Morgunblaðið - 11.05.1997, Síða 4

4 F SUNNUDAGUR 11. MAÍ 1997
MORGUNBLAÐIÐ
HÚSIÐ & GARÐURINN
KRYDDKARFA með graslauki,
blóðbergi, steinselju og óregano.
BLÓMAKARFA með
skjaldfléttu og stjúpum.
' 1
*'SIPKI ' fgt "U sk • ►
llllL . Él I
ÞÁTTTAKENDUR á hengikörfunámskeiði sýna afrakstur sinn glaðir íbragði.
Hangandi
kryddjurtir
og blóm
BOÐIÐ er upp á kvöldnámskeið í
hengikörfugerð í húsi Land-
græðslusjóðs um þessar mundir.
Námskeiðið tekur eina kvöldstund
og þar kenna Guðríður Helgadótt-
ir og Svava Rafnsdóttir garðyrkju-
fræðingar áhugasömum hvernig á
að planta í körfurnar og hirða um
þær.
Guðríður og Svava kynntust
hengikörfumenningunni í hálfsárs
verknámi við Hilliard Arboretum í
Englandi árið 1995. Síðan þá hefur
hugurinn legið til þess að innleiða
hengikörfur hér á landi og í fyrra
kenndu þær stöllur vinum og ætt-
ingjum listina í bílskúr.
Nú er svo komið að námskeiðs-
hald er með formlegurn hætti en
aðeins er hægt að planta í körfurn-
ar frá apríllokum fram í miðjan
maí. Plönturnar þurfa að vera litlar
og því er notast við hálfræktaðar
plöntur.
Vírhengikörfum svipar til ann-
arra kera eða karfa ýmiss konar
sem hengdar eru upp, nema hvað
þær eru opnar og fléttaðar úr létt-
um, plasthúðuðum vír. Þegar um
lokað ker er að ræða er einungis
hægt að planta ofan í það. Kerið
heldur vel raka á plöntunum en
hefur þann ókost að plönturnar
eru lengi að vaxa niður eða hylja
að utanverðu með blað- og blóm-
skrúði.
Fljótari að loka sér
Vírkörfurnar eru opnar og því
er bæði hægt að planta ofan í þær
og í gegnum hliðarnar. Þær halda
rakanum ekki eins vel á plöntunum
en plönturnar eru hins vegar fljót-
ar að hylja hliðar körfunnar. Til
þess að jarðvegurinn haldist á sín-
um stað inni í körfunni þarf að
nota innlegg sem getur ýmist ver-
ið úr endurunninni ull, kókostrefj-
um, pappír, plasti, neti eða mosa.
Moldin er sett ofan í körfurnar
blönduð áburðarpillum sem leys-
ast hægt upp og nýtast plöntunni
á löngum tíma. Jarðvegurinn þarf
að vera léttur og loftmikill en
þannig að hann haldi raka. Nauð-
synlegt er að setja saman við
hann vatnskristalla sem draga í
sig vatn þegar vökvað er og
geyma og nýtast sem vatnsforði.
Þá verður að fyigjast mjög vel með
körfunni yfir sumarið
og vökva reglulega,
jafnvel daglega ef
þurrt er í veðri. Jafn-
framt er gott að
vökva af og til með
venjulegum
blómaáburði því
næringarefni
skolast smátt
og smátt úr
jarðveginum
þegar mikið er
vökvað.
Körfurnar má .
hengja úti á *
svölum, undir
þak eða bara • ’. r'l
hvar sem skilyrði
eru fyrir hendi, það
er sól og skjól. Skipt *
er um innihald árlega og fullbún-
ar körfur geta vegið 7-8 kíló og
því þarf að hengja þær í góðan
og vel festan krók. Ef hún hangir
hátt uppi er hægt að nota króka
með nokkurs konar talíu til að
auðvelda vökvun. Körfunni er síð-
an slakað niður svo auðveldara
sé að fást við hana. Einnig er ráð-
legt að snúa körfunni svo allar
plöntur njóti sólargeislanna.
Kryddkörfunámskeið
Ef karfan er fest hátt uppi er
gott að setja í hana plöntur með
lafandi blóm- og laufskrúði. Ef hún
á að hanga í augnhæð íbúa má
setja blómstrandi plöntur ofan í
auk hangandi. Valdar eru saman
plöntur sem þrífast við svipuð
skilyrði, til dæmis skuggþolnar
plöntur, sólelskar eða þurrkþoln-
ar, til að tryggja árangur.
Áður en gróðursetning hefst er
vert að hafa í huga hvaða litir eiga
vel saman og hvort blanda á sam-
an mörgum tegundum. Heitir litir
fara vel saman og hið sama gildir
um kalda.
Andstæðir litir geta líka komið
vel út, svo sem appelsínugult og
fjólublátt. Hvíta litinn má til dæm-
is nota til þess að lýsa upp og þá
getur litur laufblaða verið mjög
mismunandi.
Hægt er að búa til körfur sem
eingöngu innihalda kryddjurtir, til
dæmis graslauk, blóðberg, skjald-
fléttu, sem góð er í salat, oreganó
Hangandi
Tóbakshorn
TÓBAKSHORN sómir sér vel
f hengikörfu. Verslunin Pipar
og salt flytur inn heng-
ikörfur frá Bret-
landi sem fylla
má með mosa,
plasti, mold og
vikri.
^ Njóta sín vel í
hengikörfum
Hengibrúðarauga, Hengipel-
argónfa, Bergflétta, Sápu-
jurt, Dvergavör, Marfuskór,
Fjólur, Alpablóm, Surfinía,
Skjaldflétta, Skildingablóm,
Dílatvftönn, Hengijárnjurt,
Stjúpur, Silfurkambur, Flau-
elsblóm
og steinselju, eða bara körfu með
jarðarberjum og Guðríður og
Svava ætla að halda sérstakt
kryddkörfunámskeið um miðjan
maímánuð.
Þegar búið er að planta í körf-
una þarf hún að standa innandyra,
gróðurhúsi eða garðskála, í að
minnsta kosti 1-2 vikur á meðan
rótarkerfi plantnanna er að festa
sig í sessi. Plönturnar mega ekki
Ferðaþjónusta -
ókeypis upplýsingar
562-6262
ÞAÐ kostar um 100-150 krónur
að láta renna (4 rúmmetra heitan
pott í garðinum og halda honum
heitum íklukkutíma. Verð á rúm-
metra af heitu vatni frá Hitaveit-
unni er 58 krónur með virðisauka-
skatti og um það bil helmingur
vatnsins f pottinum er hitaveitu-
vatn en helmingur kalt vatn.
Verðið að ofan er miðað við
gjaldskrá Hitaveitu Reykjavíkur
en víða úti um land er heitt vatn
selt á svokölluðu hemlakerfi og
nýta menn þá gjarnan um 30
gráða heitt afrennslisvatn, sem
þeir hafa þegar greitt fyrir, í heita
potta f garðinum.
Hámarksrekstrarkostnaður
notanda HR á heitum potti, miðað
við að stöðugt væri seytlandi um
40 gráða heitt vatn allan ársins
hring, er um 30 þúsund krónur á
ári.
Það er hins vegar ekki hyggi-
legt að láta renna stöðugt í pott,
SVAVA og Guðrfður með kuldahroll við Stonehenge á Englandi.
vera fullvaxnar þegar þær eru
settar í körfurnar, sem fyrr segir,
og ágætt að þær séu ekki byrjað-
ar að blómstra. Því er kjörið að
huga að plöntun í maí, um það
leyti sem önnur vorverk eru tíma-
bær.
Reyndar er mögulegt að hafa
körfur fyrir mismunandi árstíðir,
svo sem með vorlaukum og öðrum
vorblómstrandi plöntum. Best er
að planta í vorkörfu að hausti eða
um veturinn, geyma hana á svöl-
um fram á vor en gæta þess að
hún ofþorni ekki. Algengastar eru
sumarkörfurnar þar sem notuð
eru sumarblóm eða alls kyns fjöl-
ærar plöntur. Loks er hægt að
setja í haustkörfu sígrænar plönt-
ur svo sem eini, bergfléttu og kína-
vönd eða aðrar plöntur sem
blómstra mjög seint.
Kostar 150
kall að lóta
renna í pottinn
Reykjavfkur, og er hann þá ekki
síst með öryggisþáttinn í huga
þvf það er að bjóða hættunni
heim að hafa fullan pott í garðin-
um.
Hann mælir ekki með þvf að
látið sé renna f pott nema að
gefnu tllefni og auk þess sé skil-
yrðislaust haft heilt lok á pottum
sem ekki sé tekið af nema þegar
potturinn er f notkun.
Einnig að hitastýrður loki
og öryggisloki sé við
pottinn til þess að tryggja
að rétt blandað vatn
renni í hann.
Þegar lokar bila og
pottar fyllast af sjóðheitu
vatni hafa orðið hörmu-
leg slys. Um réttan frá-
gang heitra potta í garð-
inum má annars f ræðast
í sérstökum leiðbeining-
um frá Rannsóknastofnun bygg-
ingariðnaósrins.
að mati Steinars Frímannssonar,
neytendaráðgjafa Hitaveitu