Morgunblaðið - 19.12.1992, Blaðsíða 2

Morgunblaðið - 19.12.1992, Blaðsíða 2
o o 2 B MORGUNBLAÐIÐ LAUGARDAGUR 19. DESEMBER 1992 RONJA RÆNINGJADÓTTIR Einhverjum gæti nú vafist tunga um tönn þegar þannig er tekið til orða um eina af sögum Lindgren, að hún sé ein sú vinsælasta. Eru þær ekki allar jafnvinsæl- ar? Lina Langsokkur, Bömin ( Ólátagötu, Emii í Kattholti, Bræðumir Ljónshjarta, Eisku Míó minn, svo einhverjar séu nefndar, og síðast en ekki síst Ronja ræningjadóttir. Eitt af þessum sjaldgæfu nútímaævin- týrum sem sameinar flest það besta sem ímyndunarafl kyn- slóðanna hefur getið af sér. Þarna er hin hugprúða Ronja og vinir hennar en auðvitað er misjafn sauður í mörgu fé og þar birtast rassálfar og ræn- ingjar, grádvergar og nornir, að ógleymdum helstu persón- unum auk Ronju; Birki, Matthí- asi, Lovísu, Skalla-Pétri, Borka, Valdísi, Litla-Skratta, Styrkári, Krák, Bersa og Breka. Ronja ræningjadóttir sver sig svolítið í ætt við „Bróður minn Ljónshjarta hvað varðar óbeislað ímyndunaraflið og ævintýralegt yfirbragðið. I báðum sðgunum er fallegur boðskapur á ferðinni, að vera heiðarlegur og ærlegur í þeirra orða bestu merkingu, en það sem gefur sögunni um Ronju gildi — og hinum sögunum Iíka — er að boðskapurinn er fólg- inn í persónunum sjálfum, sum- ar eru ærlegar og aðrar ekki, og sumar eru beinlínis vondar. En þannig er það líka í raun- veruleikanum. Lindgren treyst- ir ungu lesendum/áhorfend- um/hlustendum sínum til að draga ályktun sjálfir, í hvort liðið er betra að skipa sér. Reyndar er niðurstaðan ávallt byggð á þeirri ^gætu hlut- drægni höfundarins að hið góða sigri ávallt að lokum, þó útlitið sé slæmt á köflum. Það gerir söguna bara meira spenn- andi. Lindgren segir sjálf að í sög- um sínum sé enginn boðskap- ur. „Ég skrifa til að skemmta barninu í sjálfri mér, og ég get leyft mér að vona að í leiðinni takist mér að skemmta öðrum börnum. Mitt einasta haldreipi við skriftirnar er „heiðarleiki" í listrænni merkingu þess orðs. En hvað þá með Míó, Bræðurna Ljónshjarta og Ronju? Hvernig veit ég allt þetta um Nangiyala eða Matthíasarskóginn? Svarið er já, ég veit heilmikið um þetta. En hvernig ég veit það er leyndarmálið mitt." Astrid Lindgren varð 85 ára 14. nóvember sl. en er enn í fullu fjöri og önnum kafin. Hún hefur þó gefið sér tíma til að fylgjast nokkuð með uppsetn- ingunni á Rqnju í Borgarleik- húsinu og Ásdís Skúladóttir leikstjóri segist hafa sent henni bréfkorn við og við með frá- sögn af því hvernig miði áfram. „Það er mjög gott að vita af þessum áhuga og hlýju í okkar garð," segir Ásdís. „Eins og og öll góð ævintýri þá er þetta saga sem á mikið erindi við okkur öll í dag. Auð- vitað er þetta ævintýri sem er skrifað fyrst og fremst fyrir börn. En það á ekki síður er- indi við eldra fólkið þar sem þetta er saga um lífið og dauð- ann, kærleikann og ástina, stríð og frið, og þannig finnst mér það eiga beina tilvísun í veröldina okkar," segir Ásdís og bætir því við að hún hafi lagt sérstaka áherslu á þessa þætti verksins við uppsetning- una. „En það vísar okkur leið og bendir á vonina um hvernig við getum lifað saman á þess- ari jörð í sátt og samlyndi hvert við annað og náttúruna í kring- um okkur." Leikarar í sýningunni eru um tuttugu talsíns og með hlut- verk Ronju fer Sigrún Edda Björnsdóttir. í öðrum helstu hlutverkum eru Gunnar Helga- son, Theodór Júlíusson, Mar- grét Helga Jóhannsdóttir, Guð- mundur Ólafsson, Pétur Ein- arsson, Jón Hjartarson, Árni Pétur Guðjónsson, Karl Guð- mundsson o.fl. . Leikstjóri er sem áður sagði Ásdís Skúladóttir, þýðendur eru Þorleifur Hauksson og Böðvar Guðmundsson, leik- mynd og búninga gerir Hlín Gunnarsdóttir, Margrét Pálma- dóttir er söngstjóri og Helga Arnalds sér um brúðugerð. Tónlistin er eftir hinn danska Sebastian, sem hefur um tæplega 20 ára skeið verið einn fremsti dægurlagasmiður í Danmörku og vinsældir hans eru gífurlegar þar í landi. Hann hefur Iítið verið kynntur hér heima en þó má nefna að tón- listin f dönsku sjónvarpsþátta- röðinni um Svein skyttu var einmitt eftir Sebastian. Frum- sýning á Ronju ræningjadóttur verður á annan í jólum á Stóra sviðinu í Borgarleikhúsinu. VIÐ ERUM BÖRN f SKILNINGI DR. SIGURB JÖRN Einarsson biskup sendi frá sér tvær bækur fyrir skemmstu. Önnur nefnist Haustdreifar og inni- heldur safn erinda, ritgerða og ræðna sem velflestar urðu til eftir að hann lét af embætti sínu, elsta frá 1980. Vel mælt nefnist hin bókin er geymir samantekt á tilvitnunum í skáldskap og orðræðu úr ýmsum heimshornum, ætlað til íhugunar og dægradvalar. Kristindómur í þeirri mynd sem landsmenn hafa ræktað og hlúð að um aldir, almenn trúa- bragðarfræði, trúarbragðasagan og trúarlífssálfræðin eru Sigurbirni hugstæðir þættir sem hann hefur bæði mótast af og átt ríkulegan þátt í að móta allt frá því og líkast til áður en hann var vígður til prests á haustdögum ársins 1938, þá „áhyggjufullur ungur maður". Koma þessir þætt- ir skýrt fram þegar bókunum er flett, þótt seint geti þær talist líkar. En líkindin birtast samt sem áður í víðsýni, fróðleik og trúarlegum hugleiðingum Sigurbjörns um flest það er viðkemur tilveru okkar, eða eins og haft er eftir Viktor Rydberg í Velmælt: „Hönd hins mikla listamanns lýtur ekki stjórn hans, heldur æðri máttar og það sem sýnist vera dyntir ímyndunaraflsins er lögmál hinnar guð- legu náttúru." Eitt er augljóst um trúna: Hún er alvara. Hvað sem trú kann að vera að öðru leyti, þá er hún að eðli til og í grunni sínum alvara. Sú tilfmning, skynjun eða vitund, sem getur heitið trú, felur það í sér, að um sé að ræða alvör- una sjálfa, eina gagngera alvörumál- ið. Þetta tekur til alls lifandi átrúnað- ar, svo misleit og marglynd sem trú- arbrögð eru. Þegar þetta er sagt um trúna er freistandi að segja um listina: Hún er leikur. Ég ætla að falla fyrir þeirri freist- ingu. Hvað sem list kann að vera að öðru leyti, þá finnst mér ég sjá mannsbarnið að leik í öllum hennar margvíslegu tjáningum." Ofanskráð er brot af hugleiðing- um Sigurbjörns um List og trú, er- indi sem hann flutti á listahátíð í Reykjavík 4. júní 1990. Tengsl listar og trúar eru honum hugleikin í mörgum þeim ræðum og ritsmíðum sem prentuð eru í bókinni, og síðar í sama erindi og vitnað var í hér áðan, segir hann: „Leikurinn í sinni tiginbornu mannlegu mynd, listin, Ef nið er tínt upp úr þeim dreif um sem liggja eftir mig á teignum, og vonandi eru strá þarna sem geta orðið einhverjum hey í harðindum. og alvaran, trúin, héldust í hendur frá öndverðu. Og það mun mega fullyrða, að æðri list hafi fæðst af alvörunni, af trúnni, og dafnað fyrst í reifum hennar, ems og raunar allt æðra andlegt líf." í spjalli við blaða- mann varar Sigurbjörn þó við rang- túlkun þessara orða og segir: „Á bakvið hvort tveggja er tilfinning sem á jafn skylt við alvöru og leik. Er í raun handan hvors tveggja. í trú og list getur maður lifað áhrif sem eru þess eðlis að maður veit ekki hvort á að brosa eða tárast, hvort á að dansa og syngja eða hljóðna djúpt. Viðbrögð manneskj- unnar, þau sem stafa af gjörtækustu áhrifunum, eiga rætur í innra djúpi eða þeim æðsta veruleika fyrir ofan okkur, sem orð og hugtök ná ekki yfir." Hann kemur víðar við og þannig eru í Haustdreifum hugleiðingar um trú og trúarlíf, kraftaverk, hugtakið endurholdgun, bænina, sorgina, jól- in, dymbilvikuna, upprisu, Guð- brandsbiblíu og gildi íslenskrar tungu fyrir kristna trúarumræðu, Martein Lúther, Hallgrím sálma- skáld Pétursson, Matthías Jochums- son, skírnina og margt fleira. Þessar víðfeðmu hugleiðingar tók Sigur- björn saman að tilhlutan stjórnar útgáfufélags þjóðkirkjunnar, Skál- holtsútgáfunnar, sem Sigurbjörn var frumkvöðull að yrði stofnuð, í tilefni af 80 ára afmæli hans sem var 30. júní á síðasta ári. „Haustið er nátt- úrulega komið í lífinu þegar maður er orðinn áttræður og ári betur," segir Sigurbjörn þegar titill bókar- innar berst í tal, en haustdreifar er sá afgangur sem verður eftir af heyinu þegar menn gefa sér ekki tíma til að fínraka og búið er að binda bagga og er hirt að endingu ef mönnum þóknast. „Efnið er tínt upp úr þeim dreifum sem liggja eft- ir mig á teignum, og vonandi eru strá þarna sem geta orðið einhverj- um hey í harðindum." - Eru þá hinar fjölbreytilegu hugleiðingar sem í birtast í Haust- dreifum, einkum og sér í lagi áhersl- an á hinu nánu tengsl trúar við allt spilverk tilverunnar, einhvers konar þversumma reynslu þinnar sem prestur, biskup og fræðimaður? „Ekki vil ég segja það," segir Sig- urbjörn, „í bókinni er engin allsherj; ar samantekt á lífsstarfi mínu. Á undanförnum árum hef ég vitaskuld samið æði margt, af ýmsum tilefnum og til nota í kirkjunni. En bókin geymir úrval þess sem safnast hefur í handraðann á síðustu árum. Efni sumra erindanna hef ég ekki skrifað að eigin frumkvæði, heldur hafa ytri tilefni kallað á þau; óskir og beiðnir. Þannig eru skrifin um Matt- RJOMINN AF Þ Vf BESTA - segir Sigrún Hjálmtýsdóttir um nýútkomna geislaplötu Nýlega kom út geislaplata með söng sópransöngkonunnar Sigr- úiiiir lljáliiilýstlóiiui-. Platan ber einfaldlega yfirskriftina Diddú - Sigrún Bjálmtýsdóttir sópran og á henni syngur Sigrún 11 þekktar óperuaríur og 2 sönglög. Flylj- endur ásamt Sigrúnu eru Þjóðar- fílharmonian í Litháen og Sinf- óníuhljómsveit íslands. Stjórn- andi Sinfóníulujómsveitar íslands er Robin Stapleton en ÞjóðarfO- harmóníunnar þeir J. Domarkas og Terje Mikkelsen. Það kemur eflaust flatt upp á marga að þetta er fyrsta sólóplata Sigrúnar, þvi hún hefur sungið inn á §olda hljómplatna í gegnum árin, en ávallt í félagi við aðra, þar til nú. „Þessi diskur er mitt stolt (því þetta er mín fyrsta sólóplata á lífsleiðinni. Ég gerði aldr- ei sólóplötu sem dægurlagasöng- kona þó ég hafi komið víða við sögu á þeim árum," segir Sigrún í sam- tali við Morgunblaðið. Á geislaplötunni eru aríur úr þekktum óperum eftir Puccini, Verdi, Offenbach, Mozart, Gounod, Johann Strauss og Donizetti. Einnig sönglög eftir ítalann Arditi og Rúss- ann Rachmaninoff. „Ég reyndi að hafa valið aðgengilegt en um leið að velja rjómann af því besta sem ég er að syngja um þessar mundir. Þetta spannar vítt svið, þar sem þarna eru aríur úr mjög ólíkum óper- um og einnig þessi tvö sönglög. Ég valdi t.a.m. aríur úr öllum óperum sem ég hef fengið tækifæri til að syngja hér heima," segir Sigrún. En hvað varð til þess að Sigrún fór alla leið til Litháen að hljóðrita geislaplötu? „Þetta kom upphaflega þannig til að Þjóðarfílarmónían í Litháen leit-

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.