Morgunblaðið - 24.07.1988, Qupperneq 12

12 B
MORGUNBLAÐIÐ, SUNNUDAGUR 24. JÚLÍ 1988
Kýldur poki. í þessu hali komu tveir pokar og var rækjan um 1500 kg. Guðjón Sævars-
son háseti sá um að leysa frá en i brúnni fylgist karlinn með.
FISKVINNSLAN FLYST CT Á SJÓ:
„Seinni pungurinn
erbyrjaður að gelta“
Morgunbladið fylgist med rækjufrystingu í
Grindvikingi GK
Magnús vinnslustjóri að pakka á fullu í 5 kg öskju.
„Karlinn er í svaka stuði," hróp
aði Magnús framleiðslustjóri á
Grindvíkingi GK til að yfirgnæfa
hávaðann í vélinni og ýmsum tækj-
um, þegar ég leit inn í vinnslusalinn
um borð. Dagvaktin var í óðaönn
að pakka 70—90 flokknum á Jap-
ansmarkað eftir að nýbúið var að
hífa 1500 kg af fallegri rækju norð-
an til á Húnaflóadýpi fyrir skömmu.
„Ha, eru pungamir famir að
blikka aftur. Já, svona á þetta að
vera. Þetta er almennilegt," hélt
hann áfram um leið og hann snar-
aði 5 kílóa öskjunni fímlega í pönnu
á borði fyrir aftan sig, greip nýja
öskju með fallegri rækjumynd á
lokinu, skellti henni á tölvuvogina,
breiddi plastblað lipurlega í öskjuna
og núllaði vigtina áður en hann tíndi
5 kíló af rækju í.
Nú leit hann fyrst upp íbygginn
á svip og sagði: „Nú drífum við
þetta af svo við getum tekið á
móti næsta hali því númer eitt, tvö
og þrjú er að koma rækjunni í
frostið áður en hún missir ferskleik-
ann. Þá vill Japaninn ekki sjá hana
og verðið hrapar."
Stærstu hölin á daginn
Strákarnir á dagvaktinni keppt-
ust við að pakka rækjunni. Uppi á
dekki var Jón Gauti háseti að
hreinsa drasl úr rækjunni á færi-
bandi sem lá frá móttökunni aftur
við stýrishúsið. Draslið var mismik-
ið eftir svæðum og eins eftir því
hvaða tími sólarhringsins var. Yfír
daginn gaf rækjan sig best í Húna-
flóadýpinu líkt og annars staðar en
svolítið var af marglittu, osti og
draslfíski, sem gekk undir nafninu
ormurinn. Alltaf voru nokkrar grá-
lúður með og einstaka sinnum einn
og einn þorskur, karfi, hlýri eða
blágóma.
Grálúðan var fryst fyrir Japan,
þorskurinn var flattur í salt, hlýrinn
var flakaður og þurrkaður í harð-
fisk en draslið fór í sjóinn.
Af færibandinu datt rækjan niður
í flokkunarvél sem var staðsett í
„steissnum“. Hægt er að flokka
þrjá til fjóra flokka á Japan en
minnsta rækjan fór í sér þvottakar
og þaðan í lausfrystinn. Lausfrysta
rækjan er kölluð iðnaðarrækja og
kemur úr frystitækinu á færibandi
í 30 kílóa pokum. Danir kaupa þessa
rækju af Grindvíkingi GK og er hún
pilluð í rækjuverksmiðju í Garðinum
fyrir Danina.
Allt kapp er lagt á að frysta
rækju í pakkningar á Japan, því
þá hleypur verðmæti aflans upp svo
um munar sem þýðir betra kaup.
Ekki duga slök vinnubrögð við Jap-
ansrækjuna, því Japanir eru þeir
kröfuhörðustu kaupendur sem Is-
lendingar hafa kynnst og fella
farminn hiklaust ef ekki er farið
að settum reglum, en slíkt kemur
í ljós við úttekt þegar landað er úr
skipinu.
Frystingin upphaflega
fyrir loðnu
Magnús framleiðslustjóri var að
vigta ásamt Þorfinni 2. vélstjóra
en Þorvaldur netamaður sá um að
koma pönnunum í frystitækin jöfn-
um höndum sem þær fylltust auk
þess sem hann fylgdist með að allt-
af væri nóg rækja á leið í gegnum
lausfrystinn og skipti um poka þeg-
ar þeir fylltust.
Aðstaðan var þokkaleg og hrein-
leg enda skiptir slíkt miklu máli en
rækjufrystingunni er komið fyrir í
skipinu á milli loðnuúthalda til að
auka nýtingu skipsins betur. Því
var úthlutað 260 tonna rækjukvóta
eins og öðrum loðnuskipum í vor.
Frystiútbúnaðurinn var upphaflega
settur í skipið til að frysta loðnu
en auk þess hefur frysting á loðnu-
hrognum skilað þokkalegum ár-
angri.
Eftir nokkra daga í veiðiferð sem
tekur venjulega þrjár vikur verður
hver dagur fljótt öðrum líkur og
snýst lífið um fernt: Vinna, borða,
sofa og horfa á myndband.
Nú var vinnan kærkomin eftir
rólega byijun því búið var að horfa
á öll myndböndin og sum mörgum
sinnum. Klukkan hálf sjö kvölds og
morgna og klukkan hálfeitt daga
og nætur voru vaktaskipti hjá
'■llil
Jón Gauti Háseti að hreinsa rusl
úr rækjunni áður en hún fer í
flokkunarvélina.
mannskapnum í vinnslunni, en vél-
stjórarnir skiptust á vakt á tólf tíma
fresti í vélarrúminu, í hádeginu og
um miðnættið. Vaktaskiptin í
brúnni hjá skipstjóra og stýrimanni
voru á sama róli og hjá vélstjórun-
um.
Graslóðningarnar gefa best
Skipstjórinn var alltaf á vakt á
daginn og nú sat Rúnar Björgvins-
son skipstjóri í brúnni og fylgdist
vel með í ratsjánni því bannsett
þokan grúfði yfir, svo skyggni var
um 500 metrar. Þá þurfti að vakta
sjálfstýringuna alveg sérstaklega,
því einhver púki var hlaupinn í
hana, svo hún átti til að slá út og
breyta stefnunni að eigin geðþótta.
A litlu tæki við hliðina á Rúnari
blikkaði eitt rautt ljós en fyrir ofan
það var annað rautt ljós sem var
stöðugt. Þessi ljós sögðu skipstjór-
anum að afli var að koma í trollið
en aflamælum eða pungum, eins
og sjómenn kalla þá, er komið fyrir
á trollpokanum allt eftir því hversu
mikið magn þeir eiga að segja fyrir
um.
Rúnar sagði mér að lítið væri að
græða á dýptarmælinum þó hann
væri með litaskjá samkvæmt nýj-
ustu tækni því lóðningar á rækju-
veiðum eru sjaldgæft fyrirbrigði.
„Mér fínnst svona graslóðningar
eins og eru núna gefa best,“ sagði
hann og breytti stefnunni um 5
punkta.
Á litaskjá í tækjaborðinu blikkaði
hvítur depill í sífellu en frá honum
lá blá lína. Sú lína sýndi leiðina sem
skipið hafði togað frá því að trollið
var síðast látið fara, frá vestri til
austurs, og nú átti að beygja í fal-
lega borgarstjórabeygju til baka.
Pokahnúturinn bundinn.
Hvít, rauð, gul og græn lína sýndu
síðustu togin á svæðinu frá því við
komum þangað.
„Þetta er sami rúnturinn. Aðal-
málið á rækjuveiðum er að hafa
trollið sem mest í sjó á svæðum sem
gefa góða rækju án þess að alltaf
sé verið að rífa. Sem dæmi þá eru
einhver skip að melda 2—3 tonn
eftir sex tíma tog vestur af Osta-
hryggnum, þar af er helmingurinn
grálúða. Mér dettur ekki í hug að
keyra í það þó tonnatalan kunni
að vera hærri, því svona grálúðu-
blönduð rækja verður fyrir svo
miklu hnjaski að hún fer öll í laus-
frystingu, þannig að aflaverðmætið
verður ekki líkt því eins mikið og
nú þegar allt að 60% fer í pakkning-
ar á Japan,“ sagði hann og rétti
mér þrjú samanheft blöð sem á stóð:
„Rækja, ósoðin fyrir Japan.
Vinnslureglur fyrir frystitogara:
Sigurður 2. stýrimaður stjórnar kvöldvaktinni. Hér er hann að ganga
frá i pönnur sem síðan eru settar í frystitæki. Á bak við hann sér
i pökkunaraðstöðuna og er einn hásetinn að pakka í kílóa-öskjur.