Morgunblaðið - 22.06.1984, Qupperneq 22

54
MORGUNBLAÐIÐ, FÖSTUDAGUR 22. JÚNÍ 1984
Duesenberg
Á undan sinni samtíð
Eru bílar betrí nú en
áður? Við þessari
spurningu er ekki tii
einhlítt svar. Miklar
framfarir hafa orðið j
bílaiðnaðinum, en
stærsta breytingin er,
að bíllinn er orðinn al-
menningseign. Gæði
margra af forverum
nutímabílsins eru síst
lakari en þeírra, sem
við teljum besta í dag.
í miðri heimskrepp-
unni á fjórða áratugn-
um voru, þó ótrúlegt
megi teljast, framleidd-
ir bílar, sem áttu eftir
að verða einstakir í
sinni röð.
Bílar
Bessí Jóhannsdóttir
Bræöurnir Fred og Ágúst Du-
esenberg komu til Banda-
ríkjanna litlir drengir áriö
1885. Eldri bróöirinn, Fred, var
sjálfmenntaöur vólvirki. Áriö 1903
haföi hann lokiö smíöi síns fyrsta
kappakstursbíls, en þeir áttu eftir
aö gera garöinn frægan á kapp-
akstursbrautunum. Árin 1924,
1925 og 1927 unnu þeir Indianap-
olis 500-keppnina. Áriö 1921 sigr-
aöi Jimmy Murphy á Duesenberg-
er í franska Grand Prix-kappakstr-
inum fyrstur Bandaríkjamanna. Á
Ijósmyndum, sem til eru af verö-
launaafhendingunni, sést hversu
vonsviknir frakkar voru yfir því aö
verðlaunin færu vestur um haf,
fagnaöarlætin eru ekki mikil, engri
hendi er veifaö.
Duesenberg var bíll yfirstéttar-
innar, hinna ríku. í auglýsingum var
ekki einu sinni gerö tilraun til aö
selja hann öörum en þeim, sem
augljóslega áttu gnægð seðla. Bíll-
inn var sýndur fyrir framan glæsi-
hallir eöa lystifleytur af dýrustu
gerö. Hann kostaöi frá 14—25
þúsund dollurum. Kaupandinn gat
ákveöiö sjálfur allar innréttingar,
enda er sagt, aö Duesenberg hafi
sameinaö þægindi og stærö
Rolls-Royce eins og kraft og hraöa
Bugattisins. Innréttingar voru ekki
af lakara taginu.
Hægt er aö gera sér í hugarlund
þá hrifningu, sem J-gerö Dusen-
berger naut er hann kom fyrst á
markaöinn áriö 1928. Hann var
265 ha, og komst í 140 km hraöa í
öörum gír. Á þessum árum þótti
slíkur hraði nánast ógurlegur. Vél-
in í Dusenbergnum var meö átta
strokka, sem lágu í beinni linu
(ekki V-laga). Rúmtakiö var tæpir
sjö lítrar. Fjórir ventlar voru fyrir
hvern sílinder. Þeir voru drifnir á
yfirhangandi keöjudrifnum knast-
ás. Stimplarnir voru úr alúminíum
og sveifarásinn var úr nikkelkróm-
Duesenberg-mótorinn
var svo vel smíöaöur
aö af 480J og SJ,
sem framleiddir voru
eru yfir 200 enn
gangfærir.
Bíllinn var búinn
vökvahemlum en um
og eftir stríö voru
flestir bílar meö svo-
kölluöum teinabrems-
um, sem þóttu léleg-
ar.
stáli meö fimm höfuölegum, sem
voru hvorki meira né minna en 2 %
þumlungar í þvermál. Þó aö sveif-
arásinn væri sérstaklega jafnvæg-
isstilltur í verksmiöjunni, þá var á
honum sérstakur hristingsdeyfir,
sem var festur milli fyrsta og ann-
Vélin i J-geröinni var
meö átta strokka,
sem lágu í beinni línu
(ekki V-laga). Rúm-
takið var tæpir 7 lítr-
ar.
ars sílinders. Þessi útbúnaöur
geröi vélina fast aö þvi titrings-
lausa.
Þessi stóra vél framleiddi flest
hestöfl miðað viö 2.400 snúninga á
mínútu, sem er mjög hátt þegar
tekiö er tillit til þyngdar og stæröa
þeirra hluta hennar, sem voru
hreyfanlegir. Slaglengdin var 4 3/<
þumlungur.
Gírkassinn var þriggja gíra og
tengdur viö vélina meö tveggja
plötu kúplingu.
Grindin var geysiöflug meö sex
þverbitum. Duesenbergerarnir
vissu aö voldug grind var undir-
staöa þess, aö btllin lægi vel á veg-
inum, og aö hann entist.
Aðrar svipmyndir
frá Kýpur
HEIÐARLEIKI
ER DYGGÐ
Þaö er sagt aö víöa í Miöaustur-
löndum sé heiöarleiki ekki dyggö,
a.m.k. ekki í samskiptum við þá,
sem ekki eru trúbræöur manns. Á
Kýpur víkur þessu ööru vísi viö.
Þrátt fyrir borgarsvip á hinum
stærri bæjum, eru þjófnaöir þar
fátiöir og innbrot þekkjast varla.
Hér í Nicosiu er næsta algengt,
aö menn skilji bílana sína eftir opna
og bíllyklana t kveikjulásnum. Þaö
gerist jafnvel í miöborginni.
Ég hrósaöi einhverju sinni þess-
um heiöarleika viö kunningja minn
hérlendan. Hann samsinnti mér, en
bætti svo viö: „Hvaö gæti maður
svo sem gert viö stolinn bíl á Kýp-
ur? Þaö myndu allir vita undir eins,
hver heföi stolið honum."
Sú saga er sögö af Englendingi
nokkrum, sem bjó viö eina af aöal-
götum Nicosiu, aö hann vildi eitt
sinn losna viö bunka af blööum og
fleira gamalt dót. Honum datt þá í
hug aó pakka öllu saman ofan í
gamla feröatösku og setja hana út
á gangstétt í von um aö einhver
vegfarandi sæi sér leik á boröi og
stæli töskunni.
Síöan fylgdist hann meö tösk-
unni í heilan dag, en ekkert geröist.
Næsta morgun var taskan enn
óhreyfö á gangstéttinni.
Eftir rúmar tvær vikur var barið
kurteislega aö dyrum hjá Englend-
ingnum. Fyrir utan stóö brosmildur
Kýpurbúi meö feröatöskuna í
hendi.
„Afsakiö herra minn, en getur
verið, aö jpér hafiö gleymt ferða-
töskunni yöar á gangstéttinni hér
fyrir utan?“
AD VERSLA OG
AKA Á KÝPUR
Fallegur leöurjakki í búóar-
glugga vekur athygli mína á einum
hinna eilífu sólardaga. Ég fer inn í
búöina til þess aö athuga máliö
nánar. Stæröin er ekki rétt.
„Allt í lagi,“ segir afgreióslumaö-
urinn. „Við getum gert annan fyrir
þig. Og ef þér líkar ekki sniðiö, þá
breytum viö því bara. Má annars
ekki bjóöa þér eitthvaö að drekka?
Hvaöan ert þú?“
Síöan hefst langt samtal, sem
hefur að geyma langa útskýringu á
iegu islands á jarökringlunni, sögur
af þremur sonum verslunarmanns-
ins þ.á m. um þaö hvar og hvað
tveir þeir eldri hafa lært. Samtaliö
endar meö spurningu hans um,
hvort ég væri ekki fáanleg til þess
aö kenna yngsta syninum ensku.
Viö næsta búöarglugga nem ég
staðar til þess aö skoöa segul-
bandstæki. „Aöeins 26 pund,“ seg-
ir búöarmaðurinn. Ég sýni lítinn
áhuga, en þá kallar hann til mín:
„Ég gæti útvegað þér miklu ódýr-
ara.“
Á markaðinum
Á götunni streymir umferöin
áfram eins og jökulfljót í vexti, en
vart verður svo skiliö viö lýsingu af
þjóölífi Kýpur, aö ekki sé minnst á
umferöarmenninguna og ökulag
innfæddra. -
Alkunna er, aö á íslandi er hægri
handar akstur, en á Bretlandseyj-
um vinstri handar akstur.
Á Kýpur er hins vegar miöju
akstur. Skv. umferóarreglum
skyldu þeir fylgja fordæmi Breta,
en á þröngum og slæmum vegum
telur Kýpurbúinn best og öruggast
aö aka á veginum miöjum, ævin-
lega á flughraöa jafnframt því, sem
hann flautar alltaf fyrir horn.
Þaö er því spennandi afþreying