Morgunblaðið - 11.03.1995, Blaðsíða 8

Morgunblaðið - 11.03.1995, Blaðsíða 8
8 E LAUGARDAGUR 11. MARZ 1995 MORGUNBLAÐIÐ TONLIST Nótnaú tgáfa ÍSLENSK SÖNGLIST íslensk sönglist: Sönglög I-II. Ein- söngslög I-ELI. Ritstjóri: Ólafur Vignir Albertsson. Uppsetning, textun og frágangur: Jón Kristinn Cortez. Isalög sf., Reykjavík 1994. Meðallagafjöldi: ca. 20 Iög. Verð hvers heftis: 2.200 kr. MIÐAÐ við mannfjölda eiga ís- lendingar sem kunnugt er heims- met á mörgum sviðum. Gott ef ekki líka í sönglagagerð, því búið er að grafa upp á þriðja þúsund laga, flest frá „blómaskeiðinu" á fyrri hluta aldarinnar. Og nú á loks að gefá út ijómann af þessu í lík- lega stærstu og vönduðustu heild- arútgáfu íslenzkra sönglaga til þessa. Sl. nóvember komu út hjá Isalögum sf. fyrstu 2 hefti í kennslubókaröðinni Sönglög, og mánuði síðar fyrstu 3 hefti til al- mennra nota af alls 15 áætluðum, Einsöngslög I, II og III. í þessum 15 heftum verða alls rúmlega 300 lög, velþekkt, minna þekkt og óþekkt, eftir 67 höfunda frá ofan- vérðri 19. öld til dagsins í dag. Munu þetta að öllum líkindum beztu tíðindi sem söngunnendum hafa borizt í langan tíma, því ís- lenzk nótnaútgáfa hefur sjaldnast náð að endurspegla tónsmíðastarf- semina í landinu á sannferðugan hátt. Því fer annars íjarri, að undirrit- uðum sé töm saga nótnaútgáfu á íslandi. Háir honum sem sennilega flestum, að uppflettirit um slík mál eru ekki á hveiju strái, og munar mestu um hina enn óútkomnu Tón- listarsögu íslands sem Jón Þórar- insson er með í smíðum; bíða henn- ar án efa margir með óþreyju. Á móti téðum þekkingarskorti vegur hins vegar nokkur persónuleg reynsla af teiknun og uppsetningu nótna. Það þarf reyndar ekki mörgum blöðum að fletta til að slá því föstu, að tölvusetning nótna í hérum- ræddum söngheftum er tvímæla- laust sú sem næst kemst fyrsta flokks blýstungu. Viðmiðunin er nærtæk, því Menningarsjóður gaf á 7. áratugnum út röð kammer- og einleiksverka eftir ýmsa inn- lenda höfunda, Musica Islandica, stungna í Vínarborg og á heims- mælikvarða hvað nótnafrágang varðar. Sú útgáfa hætti skyndilega einhvem tíma á 8. áratug og hefur aldrei hafizt aftur. Hvað olli upp- þomun þeirrar merku gróskulindar er mér hulið, nema þá eitthvað sé hæft í þeim harmskoplega kvitti, að menningarsjóðsgjaldinu af seld- um bíómiðum og álíka hafi verið breytt úr prósentuhlutfalli í fasta krónutölu og fuðrað upp á verð- bólgubálinu. Eftir stendur, að langflest ís- lenzk tónverk era, enn sem komið er, aðeins fáanleg sem ljósrit af misjafnlega læsilegum handritum tónskáldanna. Og engan skyldi undra, að hinn íslenzki örmarkaður setji allri nótnaútgáfu þröngar skorður, því jafnvel viðunandi handskrift er dýr, og enn dýrari er vélritun, stimplun, nuddþrykk (Letraset) og hvað þær nú heita allar tímafreku aðferðimar neðan við dýrasta þrepið, blýplötustung- una. Eða hétu. Því nú horfír til bjart- ari tíma. Tölvuforrit hafa á undan- fömum 6-8 ámm tekið við af hinni lýjandi handavinnu nótnateiknar- ans - og jafnvel að nokkru leyti af faglegri sérþekkingu. Þar við bætist, að bókaprentunarkostnaður hefur farið lækkandi á allra síðustu ámm vegna vaxandi samkeppni. Hin gífurlega fjölgun söngnema á undanförnum áratugum hlaut þess utan að auka þörfina á fram- bærilegu úrvali eldri og yngri ís- lenzkra sönglaga, enda má segja, að gömul „hálf-útlend“ lagasöfn eins og Ljóð og lög og „Fjárlögin" hafí fyrir löngu gengið sér til húð- ar með breyttum smekk, vaxandi fæmi flytjenda og stórauknu fram- boðj innlendra tónverka. Úr nógu er sem sagt að taka, og valið að sama skapi vandasamt, þar sem víðsýni útgefenda, smekk- ur og yfirgripsmikil þekking þarf að koma til, enda fara gæði ekki undantekningalaust saman við vin- sældir. Það er reyndar fullsnemmt að leggja dóm á lagavalið, meðan aðeins fímmti partur heildarsafns- ins hefur birzt, en að svo komnu virðist útgáfan á réttri braut: leit- andi og metnaðarfull, en tekur samt fullt tillit til hinna sívinsælu „hamraborga" standardrepertúars- ins, þar sem innan um má fínna óumdeilanlegar perlur íslenzkrar sönglagahefðar. Sönglög I og II taka mið af Námsskrá Menntamálaráðuneytis- ins í söng fyrir I. og II. stig. Laga- valið er því háð þörfum söng- kennslu, og þyrfti eiginlega reynd- an söngkennara til að fjalla um þau hefti. Þar era lögin í upphaflegum tóntegundum höfundanna. Að öðra leyti era uppsetning og frágangur eins og í hinum söngheftum útgáf- unnar. í Einsöngslögum I-IH gerast hins vegar þau nýmæli, að hvert heftanna fæst í tveim útgáfum, fyrir háa og lága rödd, og ætti það að draga stórlega úr tónflutninga- þörf, enda sú sérgeta í sorglegri vanrækt meðal slaghörpuleikara nútímans. Efni bókanna er einkar vel „indexað", lögum raðað í staf- rófsröð, tónskáldaröð, ljóðskálda- röð og eftir upphafslínum ljóða. Þá fylgja stutt æviágrip um tón- skáldin ásamt ljósmynd af hveiju, og jafnframt ártöl ljóðskálda. Frágangur upplýsinga er í stíl við útlit nótnanna, m.ö.o. allur vandaður og traustvekjandi, og um fátt hægt að hnjóta. Þó hefði e.t.v. mátt hugsa sér til hægðarauka að prenta ljóðin sér aftast í hveiju hefti (og þá í heild, með hornklofa um þau erindi/línur sem tónskáldið sleppir), en slíkt ku að vísu fremur fátítt. Tilurðartíma/frambirtingar- tíma hvers lags hefði og mátt nefna, ásamt viðbótarupplýsingum um t.d. tilefni og útbreiðsluferil, en sá fróðleikur ætti sennilega bet- ur heima í sérhefti með heildarlaga- skrá, þegar síðasta bindi raðarinnar (XV) kemur út. Einna fráleitast væri þó líklega að óska sér, að lífg- að hefði verið upp á sumar Síðum- ar með litlum vignettum, þar sem fjárhagsdæmið hlýtur að standa tæpt (þrátt fyrir 400.000 króna styrk frá ríkisstjóm Davíðs Odds- sonar og Seðlabankanum), auk þess sem hér er næsta fátt góðra línuteiknara. Kannski kemur þó að því einn góðan veðurdag. En það sem mestu skiptir er fyrir hendi: íjölbreytt úrval, vönduð nótnasetning, góður og ógegnsær fílabeinsleitur pappír, saumaðar arkir þar sem síður geta ekki dott- ið úr, og gott verð. Aðstandendur eiga hrós skilið fyrir þá auðsæju natni sem blasir við á hverri síðu. Hér er merkilegt þrekvirki í upp- siglingu, ef tekst að ljúka öllum 15 heftum Einsöngslaga á sama gæðastaðli. Og vonandi innan skikkanlegs tíma. Því margt vantar sárlega enn - t.d. íslenzka kórlaga- bók. Ríkarður Ö. Pálsson. SÖNGPERLIIR Á PRENTI LEIKUSTARSTÚDÍÓ EDDU BJÖRGVINS OG GÍSLA RÚNARS Edda Björgvins Gisli Rúnar LEIKLISTARSTÚDÍÓ Eddu Björgvins og Gísla Rúnars hefur tekið til starfa í Reykjavík. Þar er veitt tilsögn í hagnýtri leiklist og boðið upp á ýmiss konar nám- skeið. í kynningu segir: „Á þessari vorönn er á dagskrá tvenns konar námskeið: annars vegar er um að ræða Helgamámskeið, sem fela í sér tveggja daga þjálfun í beitingu líkama og raddar, og hins vegar sex vikna leiklistanámskeið fyrir byijendur. Á báðum námskeiðum er tækni leikarans lögð til grand- vallar en þó er vel að merkja um tvö ólík námskeið að ræða; Helg- arnámskeiðin era fyrst og fremst ætluð „fullorðnu fólki á öllum aldri“, sem vill á stuttum tíma fá skilvirka tilsögn í undirstöðuatrið- um tjáningar og framkomu og ekki síður þjálfun í raddbeitingu og framsögn er nýtast mun í hvers kyns mannlegum samskiptum, bæði í leik og starfí. Helgamámskeiðin eru þó ekki síður ætluð því fólki sem hefur atvinnu af því að „koma fram“, eins og það er kallað; þeim sem þurfa að koma máli sínu á fram- færi, með einum eða öðrum hætti, þeim sem stafa við að leiðbeina fólki, flytja ræður og fl. í þeim dúr og má þar nefna kennara, fyrirlesara, námskeiðahaldara, fólk í stjómmálum, þá sem koma fram í ljósvakamiðlum, sölufólk og fólk í ýmsum þjónustustörfum og fl. Helgamámskeiðin standa yfír frá kl. 10.00-17.00, laugar- daga og sunnudaga. Námskeið af þessu tæi henta vel vinnustöð- um, starfshópum og félagasam- tökum og era sérstök kjör í boði fyrir slíka aðila. Sex vikna námskeiðin era sér- staklega ætluð byijendum í leikl- ist og sniðin fyrir þá sem hyggja á leiklistanám í framtíðinni og eins hina, sem fýsir að kynna sér á skömmum tíma, út á hvað þetta gengur allt saman og fá tilsögn í helstu undirstöðuatriðum leik- rænnar tjáningar. í skipan nám- skrár er þess freistað að láta nem7 endur kynnast sem flestum undir- stöðuþáttum í starfí leikarans í leikhúsinu m.a. með beinni þjálf- un, æfíngum, hagnýtu spjalli og kynningu á starfsvettvangi. Námsgreinar eru; leiktúlkun og persónusköpun, þjálfun í verk- kunnáttu og hagnýtri leiktækni, saga leiklistar, stefnur og aðferð- ir, vinna við ólíka miðla, leik- svið/hlj óðvarp/sj ón- varp/kvikmyndir, baksvið og hönnun og síðast en ekki síst, mælt mál og beiting raddar, þ.e. framsögn, fram- burður, meðferð texta o.fl. Á þessum Sex vikna nám- skeiðum er kennt tvö kvöld í viku, þijár klukkustundir í senn og eru aldurs- mörk 16-30 ára. Rétt er að vekja at- hygli á því að vegna fyrirkomulags við kennslu, verður að takmarka fjöldi nemenda á hvert námskeið. Ýmis önnur námskeið munu verða á dagskrá Leiklistarstúdíós- ins áður en langt um líður, m.a. á sérhæfðari sviðum, s.s. í leik- tækni fyrir lengra komna, leik- stjóm og skipulagi, sögu leiklistar með áherslu á stefnur og aðferð- ir; sérstakt námskeið í gamanleik, sem reyndar má segja að sé sér- grein stúdíósins og margt fleira. Aðalkennarar era þau Edda Björgvins og Gísli Rúnar Jónsson en síðar munu fleiri kennarar bætast í hópinn eftir sérsviðum þeirra námskeiða sem haldin verða í framtíðinni. Skráning fer fram milli kl. 17.00 og 19.00 alla daga og þá era jafnframt veittar allar nánari upplýsingar. AUKASÝNING veröur ó Karnivali dýrnna i Slapa á sunnudagskvöld. Tónlistarskólinn i Kefflavík og Pjassdansskóli Emiliu AUKASÝNING Á KARNIVALI DÝRANNA f SÍÐUSTU viku fluttu Tónlistar- skólinn í Keflavík og Djassdans- skóli Emilíu Karnival dýranna eft- ir franska tónskáldið Saint Sáens í félagsheimilinu Stapa í Njarðvík. í kynningu segir: „Viðtökur voru frábærar og var uppselt á allar þrjár sýningarnar. I fram- haldi af því var ákveðið að hafa aukasýningu nk. sunnudagskvöld, 12. mars, í Stapa kl. 20 en miða- sala opnar í Stapa kl. 19 sama dag. í verkinu sem samanstendur af 14 lögum er fylgst með dýrunum og hinum ýmsu kynjaverum und- irbúa sig fyrir mikla hátíð, Kamival dýranna. í útfærslu tón- listarskólans hafa dansarar og kór bæst í hópinn. Hljómsveit og kór annast tónlistarflutning en dans- arar leika og túlka alla kafla verksins og er áhersla lögð á skrautlega búninga, skemmtilega sviðsmynd og ljós.“ Höfundar dansanna eru Emilía Dröfn Jónsdóttir danskennari og Sigriður Kr. Halldórsdóttir for- skólakennari. Stjórnandi kórsins er Gróa Hreinsdóttir en hljóm- sveitarstjóri er Karen Sturlaugs- son yfirkennari Tónlistarskólans í Keflavík. Sviðsmynd gerði Sig- mar Vilhelmsson og Ijósamaður er Magnús Kristjánsson. Sögu- maður er Guðný Kristjánsdóttir.

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.