allir sam-
mála um, að ríkið ætti landið. Og
segir í úrskurðinum, „ekkert hefur
breyst síðan".
Dómsúrskurðurinn er talinn
hafa mikla þýðingu fyrir önnur
svipuð mál og fylgst hefur verið
með réttarhöldunum um allan
heim. Allur málskostnaður, 1,2
milljónir sænskra króna, ber að
greiðast af Sömum.
Þó endanlegur dómur sé nú
fallinn í þessu máli, þá er ljóst að
úrskurðurinn á eftir að draga dilk
á eftir sér. Samar munu illa sæta
þessum úrskurði. Virkjanir vatns-
falla, uppistöðulón og ýmis önnur
mannvirki, hafa nú þegar valdið
Sömum miklum búsifjum og erfið-
leikum. Margir óttast um framtíð
Sama ef úrannámur og vatnsfalls-
virkjanir eiga eftir að höggva enn
stærri skörð í landsvæði Sama.