Morgunblaðið - 11.05.1997, Page 10

10 F SUNNUDAGUR 11. MAÍ 1997
HUSIÐ & GARÐURINN
MORGUNBLAÐIÐ
Trjáklippingartil
til að hreinsa og
stýra vexti
HAUST, vetur og vorin eru tími
trjáklippinga og margir leggja
höfuðáherslu á að Ijúka við að
klippa trén fyrir sumardaginn
fyrsta.
Trjáklippingar hafa þann til-
gang að að hreinsa burt kal-
greinar, þynna vöxtinn ef þörf
krefur eða þá til þess að stýra
vextinum. Limgerði eru hins
vegar klippt til þess að þau
haldi lögun sinni og þéttleika.
Það krefst sérstaklega mikill-
ar þekkingar að klippa rósir og
aðra skrautrunna og þá er mikil-
vægt að hafa kunnáttumenn
með í ráðum. Margar tegundir
blómstra á greinar sem uxu
árið áður eða árið þar áður en
aðrar tegundir blómstra á
greinar sem vaxa í ár. Þetta
þarf að vita áður en klippurnar
eru mundaðar og hreinsa þá
elstu greinarnar innan úr en
ekki nýgræðingin yst.
Meginreglan er sú að við
klippingu limgerðis er reynt að
klippa það a-laga, það á að
mjókka upp og breikka niður.
Þetta er gert til þess að sólar-
geislar eigi greiða leið að öllum
hlutum gerðisins. Limgerði úr
birki, mispli og fjallarifs eiga að
fá að vaxa óáreitt upp á við en
þau á að klippa í hliðarnar, seg-
ir Jón Júlíus Elíasson, skrúð-
garðyrkjumeistari, en þessir
punktar eru byggðir á spjalli við
hann. Víðilimgerði á hins vegar
að klippa niður að ofan. Mikill
ársvöxtur víðitrjáa gerir að
verkum að gerðin verða lin og
þarf því að kiippa vel og reglu-
lega ofan og úr hliðum til að
halda því stinnu og þéttu.
Almenna reglan er sú að
gott er að klippa frá nóvember
og fram í miðjan mars. Það
ætti að vera óhætt að taka til
við klippingar flestra tegunda
strax í nóvember en reyniteg-
undir og gljávíði ætti þó ekki
að klippa fyrr en farið er að
vora.
Sé gljávíðir klipptur að vetri
til og honum opnað sár er
hættan sú að raki og kuldi kom-
ist í sárið og kal myndist.
Tegundir sem eiga á hættu
að fá reyniátu ætti að klippa
að vorlagi, allt fram undir þann
tíma að trén fara að taka við
sér og vakna af vetrardvala,
þ.e. í maí eða júní eftir tíðarf-
ari. Við þær aðstæður eru trén
fljótari að loka sárum.
Ef ætlunin er hins vegar að
klippa birki, hlyn eða elri á að
JÓN Júlfus Elíasson skrúðgarðyrkjumeistari hefur haft nóg að gera
með klippurnar undanfarnar vikur og mánuði.
LIMGERÐI úr víði og mispli verður litskrúðugt.
gera það fljótlega eftir að trén
hafa lagst í dvala, eða frá því í
nóvember og ekki mikið síðar
en í byrjun mars. Þessi tré lifna
við fyrr en önnur og það fer að
vessa mikið úr sárum sem
klippt eru á þau þegar komið
er fram í apríl, jafnvel í mars
ef vetur eru mildir.
„Með því að klippa eftir að
safinn er kominn í tré erum við
að taka frá því ákveðinn styrk,“
segir Jón Júlíus Elíasson.
Óll sár loka sér hins vegar
sjálf ef þau eru rétt klippt.
Forðist að skilja eftir stubba á
stórum trjám. Garðyrkjumenn
benda fólki á að forðast að
mála í sárin. Sullist málning út
á börkinn nær hann ekki að
anda í gegnum málninguna og
morknar. Hins vegar er til í
garðyrkjuverslunum lífræn
kvoða sem hægt er að bera á
sárin.
Eins og þessir punktar bera
með sér er að mörgu að hyggja
varðandi klippingar og umhirðu
trjánna. Faglærðir garðyrkju-
menn veita garðeigendum ráð-
leggingar varðandi hvernig
standa skuli að klippingu og
umhirðu garðs, auk þess sem
þeir taka náttúrulega sjálfir að
sér verkin.
Jón Júlíus segir algengt að
fólk sem er að stíga fyrstu
skrefin í garðyrkju eða situr
uppi með tjón eftir vinnu fúsk-
ara, sem fara á kreik um svipað
leyti og blaðlýsnar, leiti eftir
ráðgjöf sérfræðinga til að fá
mistökin leiðrétt og til að fá ráð
og leiðbeiningar um fyrstu
skrefin á réttri braut.
V E R S L U N GARÐYRKJUMANNSINS
UTSÆÐI
ÁBURÐUR
JURTALYF
MOLD
LITLIR POTTAR
OPNUNARTÍMI
VIRKA DAGA KL. 8:15 - 18:00
LAUGARDAGA KL. 10:00 - 14:00
APRÍL - MAI - JÚNÍ
VIRKA DAGA KL. 8:15 • 18:00
LAUGARDAGA KL. 10:00 - 16:00
SUNNUDAGA KL. 10:00 - 14:00
STÓRIR POTTAR
HENGIPOTTAR
VEGGPOTTAR
FRÆ
DÚKAR
ÚÐADÆLUR
GARÐVERKFÆRI
KLIPPUR
NÝR DROPAÁBURÐUR
©FRJÓ
VERSLUN GARÐYRKJUMANNSINS
STÓRHÖFDA 35, 112 REYKJAVÍK
SÍMI 567 7860, FAX 567 7863
o
o
UJ
>
h
Z
z
/
Oværan í gras-
blettinum
MOSI safnast fyrst og fremst í
grasflatir sem ekki er hirt um.
Regluleg umhirða, sem felst í
því að bera á og slá blettinn
er því fyrsta regla þeirra sem
vilja verjast mosanum.
Þó lætur mosi jaf nvel á sér
kræla í görðum sem vel er hirt
um. Yfirleitt sækir hann í
skuggsæla staði, staði þar sem
bleyta safnast fyrir eða þar sem
grasrót er orðin léleg.
Gott ráð gegn mosa, segir
Jón Júlíus Elíasson, skrúðgarð-
yrkjumeistari, er að raka með
garðhrífu yfir blettinn þegar
jörð er orðin auð en frost er
enn íjörðu. Þá næst mosinn
auðveldlega upp án þess að
grasið láti á sjá. Síðan má sá í
blettinn grasfræi og bera áburð
yfir.
Margir berjast gegn mosa
með því að þekja blettinn sandi.
Það kemur að gagni, ekki síst
í vanhirtum flötum, en er
kannski óþarflega róttæk að-
gerð því meðan grasið vinnur
sig upp úr sandinum er ekki
garðurinn ekki fagur á að líta.
Ýmis efnierutil
gegn mosa
Besta ráðið til þess að koma
í veg fyrir að mosinn valdi
vanda er að nota garðinn
ótæpilega og leyfa börnunum
að leika sér og hlaupa um á
blettinum.
Þegar bletturinn er sleginn
er rétt að fara ekki nær rótinni
en 4-5 sentimetra. Annars er
hætt við því að farið sé að rista
ofan í rótina og veikja hana.
Fíflar og sóleyjar gera mörg-
um garðeigendum grikk. Til er
fíflaeitur sem drepur þessa
óværu í görðum án þess að
skaða grasið. Fíflar og sóleyjar
eru tvíkímblöðungar en grasið
er einkímblöðungur. Eitrið
drepur aðeins tvíkímblöðunga.
Hins vegar er nauðsynlegt
að hafa í huga, segir Jón Júiíus
Elíasson, að eitrið er kerfis-
verkandi, því er sprautað á
blómið og veikir það en berst
síðan niður í rótina og drepur
hana. Ef of mikið eitur er gefið
er hætt við að jurtin drepist við
rótarhálsinn en rótin lifi af.
Nauðsynlegt er líka að gefa
eitrinu tíma til að fella fíflana
áður en farið er að slá. Annars
er hugsanlegt að eitrið hafi
ekki náð ofan í rótina.
Sumum er illa við að eitra í
blettinn og vilja heldur stinga
fíflana upp. M.a. eru til sérstök
járn til þess að stinga upp fífla
en þá verður að gæta þess að
fjarlægja alla rótina.
Garðverkfæri -
ókeypis upplýsingar
wwiMgyU
562-6262