Morgunblaðið - 08.05.1994, Page 6

6 B SUNNUDAGUR 8. MAÍ 1994
MANNLÍFSSTRAUMAR
MORGUNBLAÐIÐ
Stjómmál og stjömur
Flestir stjómmálablaðamenn
hafa engan áhuga á stjórn-
málum, þeir hafa áhuga á stjórn-
málamönnum," var haft eftir hin-
um margreynda breska stjórn-
málamanni Tony Benn hér í blað-
inu. Hann bætti því við að mikill
munur væri á því að hafa áhuga
á stjómmálamönnum eins og
þeir væru fótboltastjömur og að
hafa áhuga á raunverulegri
stjórnmálabaráttu. Æ oftar skýt-
ur þessu upp í hugann nú á að-
faratíma kosninga. Þessi stjömu-
leikur virðist markvisst ætla að
verða kjami kosningabaráttunn-
ar til borgarstjórnar í Reykjavík.
Utan frá virðist þessi kosn-
ingabarátta á ýmsan hátt vera
ólík þeim fyrri. í fyrsta skipti er
nú maður á móti manni. Á fund-
um og í fjölmiðlum, útvarps- og
sjónvarpsþáttum þar sem um-
ræður eða kynningar fara fram,
hefur alltaf verið einn frá meiri-
hlutanum og síðan þrír eða jafn-
vel fjórir úr minnihlutanum á
móti með jafna aðstöðu og tíma,
þ.e. 3-4 á móti einum. Var oft
býsna ójafn leikur. Nú verða lín-
umar miklu skýrari að þessu
leyti.
í annan stað er aðstaða kjós-
enda nú öðmvísi
en í fyrri kosn-
ingum. Ekki er
lengur neinn
Kvennalisti.
Óánægðar konur
og óþolinmóðar
um endurbætur á jafnstöðu
kvenna í samfélaginu hafa getað
lýst óánægju sinni og frati á
gömlu flokkana með því að setja
atkvæði sitt þar, burt séð frá
skoðunum. Nú era konumar
komnar saman við kariaflokka,
gömlu flokkana með þeirra stefn-
ur og forsendur. Kannski er þetta
byijunin á endinum á þessari til-
raun til úrbóta fyrir konur, sem
vissulega var þess virði að reyna
hana. Þótt hægt gangi verður
vísast úr að reyna heldur að hafa
áhrif innan flokkanna með
körlunum, eins og aðrar konur á
sameiginlega listanum hafa hing-
að til gert. Af þessu sýnist það
verða niðurstaðan. Otlendingar
hafa stundum fengið það svar
við því hvers vegna ekki hafi
komið upp umhverfísflokkar á
Islandi eins og í flestum löndum,
að líklegast sé skýringin sú að
óánægjufylgi sem þar fari til
umhverfisflokka falli á kvenna-
framboð á íslandi. En nú er sem-
sagt það fyrir bý í Reykjavík.
Ekkert kvennaframboð. Getur þá
hver skilað sér til síns heima,
þ.e. eftir skoðunum og stefnu
flokkanna.
Eitt enn virðist áberandi í þess-
ari kosningabaráttu í Reykjavík.
Hingað til hafa báðir frambjóð-
endur, þegar þeir koma fram í
fjölmiðlum og era spurðir, aðeins
talað um einn flokkanna, Sjálf-
stæðisflokkinn, hvað hann ætlar
eða er líklegur til að gera á næsta
kjörtímabili. Hvernig á kjós-
andinn þá að velja? Þar hlýtur
hlutverk fjölmiðlafólksins að
koma til, að láta frambjóðanda
gera grein fyrir sinni eigin fram-
tíðarsýn og áformum og engu
síður hvernig hann hyggst fram-
kvæma þau, m.a. kostnaðarhlið-
ina. Enn skortir þar á. Áherslan
hefur verið á „stjörnuhliðinni".
En á stjörnuhimninum komast
fleiri fyrir en tveir, ekki satt?
Nú hefur annar aðilinn a.m.k.
gert skilmerkilega grein fyrir því
hver muni verða í forsvari fyrir
hvaða málefni og ætti þá að verða
hægt að leiða saman þá, mann
gegn manni, sem væntanlega
mundu verða í forsvari fyrir
hvern málaflokk. Það ætti a.m.k.
að vera meira upplýsandi og
skemmtilegra fyrir kjósendur,
ekki satt?
Þá er eitt, sem mér hefur sýnst
vera meira áberandi í upphafi
þessarar kosningabaráttu en
þeim fyrri, markvisst persónuníð.
Vonandi er þetta bara byrjunar-
taugaveiklun, en það geta bæði
fréttafólk og væntanlegir kjós-
endur lagt hömlur á með van-
þóknún sinni. Nýtt fólk sem var
að koma inn á lista og enginn
hafði heyrt um eða látið í ljós
að væri ekki sæmilega heiðar-
legt, sumt valið á lista af 8.000-
9.000 manns, varð allt í einu
fyrir nafngreindu
persónulegu níði.
Ætli nýliðunum
bregði ekki við? Og
varla er það væn-
legt til þess að fá
heiðarlegt fólk til
að taka þátt í pólitík. Lúmskur
grunur um að markvisst persónu-
níð sé nú meira á dagskrá efldist
yfir 11-sjónvarpsfréttum í fyrri
viku. Aðal- og fyrsta frétt var
um eitthvert bílastæði sem hús-
eigandi hafði ekki gengið frá eins
og hann átti að gera, sem auðvit-
að er ekki mælandi bót. Fulltrúi
eins minnihlutaflokksins í bygg-
inganefnd hafði krafíst þess að
sá yrði sektaður og dagsektum
beitt. Fleiri höfðu raunar ekki
staðið sig að hans dómi og honum
þótt mönnum sýnt of mikið lang-
lundargerð. Ágætt að fulltrúar
reki á eftir. En þarna blasti við
dulítið skrýtið sem varla hefði
orðið nema í svona kosningabar-
áttu, eða hvað? Þegar þessi póli-
tíski fulltrúi hikaði við að nafn-
greina sökudólg, var fréttamaður
til taks og spurði eitthvað á þá
leið hvort það gæti ekki verið af
því að þetta tiltekna hús og bíla-
geymsluna ætti nafngreindur
maður og fleiri með þessu ættar-
nafni ættu kannski í húsinu, að
ekki hefði verið gengið betur eft-
ir þessu. Við hveiju pólitíski full-
trúinn kinkaði kolli. Það sem var
verið að koma á framfæri í aðal-
fréttinni þetta kvöld var að þessi
vondi eigandi bflageymslunnar
væri ættingi eiginmanns eins
frambjóðanda andstöðuflokksins,
sem slíkum spjótum hefur mjög
verið beint að. Sýnir hve við
fréttamenn, og fréttastjórar sem
leggja línurnar, þurfum að vara
okkur á markvissu persónuníði
þegar komið er út í kosningabar-
áttu af þessari gerð. Svo og
væntanlegir kjósendur!
Gárur
eftir Elínu Pálmadóttur
VERALDARVAFSTVR Eru skynjanasvibin óteljandi?
Reynsluheimur Roherts Monroe
MAÐUR er nefndur Robert Monroe og býr í Virginíu í Bandaríkjun-
um. Fram á miðjan aldur var hann starfandi við útvarpstækni og
uppfinningamaður á því sviði. Þá var hann einnig útvarpsmaður
og sjónvarpsþáttagerðarmaður ogþekktur sem slíkur. Sem sagt líf
hans var venjulegt í flesta staði og lítið fréttaefni svosem.
En skömmu áður en hann varð
fimmtugur varð hér heldur
betur breyting á. Hann segir frá
því hvernig hann vaknar einn
morguninn, við það að annar hand-
leggur hans fer í gegnum rúmið
og gólfið og hann
getur fundið hvað
er undir gólfinu.
Honum bregður
nokkuð við þetta,
en áttar sig fljót-
lega á því að það
er ekki efnislíkam-
inn, sem skynjar
þetta, heldur ann-
ar Iíkami, sem að öllu jöfnu sams-
amar sig efnislíkamanum. í stuttu
máli sagt: Robert Monroe fór að
geta farið útúr efnislíkamanum
stutta stund í einu. Venjulegur
maður hefði ef til vill látið hér við
sitja og ekki sagt nema sínum nán-
ustu frá þessu, en Monroe er vís-
indalega þenkjandi og hóf nú að
gera tilraunir á þessari nýju skynj-
anaveröld og skrásetja reynsluna
kerfísbundið. í framhaldi af því
fann hann upp hljóðtækni, sem
gerir það að verkum að unnt er
að stilla saman (sinka) heilahelm-
ingana, en þeir starfa venjulega
með nokkurra tíðna millibili. Þetta
hjálpar fólki til þess að ná nýju
vitundarástandi. Til marks um það
að hér sé ekki á ferðinni neitt rugl,
má nefna að hann hefur starfað
árum saman með bandarískum
hernaðar- og njósnastofnunum,
sem vilja geta nýtt sér þessa nýju
tækni.
Til að bytja með var könnun
þessa nýja „utan-líkama“-veruleika
nokkuð fálmkennd. En fljótlega
náði Monroe þó nokkru valdi á
henni. Hann gat þannig komist í
dagvitund á ýmsa „staði“ með því
að hugsa til þeirra, en þó kom fyr-
ir að hann álpaðist inn á „víddir"
sem hann vissi ekki að væru til. í
stuttu máli voru nokkrir þessir
„staðanna": Hvar sem var á jarðar-
kringlunni, en yfirleitt þó hjá fólki
sem hann þekkti, þá veröld þeirra
sem brottkvaddir eru héðan (látnir)
en þeir eru að sögn hans í annarar
tíðnar líkamsveröld, sem teygir sig
í allt að sjö lögum út frá plánet-
unni: Neðst, eða í jarðvegshæð, eru
þeir, sem ekki átta sig á því að
þeir eru ekki lengur á „lífi“, og upp
í ystu lögin þar, sem „fólk“ er að
hyggja að endurtekningu jarðvistar
eða á leið burtu. Þar á milli eru
ótrúlegustu „hugsanaveraldir" eða
svið, einkum mótaðar í hugum fólks
í lifanda lífí, t.d. eins og himnaríki
með gullnuhlið og dyraverði, mótað
af aldalangri trú manna á því fyrir-
bæri. í þriðja lagi var svo spegilver-
öld við okkar plánetu, en þar var
Monroe annar maður á sama tíma
og hann var hér. Sá maður virtist
verða nokkuð undarlegur, þegar
Monroe birtist í honum og gerði
þá mörg axarsköft.
Spegiiveröldin var með nokkuð
líkri eðligfræði og hér er, en öll
tækni var mjög frábrugðin. T.d var
þar fararskjóti samsvarandi við
reiðhjól sem við teljum nánast full-
komna ..uppgötvun, sá var mjög
ólíkur í þessar veröld, en virkaði
þó eins í að færa fólk úr stað, með
nokkurri æfingu.
Eftir árabil fékk Monroe leið á
þessari skoðun og varð ekki mjög
ágengt, þó hann upplifði fleira en
hér er nefnt.
En einn dag dettur honum í hug
að ákveða ekki sjálfur hvað hann
ætti að taka sér fyrir hendur í „ut-
an-iíkama“-ástandinu, heldur vísar
ákvörðuninni til undirmeðvitundar-
innar. Þá opnast enn nýr heimur
upp fyrir honum. Hann fer þá að
spyija út úr um tilverana. Þær
kallar hann „Inspec“ (stytting úr
intelligent species eða vitsmuna-
vera) og þær gerast leiðbeinendur
hans smám saman. Monroe býr til
nokkuð mörg ný orð til þess að
geta skýrt út þessa veröld, þar sem
að hlutir gerast ekki eins og hér.
Sem dæmi má nefna að enginn
talar, en skipst er á upplýsingum
á þann hátt að „orkuboltum“ er
hent á milli „manna“ og um leið
eftir Einar
Þorstein
MATIUUÍBAN/M er sameiginlegt med japönsku sushi
og ítölskugœludýri?
Kringlan og kolkmbbinn
Á föstudagseftirmiðdögum er Kringlan sannkölluð banakringla.
Ekki á maður fótum fjör að launa innan um útkeyrða, organdi
smákrakka sem foreldrarnir keyra hring eftir hring eftir hring
í þessari mjög svo „fjölskylduvænu“ verslunarmiðstöð.
Einn föstudaginn var ég komin
með dúndrandi verk í höfuðið
og hvítan, kínverskan björn (úr
Hagkaupum) með slaufu i íslensku
fánalitunum (úr Rammagerðinni)
og gular rósir (úr
Sólblómi) í fangið
og rauðvín (frá
Chile) í bakpok-
ann þegar ungur
maður á hjóla-
skautum keyrði
mig um koll, setti
skrámu á hægri
fótlegg og gat á
svörtu Oroblu-
sokkabuxumar (jafnvel þótt þær
væru Intense). Fyrir kraftaverk
urðu blómin, bangsinn og rauðvínið
ekki fyrir teljandi hnjaski og ég
skjögraði með þau í Ingólfsapótek
og keypti hausverkjatöflur, eyrna-
tappa og Oroblu-intense (svartar
að sjálfsögðu).
Tilboð og ofboð
Þegar ég hafði skolað niður
verkjatöflu, troðið í mig eyrnatöpp-
um og skipt um sokkabuxur á
slysavarðstofunni á efri Ffæðinni
hætti ég mér inn í matvöradeild
Hagkaupa. Eiginlega ætlaði ég
bara að kaupa mat og sand handa
kettinum, en til að komast að gælu-
dýrahillusamstæðunni sem er stað-
sett innarlega í stórmarkaðinum
þurfti ég að ganga með bangsann,
blómin og rauðvínið framhjá sæg
sölumanna að kynna vörar á til-
boðsverði. Ég komst ekki hjá því
að smakka reykt kindabjúga, norð-
lenska skinku, dansk-ítalskan
pastarétt og alsunnlenskan lakkrís
og þar sem parasetamólið (bestu
kaup) hafði linað hausverkinn til
muna komst ég heldur ekki hjá því
að kaupa norðlenska sperðla,
dansk-ítalskt pasta og alsunn-
lenska lakkrísbita (volga úr vél-
inni). Á útleið tryggði ég mér ein-
tak af Corríere della sera í Ey-
mujidsson og tvær happaþrennur. )
Áður en ég yfirgaf þessa
verslunarfjandsamlegu byggingu
hringdi ég í vin minn úr krónusíma
framan við slysavarðstofuna í æp-
andi krakkageri. í Kringlunni!
öskraði ég í tólið. í geimfari? garg-
aði hann á móti. Ég gafst upp við
að útskýra í hvaða fari ég væri og
hann sagði heilan helling sem ég
ekki nam, en þóttist þó hafa náð
töfraformúlunni: Hashitsume
Tsuneo + sushi + Hótel Borg +
klukkan átta = japanskt vorblót.
Þá var komið að þeirri þrekraun
að komast með klyfjarnar í sjöunni
vestur í bæ. Meðan ég beið eftir
vagninum ásamt átta unglingum
og einum presti skóf ég silfurhúð-
ina af happaþrennunum - bara til
að komast niður á núllpúnkt. Ég
hreint og beint neyddist til þess
að opna lakkríspokann, vitandi vel
að lakkrís er eitur á fastandi maga
og í hróplegu ósamræmi við jap-
anskan þokka sushisins sem ég
mundi brátt láta inn fyrir mínar
kuldabólgnu varir. En hvað gerir
ekki aum konukind norpandi í gjól-
unni með bangsa, blóm og sand á
einhverri stoppistöð ásamt átta
unglingum og presti? Er skemmst
frá því að segja að biðin eftir vagn-
inum varð löng og lakkrísbitarnir
margir. Ég hafði því miður ekki
uppburð í mér til að bjóða hinum
þótt þau gæfu mér fleira en eitt
hornauga.
Hausfætla eða hafmeyja?
Á þeim tuttugu mínútum sem
það tók vagninn að silast i bílalest
vestur á Elliheimilið Grund las ég
grein í Corriere della sera um nýj-
ustu gæludýrin í Mílanó og ná-
grenni, nefnilega smokkfíska og
kolkrabba. Nú er enginn maður
með mönnum nema hann geti boð-
ið samkvæmisgestum sínum að
svamla í sundlaug innan um
smokkfiska og/eða kolkrabba af
ýmsum stærðum. Þykir ítölum afar
erótískt að láta átta arma eða tíu
stijúkast við sig með tilheyrandi
sogblöðkum; sumir lenda í marg-
földum fangbrögðum við þessi
skemmtilegu dýr og er þá ekki allt-
af spurt að leikslokum. ítalirnir
þurfa sína attrazione fataie í
smokkfiskveislum sem í pólitík.
Flokkun smokka er reyndar
mjög á reiki eins og hugur manns
í strætó. Til smokka teljast m.a.
kuggar, kolkrabbar, smokkfiskar
og blekfiskar. Allt eru þetta haus-
fætlur, sælindýr með griparma
kringum munn og tvö vel þroskuð
augu. í sjónum í kringum ísland
þrífast t.a.m. um fímmtán tegundir
kolkrabba, þeirra á meðal vörtu-
smokkur sem getur orðið um 50
sm að lengd. Margar smokkateg-
undir hafa blekkirtil og spýta bleki
ef hætta steðjar að. Danir hafa
eitt og sama orðið yfir áttarma
kolkrabba og tíarma smokkfisk,
nefnilega blæksprutte. bleksp-
eftir Jóhönnu
Sveinsdóttur