Morgunblaðið - 24.07.1994, Blaðsíða 10

10 SUNNUDAGUR 24. JÚLÍ 1994
MORGUNBLAÐIÐ
Vanefndir á skilnaóarsamningi og meint
slæleg embættisfærsla olli samanlagt
veikari málsaðila í skilnaöarmáli miklu
fjárhagstjóni. Guðrún Guólaugsdóttir hefur
kynnt sér málið og komist að því að
þetta getur gerst þótt hjón séu löglega
gift, eigi allar eignir sameiginlega og
hafi ekki gert með sér kaupmála
AÐ HEFUR víða komið fram
í ræðu og riti að hjónaband
veiti fólki til muna meiri
réttindi ef til sambúðarslita
kemur en óvígð sambúð. Sé ekki
gerður kaupmáli gildir helminga-
skiptareglan við slit hjúskapar.
Við fyrstu sýn skyldi maður því
ætla að fátt eitt geti orðið til þess
að valda fólki vandræðum hvað
eignaskipti snertir þegar svo er í
pottinn búið. Ekki er þó allt sem
sýnist. Það er til í dæminu að
pottur sé brotinn í þessum efnum
og hægt sé að finna smugur í lög-
um til veikja annan aðilann. í des-
ember sl. var til dæmis loks til
lykta Ieitt eignaskiptamál sem reis
út af hjónaskilnaði sem varð í febr-
úar 1991. Hjónin sem um ræðir
bjuggu úti á landi. Þau höfðu ver-
ið gift í tæp þijátíu ár og börn
þeirra voru öll orðin lögráða þegar
til skilnaðarins dró. Mjög sýnist
hafa hallað á konuna í þessum
málarekstri og vill hún segja hér
sögu sína, ef það mætti verða til
þess að af henni mætti lærdóm
draga.
Síðustu tíu hjónabandsárin voru
mér erfið,“ segir konan, sem hér
lætur ekki nafn síns getið. „Mér
fannst eignmaðurinn orðinn of
óreglusamur og jafnvel ofbeldis-
gjarn á stundum til þess að ég
gæti búið við slíkt öllu lengur,
þess vegna ákvað ég að yfirgefa
heimilið og varð að gera það í
nokkurri skyndingu. Eg fór alls-
laus til systur minnar. Þar sem
ég hafði ekki önnur föt en þau sem
ég stóð í reyndi ég ítrekað að ná
í önnur ígangsföt og fleiri persónu-
lega hluti. Það tókst með harðfylgi
að fá sumt af þessu en flest varð
ég láta eiga sig. Þessar heimsókn-
ir voru mér dýrkeypiar, það sá
stundum á mér eftir þær, um það
hef ég vitnisburði og vottorð.
Bíll heimilisins var tekinn af
mér. Eiginmaðurinn hafði auk
hans yfír að ráða bíl frá fyrirtæk-
inu sem hann vann hjá. Til þess
að geta sótt vinnu, en ég var þá
í hálfu starfi hjá opinberri stofn-
un, fékk ég fáum dögum seinna
lán í banka til þess að kaupa mér
gamlan bíl. Um sama leyti flutti
ég í leiguherbergi í kjallara í öðru
sveitarfélagi. Þá var enn langt í
það að gengið yrði frá skilnaði að
borði og sæng. Ég sótti að vísu
um skilnað strax þegar ég fór að
heiman en eiginmaðurinn tafði
málið þar til um vorið að skilnaður-
inn fékkst loks í gegn. Þá var
gerður eignaskiptasamningur sem
kvað á um að eiginmaðurinn fengi
að búa í stóru einbýlishúsi sem
við áttum saman. Enginn kaup-
máli hafði verið gerður og því átt-
um við hjónin saman til helminga
allar eigur nema einn hektara
sumarbústaðalands sem foreldrar
mínir höfðu gefið mér og þinglýst
á mitt nafn.
Hlunnfarin í innbússkiptum
Eiginmaðurinn greiddi mér
samkvæmt eignaskiptasamningn-
um 20 þúsund krónur í leigu fyrir
minn hiut í fimm herbergja húsi
en sjálf greiddi ég þá 35 þúsund
krónur fyrir litla tveggja herbergja
íbúð sem ég tók á Ieigu um þetta
leyti. Einnig var í samningnum
ákvæði um að eiginmaðurinn
greiddi mér 20 þúsund króna líf-
eyri á mánuði í eitt ár. Einnig var
ákvæði í samningnum um að
skipta ætti innbúi að jöfnu sam-
kvæmt verðmætum. Enginn utan-
aðkomandi aðili, svo sem lögfræð-
ingur eða maður frá fógeta var
til staðar við skiptin og svo fór
að ég bar þar skarðan hlut frá
borði.
Eftir að gengið var frá skilnaði
að borði og sæng og eignaskipta-
samningur var gerður andaði ég
léttar og fannst nú mál mín kom-
in í örugga höfn. Bjóst ég við að
fljótlega yrði hús okkar hjóna og
bíllinn selt, svo sem ákvæði sögðu
fyrir um í eignaskiptasamningn-
um, og við gætum hvort um sig
fest kaup á íbúð. Kaupendur að
húsinu voru enda í sjónmáli þegar
eignaskiptasamningurinn var
gerður. En margt fer öðruvísi en
ætlað er.
Við skilnað að borði og sæng
voru enn fatnaður og margvíslegir
persónulegir munir úr minni eigu
inni í sameiginlegu húseigninni,
svo sem ættartala mín og fleira
sem mér lék mikill hugur á að ná
í. Mér hafði ekki tekist að nálgast
þetta, því skipt hafði verið um
læsingu-. Það var gert þótt í eigna-
skiptasamningum væri ákvæði um
að ég hefði rétt til að fylgjast með
húseigninni og sýna hana vegna
sölu hennar svo og að þrífa hana
fyrir afhendingu hennar ef ég ósk-
aði eftir. Eftir að hafa ítrekað
gert tilraunir til að fá umrædda
persónulega hluti úr læsta húsinu
og ekki tekist það, ákvað ég að
reyna að leita réttar míns hjá fóg-
eta. Lögfræðingur minn, sem þá
var, lagði fram innsetningar-
beiðni. Henni var ekki sinnt þá og
heldur ekki í þau fimm skipti sem
hún var ítrekuð síðar. Síðustu tvö
skiptin fór ég með ítrekun innsetn-
ingarbeiðninnar beint til fógeta en
allt kom fyrir ekki. Fulltrúi fógeta
reyndi að vísu funda um málið
með okkur hjónum og lögfræðing-
um okkar en sá fundur var með
öllu árangurslaus. Ég hafði sterk-
lega á tilfinningunni að það skipti
máli í þessu sambandi að náinn
ættingi eiginmanns míns var
starfsmaður embættisins.
Píslarganga milli lögmanna
Skömmu eftir að innsetningar-
beiðni mín var fyrst lögð fram
varð lögfræðingur minn gjaldþrota
og varð að hætta störfum. Hann
hafði unnið vel og mér var eftirsjá
í honum. Ég leitaði til annarra
lögfræðinga en það reyndist
þrautaganga. Sá fyrsti sem ég
talaði við starfar í sveitarfélaginu
þar sem ég bjó. Hann treysti sér
ekki til að taka að sér málið, hann