Morgunblaðið - 24.07.1994, Side 16

16 SUNNUDAGUR 24. JÚLÍ 1994
MORGUNBLAÐIÐ
Stórfjölskylda
eins og heima
eftir Elínu Pnlmadóttur
ÍSLENDINGAR fara víða og munu
um 15 þúsund vera við nám og störf
um allan heim. Sumir setjast að
ánnars staðar, en aðrir koma heim
með fjölskyldu af fjarlægum slóð-
um. I ærslafullum krakkaskaranum
á rúmgóðu svæði milli fjölbýlishúsa
í Breiðholti eru tveir strákar, Pétur
Örn og Gunnar, nýkomnir í hópinn.
Móðir þeirra, Ruth Nanyanzi
Snorrason, segir mér þegar inn á
heimili þeirra er komið að þeir uni
vel frelsinu, að geta hlaupið í leikinn
og verið úti á björtum sumarkvöld-
um, í stað þess að verða alltaf að
vera á lokuðu leiksvæði sem gætt
er, eins þurfti að vera öryggisins
vegna í Nairobí í Kenýa þar sem
þau hafa búið. En þar starfaði faðir
þeirra, Gunnar Snorrason af ís-
landi. Móðir þeirra var líka aðflutt
þangað, komin frá nágrannalandinu
Úganda. Hún er hönnuður og hefur
nýlega hlotið verðlaun í alþjóðlegri
samkeppni. Ekki verða margir á
vegi okkar frá þvísa landi og því
forvitnilegt að fá að spjalla við hana.
RUTH Nanyanzi Snorrason frá Úganda. Morgunbiaðið/Kristinn
Verðlaunakjóll Ruthar í hönn-
unarkeppni Smirnoffs. Hann
er úr silki, sem hún litaði sjálf
og greina má fíngerðan perlu-
sauminn. Myndin er tekin á
tískusýningunni í Nairobí.
Ruth Snorrason
frá Úganda er sest
að á Islandi með
fjölskyldu sinni.
Hún er hönnuður
og vann til verð-
launa í Smirnoff-
keppninni í
Kenýa1993
Morgunblaðið/Kristinn
HJÓNIN Gunnar og Ruth og á milli þeirra synirnir Pétur Örn 7 ára og Gunnar 4 ára.
Gunnar Snorrason, sem er
læknissonur úr Reykja-
vík, hélt utan 1981
vegna svonefnds Sam-
norræns þróunarverk-
efnisins, sem stjómað var af Danida
í Kenýa. Hann fór til starfa við ís-
lenska hlutann, ISIDA, í bæ að
nafni Kakamega. Verkefnið fólst í
því að aðstoða við að koma upp litl-
um samvinnufélögum. Mikill áhugi
var á að bæta menntun í landinu
og komið upp iðnskólum með ýms-
um greinum. Þegar iðnnemamir
höfðu lokið námi þurfti að aðstoða
þá við að koma upp verkstæðum.
Þótt áhugann vantaði ekki, sagði
Gunnar, þá vantaði þá allt til að
komast af stað og þekkinguna til
að koma undir sig fótunum. Við-
fangsefnið var því að ná þeim sam-
an í hópa og hjálpa þeim til að koma
sér fyrir undir sama þaki, klæðsker-
anum, rafvirkjanum, trésmiðnum
o.s.frv. og þjálfa þá í að reka verk-
stæðin. Gunnar starfaði við þetta í
Vesturhéruðunum. Það gekk mis-
jafnlega, sums staðar ágætlega,
segir hann. Hefði þó helst þurft
lengri aðlögunartíma. Til þessa
þurfti að stofna samvinnufélög, sem
hentaði ágætlega. En í þessu landi
er sérstakt samvinnuráðuneyti, sem
slíkt heyrir undir. „Þá var ríkið með
puttana í því og við það verður allt
svifaseinna," eins og Gunnar orðaði
það. Skriffínnskan verður svo mikil.
Þetta var áður en leiðir þeirra
Ruth lágu saman. Hann ílentist svo
í Kenýa við önnur verkefni, sá m.a.
um rekstur flutningafyrirtækis, sem
er í eigu íslendings, Inga Þorsteins-
sonar, og flytur vörur um Austur-
og Mið-Afríku. Fór þá til Úganda,
Zambíu og víðar. Síðustu árin var
hann tæknilegur framkvæmdastjóri
stórs þjófavarnarfyrirtækis í Na-
irobí í Kenýu, sem hefur 450 manns
í vinnu. Vegna atvinnuleysis og gíf-
urlegs fólksfjölda er töluvert um
innbrot og glæpi í Nairobí og hann
starfaði við að setja upp þjófavarn-
arkerfi. Var yfír tæknideildinni, þar
sem starfa 25 manns.
Fjölskyldan í
flóttamannabúðum
Þau Gunnar og Ruth hittust í
Nairobí 1985. Ruth hafði farið frá
heimalandi sínu Úganda 1978, var
heppin að hafa sloppið út. Þá ríkti
þar harðstjórinn illræmdi Idi Amin
með tilheyrandi harðræði og ofsókn-
um á hendur fólkinu. Fyrirtækið
Trans Ocean setti upp skrifstofur í
Port Said í Egyptalandi og Mom-
basa í Kenýu og hún var send til
Egyptalands, þar sem hún vann í
þijú ár. „Þegar ég kom til baka var
stríð og fjölskylda mín var öll í
flóttamannabúðum Rauða krossins,
móðir mín og faðir, systkini mín,
frænkur og frændur, og öll sitt á
hvorum staðnum, alls um 15 manns.
Ég þurfti að byija á því að leita þau
uppi. Ég fór frá einum stað á annan
og stundum var erfítt að þekkja
þau. Ég hafði lesið nafnið í skrá
Rauða krossins, en þegar einhver
kom þá þekkti ég hann oft ekki,
því hann leit svo skelfílega út, líkast-
ur beinagrind. í búðunum var skort-
ur á fæði og fatnaði. Ég fann þau
öll á lífí, en flestir höfðu misst allt.
Þurftu að byija á því að fá sér eitt-
hvert þak yfir höfuðið og eitthvað
að lifa á. Það var erfitt."
Allt var í kalda koli. „Þótt engir
peningar séu til neins, þá eru alltaf
til peningar fyrir vopnum. Og fólkið
berst við að lifa af,“ segir Ruth og
lítur á mig döprum augum. Menntun
hafði engin verið í landinu í 10 ár.
Menntað fólk flúði til betri landa.
Þama var ekkert að hafa og Ruth
fór til Kenýa til að reyna að fá starf.
Það var á árinu 1981.
Ruth fékk vinnu sem hlaðfreyja á
flugvellinum í Nairobí. „En það var
erfítt að fá vinnuleyfí í Kenýa. Fólk
streymdi að úr öllum áttum. Erlend
fyrirtæki urðu að gera grein fyrir
því af hvetju þau þyrftu endilega að
hafa útlending í vinnu og greiða fyr-
ir það. Og maður varð að borga fyr-
ir vinnuleyfið. Launin vom lág og
dugðu oft varla fyrir leyfínu," segir
Ruth. í árslok 1986 ákvað hún því
að hætta að vinna úti og fara að
eiga böm. Þá var hún komin í sam-
búð með Gunnari Snorrasyni og þau
komin með heimili.
Hlaut hönnunarverðlaun
Eftir fjögur ár ákvað Ruth að
fara i skóla og læra hönnun. Í Na-
irobí er tveggja ára hönnunarskóli,
tengdur Iðnhönnunarskólanum í
London og lokaverkefnin fara líka
fram þar. Prófskírteinið hennar
kemur því líka frá London. Eftir að
námi lauk fór Ruth að hanna og
sérsauma fatnað, mest kvöldkjóla,
en líka bamafatnað og annað. Við-
skipavinir hennar vom mikið frá
sendiráðunum, sem em mörg í Na-
irobí. Slíka sérhannaða kvöldkjóla
þykir henni gaman að fá að vinna
og sér þá alveg um saumaskapinn
og ísauminn, ef einhver er.
í fyrra tók hún svo þátt í og hlaut
2. verðlaun í hinni alþjóðlegu Smirn-
off hönnunarsamkeppni, sem þá var
haldin í Nairobí. Mörg hundmð
manns sóttu um og þurftu að gera
grein fyrir viðfangsefni sínu. Úr
þeim vom fyrst valdir 250 til að
taka þátt í keppninni. Af þeim kom-
ust þrír í úrslit. Keppt var í tveimur
flokkum og Ruth Snorrason hlaut
önnur verðlaun í flokki ungra hönn-
uða fyrir glæsilegan perlusaumaðan
samkvæmiskjól úr handlituðu silki.
Hún segir mér að þetta hafí ver-
ið ákaflega strangt. I fyrsta lagi
varð að hafa allt úr náttúrulegum
efnum og hún valdi silkið. Auk aðal-
kjólsins þurfti að leggja fram teikn-
ingar og áætlun um tvær aðrar flík-
ur. Hafa með prufur af öllu efni.
Hún teiknaði glæsilega batikdragt
og kjól með handgerðri blúndu. Lit-
aða mynstrið í silkið í verðlauna-
kjólnum vann Ruth allt sjálf, sem
er vandasöm sérgrein. Þá bindur
hún í efnið steina, flöskutappa og
hvað eina sem nöfnum tjáir að nefna
og dýfir því svo í litinn til að fá
rétta litamynstrið. Hvernig þetta er
hægt er erfitt að skilja, en fallegt
er það.
Ætlar Ruth að reyna að gera eitt-
hvað slíkt hér? „Mig langar til þess,
segir hún, en það er erfítt. Yona
bara að eitthvað komi upp á, svo
ég geti haldið áfram með það sem
ég var byijuð á. Á meðan held ég
bara áfram að vinna á saumastof-
unni Tinnu, sem er auðvitað mjög
ólíkt. En ég læri þá eitthvað sem
er öðruvísi en ég þekkti áðúr. Og
mér finnst gott að vinna með fólk-
inu þar. Við erum eins og fjöl-
skylda. Þótt ég geti ekki enn talað
við fólkið, þá skemmtum við okkur
vel.“
En hvernig var að koma til og
setjast að í landi, sem er svo ólíkt
hennar eigin? „Gunnar hafði sagt
mér mikið frá landinu. Það var enn
snjór þegar við komum og strákarn-
ir voru svo spenntir fyrir því að leika
sér í snjónum. Sá yngri gat ekki
skilið að það væri kalt úti og ég
varð alltaf að fara fyrst með honum
út svo hann fengist til að klæða sig
í utanyfirföt. Hann leit út um
gluggann og sagði: „En sólin skín
úti, mamma“. Við vorum svo lánsöm
að maðurinn minn á stóra fjöl-
skyldu, sem hafði m.a. safnað sam-
an hlýjum fatnaði á strákana. Gunn-
ar á tvær systur og tvo bræður, sem
öll eiga fjögur börn, stórfjölskylda
alveg eins og heima. Þau höfðu
undirbúið allt fyrir okkur, fundið
íbúð og safnað nauðsynlegustu hús-
gögnum. Þegar ég fór að vinna og
hafði ekki gæslu fyrir strákana þá
skiptu þau þeim bara á sig þar til
ég fékk stelpu til að vera hér. Við
eigum hér góða, stóra fjölskyldu og
mér finnst ég eiga hér heima. Það
er líka gott að börnin komi til ís-
lands og finni rætur sínar. Verst
að amma þeirra og afi eru bæði
dáin og þeir gátu aldrei kynnst þeim.
í Úganda eiga drengirnir afa og
ömmu og stóra, stóra fjölskyldu og
í mínu landi umgangast fjölskyld-
urnar mikið og safnast oft saman.
Þessvegna þykir mér svo vænt um
að svona stór og góð fjölskylda tek-
ur svo vel á móti mér,“ segir Ruth
þegar ég kveð hana.
8
i
'
!
‘i
«
L
Í
«
c
«
I
«
«
a
«
«
l
€